Στεγαστική κρίση: Τα κλειστά σπίτια «φουσκώνουν» τις τιμές…
Μια μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής επιχειρεί να αλλάξει τα δεδομένα γύρω από τη στεγαστική κρίση, αμφισβητώντας την άποψη ότι το Airbnb και η Golden Visa αποτελούν τους βασικούς υπαίτιους για την εκτίναξη των τιμών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η επίδραση των βραχυχρόνιων μισθώσεων στα ενοίκια δεν ξεπερνά το 1,8%, ενώ τα ακίνητα που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για Airbnb αντιστοιχούν μόλις στο 0,4% του συνολικού στεγαστικού αποθέματος. Αντίθετα, η μελέτη εντοπίζει ως κύρια αιτία τα 2,2 εκατομμύρια κλειστά σπίτια, που αντιστοιχούν στο 34,5% των κατοικιών της χώρας.
Παρά το γεγονός ότι το στεγαστικό απόθεμα αυξήθηκε κατά 3,5% την περίοδο 2011-2021, οι κατοικίες διαθέσιμες για μακροχρόνια ενοικίαση μειώθηκαν κατά 10,4% και εκείνες προς πώληση κατά 33,1%. Την ίδια στιγμή, οι «ανενεργές» κατοικίες –ούτε προς πώληση ούτε προς ενοικίαση– αυξήθηκαν σε 1,81 εκατομμύρια. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα δεν έχει πρόβλημα έλλειψης σπιτιών, αλλά πρόβλημα αξιοποίησης των υπαρχόντων, με αποτέλεσμα η πραγματική προσφορά να συρρικνώνεται και οι τιμές να εκτοξεύονται.
Οι λόγοι που κρατούν τα ακίνητα εκτός αγοράς είναι πολλοί: κληρονομικές εκκρεμότητες, ιδιοκτησιακές διαφορές, δικαστικές υποθέσεις, υψηλό κόστος ανακαίνισης, ενεργειακές ανάγκες, αλλά και το γεγονός ότι πολλά βρίσκονται σε περιοχές χαμηλής ζήτησης. Αυτοί οι παράγοντες, σύμφωνα με τη μελέτη, εξηγούν σημαντικό μέρος της αύξησης των τιμών κατοικιών από το 2018 έως σήμερα, που σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη άγγιξε το 96%.
Η οικοδομική δραστηριότητα παραμένει χαμηλή σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα, ωστόσο αυτό δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την έκρηξη τιμών. Παράλληλα, οι ξένες επενδύσεις –άνω των 800 εκατ. ευρώ ετησίως– κατευθύνονται κυρίως σε εξοχικές κατοικίες και ακίνητα Golden Visa, χωρίς να ενισχύουν ουσιαστικά τη διαθεσιμότητα για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Η μελέτη εξετάζει και το σενάριο επαναφοράς μέρους των κλειστών κατοικιών στην αγορά. Αν ο αριθμός των ανενεργών ακινήτων επέστρεφε στα επίπεδα του 2001 μέσα σε έξι χρόνια, οι τιμές θα μπορούσαν να μειωθούν από 15,5% έως 24,6%. Με απλά λόγια, η μεγαλύτερη «δεξαμενή» νέων κατοικιών δεν βρίσκεται στις νέες οικοδομές, αλλά στα ήδη υπάρχοντα σπίτια που παραμένουν κλειστά.
Το Γραφείο Προϋπολογισμού καταλήγει ότι η λύση στη στεγαστική κρίση απαιτεί πολιτικές που θα αυξήσουν την πραγματική διαθεσιμότητα κατοικιών, αντιμετωπίζοντας τα εμπόδια που κρατούν εκατομμύρια ακίνητα εκτός αγοράς. Το πρόβλημα, όπως τονίζει, δεν είναι ποσοτικό αλλά λειτουργικό: τα σπίτια υπάρχουν, αλλά δεν φτάνουν ποτέ στους πολίτες που τα χρειάζονται.
