Η «βόμβα» του εσωτερικού δανεισμού: Πώς τα repos δημιουργούν μια τεχνητή εικόνα πλεονασμάτων
Το πραγματικό εθνικό έλλειμμα, η εξάρτηση από τα διαθέσιμα των Ταμείων και ο κίνδυνος για τη βιωσιμότητα του ΕΦΚΑ
Η επίσημη οικονομική αφήγηση επιμένει να παρουσιάζει μια εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας, με πλεονάσματα και μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη «μαγική εικόνα» κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα: το συνολικό εθνικό έλλειμμα –δημόσιο και ιδιωτικό χρέος μαζί– αγγίζει πλέον το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ . Το κρατικό χρέος ξεπερνά τα 427 δισ. ευρώ, ενώ η διαχείρισή του βασίζεται σε πρακτικές που μεταφέρουν το βάρος στο εσωτερικό της χώρας.
Κεντρικό εργαλείο αυτής της πρακτικής είναι ο εσωτερικός δανεισμός μέσω repos. Για να περιοριστεί ο εξωτερικός δανεισμός και να διατηρηθεί η εικόνα δημοσιονομικής ευρωστίας, η κυβέρνηση αντλεί 63 δισ. ευρώ από τα διαθέσιμα ασφαλιστικών ταμείων και δημόσιων φορέων . Πρόκειται για μια συνεχόμενη ανακύκλωση χρήματος που στερεί ρευστότητα από κρίσιμους οργανισμούς και μεταφέρει το ρίσκο στο εσωτερικό του συστήματος.
Η πρακτική αυτή γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν εξετάζεται η κατάσταση του ΕΦΚΑ. Παρά την αύξηση των εισφορών, το υπερταμείο φέρει πραγματικό ιστορικό έλλειμμα 52 δισ. ευρώ . Παρ’ όλα αυτά, χρησιμοποιείται ως βασικός χρηματοδότης του κράτους. Τα αποθεματικά που θα έπρεπε να εξασφαλίζουν τις μελλοντικές συντάξεις δεσμεύονται σε κρατικούς τίτλους, υπονομεύοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
Ακόμη και η Τράπεζα της Ελλάδος έχει προειδοποιήσει για τους κινδύνους που δημιουργεί αυτή η εξάρτηση από τα «ζεστά» χρήματα των Ταμείων. Η σύγκριση με το 2010 μπορεί να φαίνεται υπερβολική, όμως τα δομικά προβλήματα παραμένουν: η ανάπτυξη δεν στηρίζεται σε στέρεες βάσεις και η δημοσιονομική σταθερότητα εξαρτάται από εσωτερικούς πόρους που δεν είναι ανεξάντλητοι.
Αν η κυβέρνηση συνεχίσει να καλύπτει το πρόβλημα μέσω repos, η «κοινωνική βόμβα» του ασφαλιστικού κινδυνεύει να πυροδοτηθεί. Οι πολίτες που στηρίζουν το σύστημα με τις εισφορές τους μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με συνέπειες που θα επηρεάσουν άμεσα τις μελλοντικές συντάξεις και την οικονομική ασφάλεια της χώρας.
