Πώς χρησιμοποιούμε την ΤΝ στο δικηγορικό μας γραφείο

Του Γεωργίου Ι. Μάτσου, δικηγόρος

Αφορμή για το σημερινό άρθρο είναι το συμπέρασμα μελέτης της OpenAI (δημιουργού του ChatGPT) ότι περίπου “αφού και οι άνθρωποι κάνουν λάθη, ας κάνει και η ΤΝ”.

Η ακριβής αναφορά δεν ήταν σε λάθη, αλλά στις λεγόμενες “hallucinations” (παραισθήσεις) της ΤΝ. Τα λάθη της ΤΝ ονομάζονται έτσι διότι, αν και εκφράζονται με απόλυτη βεβαιότητα, περιέχουν κραυγαλέες αναντιστοιχίες με την πραγματικότητα, όπως οι παραισθήσεις ανθρώπου χωρίς επίγνωση της πραγματικότητας.

Ακριβώς επειδή η ΤΝ δεν κάνει συνηθισμένα λάθη ανθρωπίνου τύπου, αλλά βαρύτατα λάθη ασυνήθιστου τύπου, δεν επιτρέπεται να αντιμετωπίζονται με τη λογική “λάθη τα μεν, λάθη και τα δε”.

Καταρχάς η μέχρι σήμερα σχέση του ανθρώπου με τις μηχανές ήταν ότι αυτές είχαν μεγαλύτερη αξιοπιστία από τον άνθρωπο.

Προσπαθήστε να κάνετε τη διαίρεση 4.987.793 δια 571: Πέραν του ότι οι περισσότεροι ίσως δεν μπορούμε να την εκτελέσουμε, ακόμη και όσοι μπορούν δεν θα γνωρίζουν αν την έκαναν σωστά.

Αν αντιθέτως ζητηθεί αυτή η διαίρεση από υπολογιστή ή αριθμομηχανή, θα την κάνει και πανεύκολα και με βεβαιότητα σωστά.

Αυτή η βεβαιότητα στη σχέση ανθρώπου-μηχανής μεταβάλλεται ριζικά από τις hallucinations της ΤΝ, όπου η πιθανότητα όχι απλώς λάθους, αλλά κραυγαλέου, σοβαρού, υπέρμετρα συχνού και απροσδόκητου λάθους είναι υπερβολικά μεγάλη.

Ειδικά στη δικηγορία, ας δούμε ένα παράδειγμα αντιμετώπισης ανθρωπίνων λαθών.

Έστω ότι δικηγορικό γραφείο έχει προσλάβει νέο, ανεπαρκώς καταρτισμένο συνεργάτη. Λόγω ανεπάρκειας, αφού αδυνατεί να συγγράφει δικόγραφα έστω σε επίπεδο αρχαρίου, του ανατίθενται μόνον εξωτερικές εργασίες.

Αν ένας τέτοιος συνεργάτης δεν γνωρίζει ούτε σε ποια γραμματεία π.χ. κατατίθενται αγωγές, στη λάθος γραμματεία δεν θα πάρουν την αγωγή, αλλά θα του υποδείξουν τη σωστή.

Η αγωγή πάντως δεν θα κατατεθεί σε λάθος γραμματεία. Στη χειρότερη, δεν θα κατατεθεί και αυτό θα γίνει αντιληπτό, καθώς δεν θα έλθει αντίγραφο της αγωγής στο γραφείο. Την εργασία θα διεκπεραιώσει τελικά άλλος, ικανότερος συνεργάτης.

Τα παραπάνω αποτελούν συνήθη και αυθόρμητη διαδικασία αντιμετώπισης ανθρώπινης ανεπάρκειας.

Τι συμβαίνει όμως, όταν αναθέτουμε στη μηχανή αυτοματοποίηση εργασιών, όμως η μηχανή μπορεί οποτεδήποτε να παραγάγει καταστροφικό “hallucination”, ειδικά όταν έχουμε αρχίσει να την εμπιστευόμαστε περισσότερο;

Στη δικηγορία το πράγμα είναι απλό: Δεν την εμπιστευόμαστε.

Στη νομική έρευνα η μηχανή μπορεί μεν να βρίσκει ευκολότερα και ταχύτερα από τον άνθρωπο νομολογία και νομοθεσία (με κατάλληλο μηχάνημα, prompt κλπ.). Και πάλι, τα αποτελέσματα της έρευνας αξιολογούνται από άνθρωπο. Αν δεν βρίσκει τίποτε η ΤΝ, ψάχνουμε εμείς.

Ουδέποτε θα της αναθέσουμε να συγγράψει δικόγραφα πρωτογενώς, αν και ήδη το πράττουν πολλοί συνάδελφοί μας. Διότι η διόρθωση των βέβαιων hallucinations της ΤΝ σε στοιχειωδώς περίπλοκη υπόθεση, είναι πολύ πιο χρονοβόρα και δυσχερής, από ό,τι η συγγραφή κατευθείαν από άνθρωπο.

“Φασόν” δικόγραφα (διαταγές πληρωμής, προσημειώσεις, αγωγές από τιμολόγια κλπ.) η ΤΝ μπορεί να συντάξει πρωτογενώς, αυτοματοποιώντας όμοιες, μη-περίπλοκες εργασίες, εφόσον άνθρωπος κάνει τελικό έλεγχο.

