Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Πότε κινδυνεύουν να χάσουν έως και 12 συντάξεις
Περισσότεροι από 308.000 συνταξιούχοι έχουν δηλώσει ότι εργάζονται, όμως η παράλειψη δήλωσης απασχόλησης ή η μη καταβολή εισφορών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις. Ποιοι κινδυνεύουν με παρακρατήσεις και ποιες κατηγορίες εξαιρούνται.
Περισσότερες από 308.000 δηλώσεις απασχόλησης εργαζόμενων συνταξιούχων έχουν καταγραφεί στον ΕΦΚΑ, καθώς ολοένα περισσότεροι συνταξιούχοι επιλέγουν να συνεχίσουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότησή τους. Η δυνατότητα αυτή τούς επιτρέπει να ενισχύσουν το εισόδημά τους και να συγκεντρώσουν επιπλέον χρόνο ασφάλισης, ωστόσο η μη τήρηση των προβλεπόμενων υποχρεώσεων μπορεί να επιφέρει αυστηρές κυρώσεις, ακόμη και επιβαρύνσεις που αντιστοιχούν σε 12 μηνιαίες συντάξεις.
Βασικός λόγος για την παραμονή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας είναι η ανάγκη ενίσχυσης του οικογενειακού εισοδήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο δημοσίευμα, η μέση κύρια σύνταξη για το 2026 διαμορφώνεται στα 975 ευρώ μικτά, μετά την αύξηση κατά 2,4%, ενώ έξι στους δέκα συνταξιούχους λαμβάνουν σύνταξη κάτω από 1.000 ευρώ. Παράλληλα, η κατάργηση της προηγούμενης περικοπής κατά 30% στις συντάξεις όσων εργάζονται αποτέλεσε σημαντικό κίνητρο για τη συνέχιση ή την επανέναρξη της απασχόλησης.
Η πρώτη περίπτωση που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή οικονομική κύρωση αφορά την παράλειψη δήλωσης της απασχόλησης στον ΕΦΚΑ. Η προβλεπόμενη χρηματική επιβάρυνση ισούται με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις. Η εξόφλησή της μπορεί να γίνει μέσω παρακράτησης έως και του 25% της κύριας σύνταξης, καθώς και μέσω συμψηφισμού με ολόκληρο το ποσό της επικουρικής σύνταξης, σύμφωνα με το άρθρο 114 του νόμου 5078/2023.
Κυρώσεις προβλέπονται και όταν ο εργαζόμενος συνταξιούχος δεν καταβάλλει τις ασφαλιστικές εισφορές ή τον ειδικό πόρο υπέρ του ΕΦΚΑ για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών. Σε αυτή την περίπτωση, οι οφειλές μπορούν να παρακρατηθούν από τις συντάξεις μέχρι να εξοφληθούν. Για παράδειγμα, εάν ένας συνταξιούχος λαμβάνει 800 ευρώ και έχει οφειλή 1.600 ευρώ από εισφορές και ειδικό πόρο, το ποσό μπορεί να συμψηφιστεί με δύο μηνιαίες συντάξεις. Αν η οφειλή ανέρχεται σε 1.000 ευρώ, μπορεί να παρακρατηθούν αρχικά 800 ευρώ και στη συνέχεια τα υπόλοιπα 200 ευρώ από την επόμενη καταβολή.
Ειδικό καθεστώς ισχύει για τους συνταξιούχους κάτω των 62 ετών που αναλαμβάνουν εργασία σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καταβολή της σύνταξης αναστέλλεται μέχρι τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας τους. Κατά το διάστημα αυτό, οι συνταξιούχοι καταβάλλουν κανονικά τις ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στην εργασία τους, χωρίς να επιβαρύνονται με τον ειδικό πόρο. Η ίδια πρόβλεψη αφορά και αιρετούς, όπως δημάρχους, βουλευτές και περιφερειάρχες. Μετά τη συμπλήρωση του 62ου έτους, η σύνταξη επαναχορηγείται και εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.
Για τους συνταξιούχους που συνεχίζουν να εργάζονται, ο ειδικός πόρος υπέρ ΕΦΚΑ ανέρχεται στο 10% του μισθού για τους μισθωτούς. Για τους μη μισθωτούς, αντιστοιχεί στο 50% της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς που έχουν επιλέξει. Όταν οι οφειλές από εισφορές ή ειδικό πόρο καταστούν ληξιπρόθεσμες και δεν υπάρχει ενεργή ρύθμιση που εξυπηρετείται, το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών ενημερώνει κάθε μήνα την αρμόδια υπηρεσία πληρωμών συντάξεων, ώστε να ξεκινήσει η παρακράτηση των οφειλών.
Από την καταβολή του ειδικού πόρου εξαιρούνται συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων, όπως άτομα με αναπηρία, δικαιούχοι εξωιδρυματικού επιδόματος ή επιδόματος ανικανότητας και πολύτεκνοι που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι εξακολουθούν, κατά κανόνα, να υποχρεούνται στην καταβολή ασφαλιστικών εισφορών εφόσον εργάζονται. Πλήρη εξαίρεση τόσο από τον ειδικό πόρο όσο και από τις εισφορές προβλέπεται για συνταξιούχους αγρότες που συνεχίζουν να ασκούν αγροτική δραστηριότητα, καθώς και για συνταξιούχους άλλων ασφαλιστικών ταμείων με αγροτικό εισόδημα έως 10.000 ευρώ ετησίως. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 130.000 από τους 308.000 εργαζόμενους συνταξιούχους υπάγονται σε κατηγορίες εξαίρεσης, κυρίως αγρότες.
