Νοικοκυριά ενός ατόμου: Γιατί όλο και περισσότεροι ζουν μόνοι και πόσο κοστίζει η ανεξαρτησία
Η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών αλλάζει τις καταναλωτικές συνήθειες στην Ευρώπη, ενώ οι προσφορές, οι ηλεκτρονικές αγορές και οι υπηρεσίες εξακολουθούν να απευθύνονται κυρίως σε οικογένειες και ζευγάρια.
Η ζωή για έναν γίνεται ολοένα και πιο συνηθισμένη, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να ζουν μόνοι, οργανώνοντας την καθημερινότητά τους με βάση τις προσωπικές τους ανάγκες. Από τις αγορές στο σούπερ μάρκετ και τις συνδρομητικές υπηρεσίες μέχρι την εστίαση και τα ταξίδια, η ανεξαρτησία προσφέρει ευελιξία, αλλά συνοδεύεται και από αυξημένες οικονομικές απαιτήσεις.
Η τάση αποτυπώνεται στα στοιχεία της Boston Consulting Group (BCG), σύμφωνα με τα οποία τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά αντιστοιχούν περίπου στο 30% των νοικοκυριών στις αγορές που εξετάζει η εταιρεία, καταγράφοντας αύξηση έξι ποσοστιαίων μονάδων από το 2010. Σε χώρες όπως η Γερμανία, η Σουηδία, η Γαλλία και η Ιταλία, το ποσοστό πλησιάζει το 40%. Παράλληλα, σύμφωνα με τη Eurostat, το 35,4% των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούνταν το 2024 από έναν ενήλικο χωρίς εξαρτώμενα παιδιά, έναντι 32,8% το 2015. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, από νέους που επιδιώκουν την αυτονομία τους μέχρι μεγαλύτερους που ζουν μόνοι έπειτα από σημαντικές αλλαγές στην προσωπική τους ζωή.
Η αύξηση των νοικοκυριών ενός ατόμου αναδεικνύει, ωστόσο, μια αναντιστοιχία μεταξύ των αναγκών των καταναλωτών και των προϊόντων που προσφέρει η αγορά. Πολλές προσφορές προϋποθέτουν την αγορά μεγάλων ποσοτήτων, ενώ τα οικογενειακά πακέτα υπηρεσιών μειώνουν συχνά το κόστος ανά άτομο μόνο όταν συμμετέχουν περισσότερα μέλη. Σύμφωνα με την BCG, οι καταναλωτές που ζουν μόνοι δαπανούν δύο έως τρεις φορές περισσότερα ανά άτομο σε σύγκριση με όσους ζουν σε νοικοκυριά με περισσότερα μέλη. Την ίδια στιγμή, το 50% έως 70% των ερωτηθέντων που ζουν μόνοι θεωρούν ότι τα διαθέσιμα προϊόντα και οι υπηρεσίες δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις ανάγκες τους.
Για τους συγκεκριμένους καταναλωτές, η δυνατότητα αγοράς μικρότερων ποσοτήτων, η ποιότητα των προϊόντων και η σταθερή διαθεσιμότητα έχουν ιδιαίτερη σημασία. Οι προσφορές πολλών τεμαχίων δεν είναι πάντα οικονομικά συμφέρουσες όταν δεν υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης των επιπλέον προϊόντων. Αντίστοιχες δυσκολίες εμφανίζονται και στις ηλεκτρονικές αγορές, καθώς το ελάχιστο ποσό για δωρεάν μεταφορικά μπορεί να οδηγήσει σε πρόσθετες δαπάνες. Παράλληλα, η παραλαβή ή η επιστροφή ενός δέματος απαιτεί συχνά καλύτερο προγραμματισμό, όταν δεν υπάρχει άλλο άτομο στο σπίτι για να εξυπηρετήσει αυτές τις ανάγκες.
Η αλλαγή στον τρόπο ζωής επηρεάζει και την εστίαση, με το γεύμα χωρίς παρέα να αποτελεί όλο και συχνότερη επιλογή. Το λεγόμενο solo dining δεν συνδέεται απαραίτητα με την απουσία συντροφιάς, αλλά μπορεί να αποτελεί συνειδητή απόφαση. Σύμφωνα με στοιχεία της Circana για τις πέντε μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αγορές που εξετάζει, οι επισκέψεις ενός ατόμου σε εστιατόρια πλήρους εξυπηρέτησης αντιστοιχούσαν στο 15,6% του συνόλου το 2025, έναντι 9,4% το 2016.
Ανάλογη κινητικότητα καταγράφεται και στον τουρισμό, όπου τα ατομικά ταξίδια και τα πακέτα διακοπών για solo ταξιδιώτες αποκτούν μεγαλύτερη θέση στην αγορά. Η επιλογή ενός μονόκλινου δωματίου, μιας εκδρομής χωρίς παρέα ή μιας εξόδου για φαγητό χωρίς συνοδό εντάσσεται πλέον στην καθημερινότητα περισσότερων ανθρώπων, δημιουργώντας νέες ανάγκες για επιχειρήσεις που καλούνται να εξυπηρετήσουν καταναλωτές οι οποίοι οργανώνουν τις αγορές, τον ελεύθερο χρόνο και τις μετακινήσεις τους με αποκλειστικά προσωπικά κριτήρια.
