Ευρώπη: Η πολιτική αστάθεια απειλεί τον προϋπολογισμό της ΕΕ
Οι κοινωνικές αναταραχές, οι εκλογικές πιέσεις στις μεγαλύτερες οικονομίες και οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές αποφάσεις. Γιατί οι διαφωνίες για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό ενδέχεται να παρατείνουν τις καθυστερήσεις στις κρίσιμες συμφωνίες των Βρυξελλών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια περίοδο αυξημένης πολιτικής αβεβαιότητας, καθώς οι κοινωνικές αναταραχές, οι επικείμενες εκλογές και οι διαφωνίες μεταξύ των κυβερνήσεων περιορίζουν τα περιθώρια συνεννόησης. Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, η αστάθεια στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες απειλεί να δυσκολέψει τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και τη διαχείριση των διεθνών προκλήσεων. Οι πρόσφατες διαδηλώσεις και τα βίαια επεισόδια στη Γαλλία, την Ιταλία και το Βέλγιο προστίθενται στις πιέσεις που ήδη αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες.
Οι δυσκολίες αποτυπώθηκαν και στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν κατάφεραν να σημειώσουν ουσιαστική πρόοδο στις συνομιλίες για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό. Οι διαφωνίες αφορούν τόσο το ύψος των διαθέσιμων πόρων όσο και τις προτεραιότητες χρηματοδότησης, σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ καλείται να καλύψει αυξημένες ανάγκες για την άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια και τη στήριξη της Ουκρανίας. Η πολιτική αβεβαιότητα στις μεγαλύτερες χώρες δυσχεραίνει την επίτευξη συμβιβασμών, καθώς οι κυβερνήσεις πρέπει να συνυπολογίζουν τις εσωτερικές αντιδράσεις και τις εκλογικές τους προοπτικές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η κατάσταση στη Γαλλία, όπου η πολιτική κρίση και οι πρόσφατες ταραχές ενισχύουν την αβεβαιότητα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία και, σύμφωνα με το Politico, οι δημοσκοπήσεις ενισχύουν τις προσδοκίες για ισχυρή παρουσία της Μαρίν Λεπέν στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Το δημοσίευμα, επικαλούμενο τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες, αναφέρει ότι ο Γάλλος πρόεδρος φέρεται να παραδέχθηκε σε συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών πως, κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, ενδέχεται να μην έχει την απαιτούμενη πολιτική εντολή για να συμφωνήσει σε έναν νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Πιέσεις καταγράφονται και στην Ισπανία, όπου οι εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τις 29 Νοεμβρίου 2026. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αντιμετωπίζει, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις που επικαλείται το δημοσίευμα, το ενδεχόμενο εκλογικής ήττας έπειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία. Η προεκλογική περίοδος ενδέχεται να δυσκολέψει περαιτέρω τις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, ιδίως εάν προκύψει καθυστέρηση στον σχηματισμό κυβέρνησης. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εκτίμησε ότι οι ισπανικές εκλογές καθιστούν πλέον εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη συμφωνίας για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό έως το τέλος του 2026, ενώ οι εκλογικές αναμετρήσεις του 2027 στη Γαλλία και την Ιταλία αναμένεται να περιπλέξουν ακόμη περισσότερο τις συνομιλίες.
Στη Γερμανία, η ενίσχυση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) και η υποχώρηση της δημοτικότητας του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς περιορίζουν τα περιθώρια πολιτικών συμβιβασμών. Η Γερμανία συγκαταλέγεται στις χώρες που επιδιώκουν περιορισμό του μεγέθους του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ενώ άλλα κράτη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, αντιτίθενται σε περικοπές. Στην Ιταλία, εν τω μεταξύ, οι εκλογές αναμένονται κανονικά τον Οκτώβριο του 2027, αλλά, σύμφωνα με διπλωματική πηγή που επικαλείται το Politico, δεν αποκλείεται η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι να προσφύγει νωρίτερα στις κάλπες.
Την ίδια στιγμή, η ΕΕ καλείται να διαχειριστεί τις πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Κίνα, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να δημιουργεί σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, περιέγραψε την κατάσταση ως πίεση από τρεις πλευρές, αναφερόμενος στις τρεις δυνάμεις. Οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον και οι ανησυχίες για τη διατλαντική συνεργασία προσθέτουν δυσκολίες στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό, ενώ ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ προειδοποίησε ότι υπάρχουν χώρες που επιδιώκουν να διχάσουν την ΕΕ και γνωρίζουν σε ποια σημεία μπορούν να ασκήσουν πιέσεις.
Κρίσιμο ζήτημα παραμένει η εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων για την Ουκρανία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που παραθέτει το δημοσίευμα, το Κίεβο αναμένεται να αντιμετωπίσει χρηματοδοτικό κενό 30 έως 35 δισ. δολαρίων το 2027. Οι ανάγκες αυξάνονται εξαιτίας του συνεχιζόμενου πολέμου, των ρωσικών επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές και των δυσκολιών που δημιουργούνται ενόψει του χειμώνα. Η εξασφάλιση νέας ευρωπαϊκής χρηματοδότησης απαιτεί συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών, την ώρα που οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις περιορίζουν τη δυνατότητα λήψης κοινών αποφάσεων.
Στην ανάλυση του Politico αναδεικνύεται, τέλος, και το ζήτημα της ευρωπαϊκής ηγεσίας. Ευρωπαίος διπλωμάτης περιέγραψε την κατάσταση λέγοντας ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει σήμερα έναν προφανή ηγέτη με την πολιτική επιρροή που είχαν στο παρελθόν προσωπικότητες όπως η Άνγκελα Μέρκελ ή ο Φρανσουά Μιτεράν. Παρά τον κεντρικό ρόλο της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι διαφωνίες μεταξύ των κυβερνήσεων, οι εκλογικές πιέσεις και οι διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την επίτευξη συμφωνιών για τον προϋπολογισμό και τις υπόλοιπες μεγάλες ευρωπαϊκές προκλήσεις.
