ΔΝΤ: Συναγερμός για τα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος – Στο 5,2% του ΑΕΠ ο δανεισμός των ανεπτυγμένων οικονομιών
Οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου οδεύουν προς τα υψηλότερα δημοσιονομικά ελλείμματα από την περίοδο της πανδημίας. Οι προειδοποιήσεις για ΗΠΑ και Κίνα, το αυξανόμενο κόστος δανεισμού και οι κίνδυνοι που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Επείγουσα δράση για την αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας ζητά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), προειδοποιώντας ότι οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου αντιμετωπίζουν διευρυνόμενα ελλείμματα και αυξανόμενες πιέσεις από το δημόσιο χρέος. Σύμφωνα με την έκθεση World Economic Outlook, ο καθαρός δανεισμός των ανεπτυγμένων οικονομιών αναμένεται να διαμορφωθεί στο 5,2% του ΑΕΠ το 2026, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2021, όταν οι οικονομίες εξακολουθούσαν να υφίστανται τις συνέπειες της πανδημίας.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις ΗΠΑ και την Κίνα, όπου τα δημοσιονομικά ελλείμματα προβλέπεται να φτάσουν ή να ξεπεράσουν το 8% του ΑΕΠ το 2026. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο καθαρός δανεισμός της γενικής κυβέρνησης θα ανέλθει στο 8,5% του ΑΕΠ, από 7,1% το 2025 και 5,8% πριν από την πανδημία. Η εκτίμηση περιλαμβάνει, πέρα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, και τον δανεισμό των πολιτειακών και τοπικών αρχών, γεγονός που εξηγεί τις διαφορές σε σχέση με άλλες προβλέψεις για το αμερικανικό έλλειμμα.
Οι νέες εκτιμήσεις αποτυπώνουν επιδείνωση σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις του Ταμείου και έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης αναταραχής στις διεθνείς αγορές ομολόγων. Το υψηλό δημόσιο χρέος, οι πληθωριστικές πιέσεις και η άνοδος του κόστους δανεισμού επιβαρύνουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς, καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται να καλύψουν αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες. Παράλληλα, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν ενισχυθεί, ενώ η άνοδος των τιμών της ενέργειας έχει περιορίσει τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η αύξηση των επιτοκίων και οι μεγάλες ανάγκες αναχρηματοδότησης καθιστούν τα κράτη περισσότερο ευάλωτα στις μεταβολές των χρηματοπιστωτικών συνθηκών. Η επιβάρυνση είναι διπλή: οι κυβερνήσεις πρέπει να εξυπηρετούν το υφιστάμενο χρέος με υψηλότερο κόστος, ενώ παράλληλα χρειάζεται να χρηματοδοτούν τις αυξανόμενες δημόσιες δαπάνες. Σύμφωνα με το Ταμείο, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται να προσεγγίσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ έως το τέλος της δεκαετίας.
Παρά τις δημοσιονομικές πιέσεις, η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη εμφανίζεται σχετικά ανθεκτική. Το ΔΝΤ αναθεώρησε οριακά προς τα πάνω, κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα, την πρόβλεψή του για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2026, στο 3,1%, ενώ για το 2027 εκτιμά ρυθμό ανάπτυξης 3,4%. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εικόνα διαδραματίζουν οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες ενισχύουν τη δραστηριότητα σε συγκεκριμένες οικονομίες και κλάδους. Ωστόσο, το Ταμείο επισημαίνει ότι τα οφέλη δεν κατανέμονται ισότιμα μεταξύ των χωρών.
Στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 2,3% τόσο το 2026 όσο και το 2027. Για τη Γερμανία, η πρόβλεψη αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, με τον ρυθμό ανάπτυξης να εκτιμάται στο 1,3% για το 2026 και στο 1,1% για το 2027, καθώς ενισχύονται οι επενδύσεις στις υποδομές και την άμυνα. Αντίθετα, η ανάπτυξη της Κίνας αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 4,5% το 2026, από την προηγούμενη εκτίμηση για 5%, και στο 4% το 2027. Η Ινδία διατηρεί ισχυρότερη δυναμική, με προβλεπόμενη ανάπτυξη 7% και για τα δύο έτη.
Την ίδια στιγμή, το ΔΝΤ εντοπίζει αυξανόμενους κινδύνους από τον συνδυασμό των γεωπολιτικών συγκρούσεων, των υψηλών ενεργειακών τιμών και της διόγκωσης του δημόσιου χρέους. Στην έκθεση Global Financial Stability Report επισημαίνεται επίσης ότι μια απότομη διόρθωση στις αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη ή μια έξαρση κυβερνοεπιθέσεων θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύσφιγξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και αναταράξεις στις αγορές. Το Ταμείο προειδοποιεί ακόμη ότι μια νέα άνοδος του πληθωρισμού ή εντονότερες ανησυχίες για τη δημοσιονομική κατάσταση των κρατών θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων.