Με οποιονδήποτε όμως χαμηλό έστω βαθμό περιπλοκότητας, είναι απαγορευτικό να εμπιστευτεί κανείς πρωτογενή σύνταξη δικογράφου στην ΤΝ.

Κάνει λοιπόν η ΤΝ για τη δικηγορία μόνον νομική έρευνα;

Όχι! Οι δυνατότητες είναι πραγματικά μεγάλες, αρκεί να θέλει κανείς να δουλέψει και όχι να τεμπελιάσει.

Πρόσφατα συνέγραφα σημαντικό και περίπλοκο νομικό κείμενο, υπό καθεστώς μάλιστα αλλοδαπού δικαίου. Εντελώς πρωτότυπη εργασία, που δεν είχα ξανακάνει ποτέ όμοια. Λάθη ουσίας, νομικά ή λογικά παραμόνευαν σε κάθε “γωνία” του νομικού μου κειμένου.

Αφού ολοκλήρωσα τη συγγραφή, σκέφτηκα τότε να υποβάλω το δύσκολό μου κείμενο στην ΤΝ, προκειμένου αυτή να αναζητήσει λάθη.

Έλαβα καταρχάς τηλεφωνικά και με e-mail τη συναίνεση του πελάτη μας, υπογραμμίζοντας πάντως ότι το μηχάνημα δεν θα κάνει training με τα δεδομένα του.

Αφού εξήγησα στο μηχάνημα τι ακριβώς ήθελα και το κατάλαβε, υπέβαλα το κείμενό μου για έλεγχο.

Το αποτέλεσμα ξεπέρασε κάθε προσδοκία.

Ήταν απίστευτο πόσα ζητήματα βρέθηκαν. Όχι μόνον λάθη με την κλασική έννοια – αυτό το περιμέναμε.

Βρήκε κάθε πιθανή και απίθανη λογική ανακολουθία.

Βρήκε νομικά και πραγματολογικά αδιέξοδα σε πολλά σημεία του κειμένου, που έπρεπε να επιλυθούν.

Έκανε πολύτιμες προτάσεις ισορροπίας του κειμένου, αυξάνοντας κρίσιμα τη δυνατότητα να γίνει δεκτό από αυτόν στον οποίο θα το απηύθυνε ο πελάτης μας.

Γραμματικά, τυπογραφικά και λοιπά λάθη απλά εξαφανίστηκαν.

Μου έδωσε πολύτιμες συμβουλές για το αλλοδαπό δίκαιο που διείπε την επίμαχη έννομη σχέση.

Και όλα αυτά μέσα σε δευτερόλεπτα.

Σε πολλά θέματα επανήλθα με διευκρινιστικές ερωτήσεις, ιδίως σχετικά με το αλλοδαπό δίκαιο. Δεν υιοθετήσαμε άκριτα όσα είπε το μηχάνημα, αλλά μάλλον την πιο προστατευτική εκδοχή όσων μας έλεγε.

Το τελικό αποτέλεσμα ήταν πέρα από κάθε προσδοκία. Ποτέ άλλοτε δεν παρήχθη νομικό κείμενο τέτοιας αρτιότητας από το γραφείο μας, σε ιδιαίτερα απαιτητική μάλιστα εργασία, αν και πάντοτε περηφανευόμασταν για την αρτιότητα των κειμένων μας.

Όπως και στη συγγραφή άρθρων, αυτός ο τρόπος χρήσης της ΤΝ αυξάνει τον χρόνο ενασχόλησης των συνεργατών μου και εμού με τα νομικά κείμενα.

Αν όμως ο πελάτης ικανοποιείται, αν αυξάνεται η πιθανότητά του να κερδίσει μια δίκη, να συνάψει μια επικερδή σύμβαση, να λύσει ένα πρόβλημα εξωδικαστικά, αυτό αντανακλάται στη φήμη μας. Διατηρούμε έτσι ευκολότερα τους υφιστάμενους πελάτες μας και μας έρχονται ευκολότερα καινούργιοι.

Υποθέτοντας τα παραπάνω συμπεράσματα από τη χρήση της ΤΝ στο επάγγελμά μου ως επεκτάσιμα και αλλού, νομίζω ότι την ΤΝ μπορεί να εμπιστευτεί κανείς πρωτογενώς μόνον για επαναλαμβανόμενες εργασίες.

Πρωτογενείς εργασίες που απαιτούν στοιχειώδη έστω σκέψη, πρέπει να διενεργούνται αρχικά από τον άνθρωπο και μόνον δευτερογενώς να ελέγχονται από την ΤΝ. Έχοντας όλα τα δεδομένα μιας υπόθεσης δομημένα ενώπιόν της (κάτι σαν ένα “τεράστιο prompt”), η ΤΝ κάνει θαύματα στον έλεγχο και την περαιτέρω εξέλιξη της ανθρώπινης πρωτογενούς εργασίας.

Η ιδέα όμως ότι η ΤΝ μπορεί να υποκαταστήσει τον άνθρωπο σε οτιδήποτε απαιτεί στοιχειώδη νοημοσύνη μοιάζει απλό και καθαρό λάθος.

Πρόκειται για τεμπέλικη και εντέλει αντιπαραγωγική ιδέα, που καταστρέφει τη βασική σταθερά της αξιοπιστίας των μηχανών στη σχέση τους με τον άνθρωπο.