Ιταλία: Φόρο εξόδου 26% στους πλούσιους σχεδιάζει η Μελόνι
Νέο φορολογικό μέτρο για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία εκτός Ιταλίας προωθεί η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι
Ανατροπές στο ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς που έχει καταστήσει την Ιταλία δημοφιλή προορισμό για τους πλούσιους του κόσμου ενδέχεται να φέρει η νέα πρόταση της κυβέρνησης της Τζόρτζια Μελόνι. Το προσχέδιο του προϋπολογισμού περιλαμβάνει την επιβολή «φόρου εξόδου» (exit tax) με συντελεστή 26% στις λογιστικές υπεραξίες όσων αποφασίζουν να μεταφέρουν τη φορολογική τους έδρα εκτός της χώρας, εφόσον διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία αξίας τουλάχιστον 800.000 ευρώ.
Το μέτρο αφορά όσους έχουν υπάρξει φορολογικοί κάτοικοι Ιταλίας για τουλάχιστον έξι από τα δέκα χρόνια που προηγούνται της αναχώρησής τους. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα επιστροφής φόρου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εφόσον τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ρευστοποιηθούν μέσα σε ορισμένο χρονικό διάστημα. Το ιταλικό υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει ότι η εφαρμογή του μέτρου θα αποφέρει έσοδα 3,7 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο έτος, ωστόσο αναλυτές εκτιμούν ότι οι έμμεσες οικονομικές συνέπειες ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερες.
Η πρόταση προκαλεί ανησυχία στους εύπορους ξένους κατοίκους που τα τελευταία χρόνια επέλεξαν τη Ρώμη, το Μιλάνο, τη Φλωρεντία και την Ιταλική Ριβιέρα για τη μετεγκατάστασή τους. Η Ιταλία είχε καταφέρει να προσελκύσει σημαντικό αριθμό εκατομμυριούχων χάρη στο ειδικό φορολογικό καθεστώς που εισήχθη το 2017, προσφέροντας έναν ετήσιο κατ’ αποκοπήν φόρο για τα εισοδήματα που αποκτώνται στο εξωτερικό. Αρχικά, η επιβάρυνση ανερχόταν σε 100.000 ευρώ, καθιστώντας τη χώρα έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς για τη διεθνή οικονομική ελίτ, μετά τις ΗΠΑ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Henley & Partners, περίπου 3.600 εκατομμυριούχοι εγκαταστάθηκαν στην Ιταλία μόνο το 2025. Εκτός από το ευνοϊκό φορολογικό πλαίσιο, σημαντικό ρόλο στην επιλογή τους έπαιξαν η ποιότητα ζωής, η πολιτιστική ταυτότητα και οι δημοφιλείς περιοχές της χώρας, όπως το Μιλάνο, η Ακτή του Αμάλφι και η Ιταλική Ριβιέρα. Μεταξύ των γνωστών προσωπικοτήτων που εγκατέλειψαν τη Βρετανία για την Ιταλία συγκαταλέγονται η δούκισσα του Ουέστμινστερ Νατάλια Γκρόσβενορ, ο τραπεζίτης της Goldman Sachs Ρίτσαρντ Γκνοντ, ο δισεκατομμυριούχος Νασέφ Σαουίρις, συνιδιοκτήτης της Άστον Βίλα, και ο Ισλανδός επιχειρηματίας Θορ Μπιόργκολφσον. Για αρκετούς από αυτούς, καθοριστικό ρόλο στη μετεγκατάσταση έπαιξαν οι φορολογικές αλλαγές στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεταξύ των οποίων και η κατάργηση του καθεστώτος non-dom.
Η αυξημένη εισροή εύπορων κατοίκων, ωστόσο, προκάλεσε και κοινωνικές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στο Μιλάνο, όπου εντάθηκαν οι ανησυχίες για την άνοδο του κόστους ζωής. Η κυβέρνηση Μελόνι προχώρησε σταδιακά σε αύξηση του ετήσιου κατ’ αποκοπήν φόρου στα 300.000 ευρώ για τους νεοεισερχόμενους, ενώ η νέα πρόταση για φόρο εξόδου προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στο φορολογικό περιβάλλον της χώρας.
Νομικοί και ειδικοί στη διαχείριση περιουσίας προειδοποιούν ότι η επιβολή του νέου φόρου ενδέχεται να έχει αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα. Αντί να περιορίσει την εκροή κεφαλαίων, θα μπορούσε να ενθαρρύνει ορισμένους εύπορους κατοίκους να εγκαταλείψουν την Ιταλία πριν συμπληρώσουν την απαιτούμενη εξαετία φορολογικής κατοικίας. Παράλληλα, ενδέχεται να αποθαρρύνει νέους επενδυτές που εξετάζουν το ενδεχόμενο να μεταφέρουν τις οικονομικές τους δραστηριότητες στη χώρα, καθώς η προβλεψιμότητα του φορολογικού συστήματος αποτελεί βασικό κριτήριο για τέτοιου είδους αποφάσεις.
Η συζήτηση για τον φόρο εξόδου πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης κοινωνικής και πολιτικής πίεσης στην Ιταλία. Απεργίες και αντικυβερνητικές διαδηλώσεις καταγράφονται σε δεκάδες πόλεις, με βασικό σημείο αναφοράς την επιβάρυνση των νοικοκυριών από το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης. Η Τζόρτζια Μελόνι, η οποία βρίσκεται στην εξουσία από το 2022, οδεύει προς τις εκλογές του 2027, ενώ το κόμμα της, «Αδέλφια της Ιταλίας», εξακολουθεί να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, παρά την υποχώρηση των ποσοστών του.
Αντίστοιχα φορολογικά μέτρα εφαρμόζονται ήδη και σε άλλες χώρες. Στη Γαλλία προβλέπεται φόρος εξόδου για άτομα με καθαρή περιουσία άνω των 800.000 ευρώ, με συντελεστή 31,4%. Στις ΗΠΑ, αντίστοιχη επιβάρυνση αφορά πρόσωπα με περιουσία άνω των 2 εκατ. δολαρίων, όταν αποφασίζουν να αποποιηθούν την αμερικανική υπηκοότητα ή το καθεστώς μόνιμης διαμονής τους.
