Στενά του Ορμούζ: Πρόσθετο κόστος 12 δισ. δολαρίων για το ευρωπαϊκό LNG
Η Ευρώπη αναμένεται να αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη αύξηση κόστους, ενώ η Poten & Partners προειδοποιεί για ενδεχόμενη παρατεταμένη κρίση στις θαλάσσιες μεταφορές.
Πρόσθετη επιβάρυνση τουλάχιστον 12 δισ. δολαρίων αναμένεται να αντιμετωπίσει η Ευρώπη το 2026 από τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθώς η συνεχιζόμενη σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στην ενεργειακή αγορά. Την ίδια στιγμή, οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ ενισχύονται οι ανησυχίες για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και τη διάρκεια της κρίσης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Rystad Energy, η ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται να δεχθεί τη μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση, ενώ η ναυλομεσιτική εταιρεία Poten & Partners προειδοποιεί ότι η αντιπαράθεση ενδέχεται να παραμείνει ανεπίλυτη για αρκετά χρόνια.
Η Rystad Energy εκτιμά ότι το συνολικό κόστος των παγκόσμιων εισαγωγών LNG θα αυξηθεί από τα 217,8 δισ. δολάρια, που προέβλεπαν οι εκτιμήσεις πριν από τον πόλεμο, σε τουλάχιστον 256,3 δισ. δολάρια το 2026. Η αύξηση αυτή καταγράφεται παρά την αναμενόμενη μείωση των εισαγόμενων ποσοτήτων κατά 60,7 εκατ. τόνους. Οι υπολογισμοί βασίζονται στο σενάριο ότι οι παραδόσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα παραμείνουν εκτός αγοράς από τον Μάρτιο έως το τέλος του έτους, εξαιτίας των συνεχιζόμενων επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
Η Ευρώπη αναμένεται να υποστεί αύξηση του κόστους εισαγωγών τουλάχιστον κατά 18%, παρά την προβλεπόμενη μείωση της ζήτησης κατά 24 εκατ. τόνους. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα χαθούν 20,6 εκατ. τόνοι από τους συνολικά 24,7 εκατ. τόνους καταριανού LNG που είχαν προγραμματιστεί να παραδοθούν στην ευρωπαϊκή αγορά πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Καθοριστικό ρόλο στην επιβάρυνση διαδραματίζει η εξάρτηση της Ευρώπης από την αγορά άμεσης παράδοσης (spot), μέσω της οποίας καλύπτεται περίπου το 65% των εισαγωγών LNG.
Η μέση τιμή του LNG στην Ευρώπη έχει ήδη αυξηθεί κατά 47%, σύμφωνα με τη Rystad Energy, ενώ στην Ανατολική Ασία η αύξηση του συνολικού κόστους εισαγωγών περιορίζεται στο 9,7%. Η διαφορά συνδέεται κυρίως με τη δομή των συμβολαίων προμήθειας, καθώς στην Ανατολική Ασία το 82% των μακροχρόνιων συμβάσεων LNG συνδέεται με τις τιμές του πετρελαίου, περιορίζοντας την άμεση έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς spot. Ο ανώτερος αναλυτής της Rystad Energy, Κρίστοφ Χάλσερ, επισημαίνει ότι η κρίση αναδεικνύει πως η διαφοροποίηση των μηχανισμών τιμολόγησης δεν εγγυάται απαραίτητα τη φυσική διαθεσιμότητα των φορτίων. Οι εισαγωγείς καλούνται, επομένως, να αξιολογούν τόσο το ενδεχόμενο αύξησης των τιμών όσο και την ασφάλεια των διαδρομών μεταφοράς και τη δυνατότητα αναπλήρωσης των ποσοτήτων που χάνονται.
Την ίδια στιγμή, η Poten & Partners εξετάζει το ενδεχόμενο η σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν να συνεχιστεί για χρόνια, χωρίς να υπάρξει οριστική διπλωματική συμφωνία. Στην ανάλυσή της με τίτλο «Neither Peace Nor War» («Ούτε ειρήνη ούτε πόλεμος»), επισημαίνει ότι, παρά τις προσδοκίες για επίτευξη συμφωνίας μέσα στους επόμενους τρεις έως έξι μήνες, δεν μπορεί να αποκλειστεί η διατήρηση του σημερινού αδιεξόδου. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει περιοδικές επιθέσεις, συνέχιση των κυρώσεων και προσωρινές συμφωνίες για τη διατήρηση των πετρελαϊκών ροών. Σημαντικό παράγοντα αποτελεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, ο οποίος έχει ουσιαστικά αναστείλει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου της Τεχεράνης, περιορίζοντας μία από τις βασικές πηγές συναλλαγματικών εσόδων της χώρας.
Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, το Ιράν φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα αποθέματα πετρελαίου που διατηρούσε σε πλωτές αποθηκευτικές εγκαταστάσεις στην Ασία, κυρίως ανοιχτά της Μαλαισίας. Παράλληλα, η Τεχεράνη εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση για την αποκατάσταση της ανεμπόδιστης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, ενώ η στάση της Ουάσιγκτον παραμένει αβέβαιη. Η Poten εκτιμά επίσης ότι οι επόμενες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να επηρεαστούν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, χωρίς να μπορεί να προβλεφθεί η κατεύθυνση των αποφάσεών του.
Παρά τις συνεχιζόμενες αναταράξεις, η Poten εκτιμά ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση δεν σημαίνει απαραίτητα πλήρη παράλυση των αγορών πετρελαίου και δεξαμενόπλοιων. Οι εμπορικές ροές έχουν αρχίσει να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες, με ορισμένα δεξαμενόπλοια να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ μέσω διαδρόμου υπό αμερικανική προστασία και άλλα να πραγματοποιούν μεταφορτώσεις φορτίων στον Κόλπο του Ομάν. Οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει σημαντικά τους τελευταίους μήνες, καθώς η αγορά αναζητεί εναλλακτικούς τρόπους διατήρησης της εμπορικής δραστηριότητας. Ωστόσο, οι επιχειρησιακές δυσκολίες, τα πρόσθετα κόστη και τα ασφάλιστρα κινδύνου αναμένεται να διατηρήσουν υψηλούς τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων, ενώ οι αυξημένες αποδόσεις συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους για τα πληρώματα.
Η επιδείνωση της ασφάλειας στην περιοχή αποτυπώνεται και στα στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO). Μέχρι τις 3 Νοεμβρίου 2026 είχαν καταγραφεί 128 επιβεβαιωμένα περιστατικά επιθέσεων κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, με 24 νεκρούς ναυτικούς. Η Poten υπογραμμίζει ότι οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις αποτελούν σοβαρή απειλή για τους εργαζομένους στη ναυτιλία, οι οποίοι καλούνται να διατηρήσουν σε λειτουργία τις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές υπό συνθήκες πολεμικής σύγκρουσης.
