Στα 28 ευρώ θα φτάσουν τα τσιγάρα…

Η απόφαση των Βρυξελλών να ανεβάσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα τσιγάρα, φέρνοντας την τιμή του πακέτου στα 6,5 ευρώ, προκαλεί ήδη τις σοβαρές αντιδράσεις της Αθήνας.

Του Βασίλη Ταλαμάγκα

Η κίνηση αυτή, αν και αιτιολογείται από την Κομισιόν ως μέτρο προστασίας της δημόσιας υγείας, φαίνεται να κρύβει και οικονομικές στοχεύσεις, καθώς η αύξηση των φόρων εντάσσεται στον σχεδιασμό για την άντληση νέων εσόδων για τον κοινοτικό προϋπολογισμό 2028-34.

Η νέα πρόταση για τον ειδικό φόρο κατανάλωσης προβλέπει αυξήσεις που μπορεί να φτάσουν τα 2 με 3 ευρώ ανά πακέτο τσιγάρων, ενώ αντίστοιχα τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού θα επιβαρυνθούν επίσης με 2-3 ευρώ και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα κατά περίπου 1 ευρώ. Στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ο περιορισμός της χρήσης καπνού, αλλά οι ελληνικές αρχές εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις για την άμεση και απότομη εφαρμογή των νέων μέτρων.

Σύμφωνα με ειδική έκθεση του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), οι προτεινόμενες αλλαγές θα οδηγήσουν σε κατακόρυφη άνοδο της τιμής κάθε πακέτου, από τα 4,17 ευρώ που είναι η μέση τιμή σήμερα σε 6,5 έως… 28 ευρώ, ανάλογα με τις αυξήσεις που τελικώς θα αποφασιστεί να επιβληθούν στους ειδικούς φόρους σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Με τις υπό εξέταση αλλαγές, η μέση τιμή πώλησης ενός πακέτου 20 τσιγάρων στην Ελλάδα, από 4,17 ευρώ (εκ των οποίων τα 2,73 ευρώ είναι ειδικός φόρος) εκτιμάται ότι θα αυξηθεί σε 6,5 έως και… 28 ευρώ το πακέτο, αναλόγως πού θα φτάσει η αύξηση στους πάγιους ή και στους αναλογικούς φόρους για τα καπνικά.

Παρά τις δραματικές αυξήσεις στις τιμές, η έκθεση προειδοποιεί για μεγάλες απώλειες στα κρατικά έσοδα. Τα φορολογικά έσοδα από καπνικά προϊόντα, που αποτελούν στρατηγικό κεφάλαιο του ελληνικού προϋπολογισμού με 2,4 δισ. ευρώ ετησίως, κινδυνεύουν να μειωθούν κατά τουλάχιστον 300 εκατομμύρια ή έως 2 δισ. ευρώ τον χρόνο, εφόσον η κατανάλωση νόμιμων τσιγάρων μειωθεί κατά 13% -στο πλέον «θετικό» σενάριο- ή έως και 89,8% στο πλέον ακραία αρνητικό.

Η οικονομική επίπτωση μπορεί να αποδειχτεί ακόμα μεγαλύτερη όμως, επειδή, σύμφωνα με την ίδια πρόταση οδηγίας, μέρος των νέων φόρων -έως 30%- ενδέχεται να καταλήγει απευθείας στα ευρωπαϊκά ταμεία αντί στον ελληνικό προϋπολογισμό. Στην περίπτωση αυτή, οι προσομοιώσεις δείχνουν επιπλέον μείωση των φορολογικών εσόδων κατά 23% – 42%, ανοίγοντας ακόμα μεγαλύτερη «τρύπα» στα δημόσια έσοδα, περίπου μισό έως ένα δισεκατομμύριο ευρώ επιπλέον κάθε χρόνο.

Το παράδειγμα της Γαλλίας, το οποίο επικαλείται η μελέτη του ΚΕΠΕ, είναι χαρακτηριστικό. Παρότι διατηρεί τα υψηλότερα επίπεδα φορολόγησης, το παράνομο εμπόριο αγγίζει το 37,6% της κατανάλωσης, με δημοσιονομικές απώλειες που προσεγγίζουν τα 9,5 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, η ελληνική καπνοβιομηχανία συμμετέχει σε ποσοστό άνω του 1,5% στο ΑΕΠ και έχει αναδειχτεί σε σημαντικό εξαγωγικό κόμβο για θερμαινόμενα προϊόντα καπνού. Η χώρα κινδυνεύει όμως με αποβιομηχάνιση, καθώς οι πολυεθνικές εταιρείες ενδέχεται να εξετάσουν μετεγκατάσταση της παραγωγής τους σε άλλες χώρες, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, η οποία πρωτοστατεί στην αύξηση των φόρων.

Η αναθεώρηση της κοινοτικής οδηγίας για τη φορολογία των καπνικών αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το 2028. Αν και το τσιγάρο βλάπτει, χρειάζονται μέτρα ως προς την υλοποίηση των αποφάσεων, αλλιώς θα την πληρώσει, ίσως μάλιστα και πολύ ακριβά, η ελληνική οικονομία.