«Σπίτι μου 2»: Γιατί κατέρρευσε το πρόγραμμα και… ανέβασε τις τιμές
Το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» παρουσιάστηκε ως η μεγάλη λύση στο στεγαστικό πρόβλημα των νέων, όμως η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο σύνθετη. Η τεράστια ανταπόκριση –περισσότεροι από 145.000 ενδιαφερόμενοι– δεν ανέδειξε την επιτυχία του μέτρου, αλλά το μέγεθος της στεγαστικής κρίσης. Το βασικό πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η πρόσβαση σε δανεισμό, αλλά η έλλειψη διαθέσιμων και οικονομικά προσιτών κατοικιών .
Η μαζική ζήτηση, σε συνδυασμό με το περιορισμένο απόθεμα ακινήτων που πληρούσαν τα κριτήρια, οδήγησε σε αύξηση των τιμών. Οι πωλητές αντιλήφθηκαν γρήγορα τη νέα αγοραστική δύναμη των δικαιούχων και προχώρησαν σε αναπροσαρμογές, με αποτέλεσμα το πρόγραμμα να πιέσει ανοδικά την αγορά αντί να τη συγκρατήσει. Παρά τις χιλιάδες αιτήσεις, οι ολοκληρωμένες αγορές δεν ξεπέρασαν τις 80.000, καθώς πολλοί δεν κατάφεραν να βρουν κατάλληλο ακίνητο ή είδαν τις τιμές να ξεφεύγουν από τον προϋπολογισμό τους .
Το πρόβλημα επιτείνεται από το τεράστιο ποσοστό κενών κατοικιών. Στην Αττική, 1 στις 4 κατοικίες παραμένει κενή, ενώ σε όλη τη χώρα υπολογίζονται 700.000–900.000 αχρησιμοποίητα ακίνητα. Παράλληλα, η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά κοινωνικής κατοικίας στην ΕΕ, γεγονός που αφήνει την αγορά να λειτουργεί χωρίς «μαξιλάρι» προστασίας για τους νέους και τα ευάλωτα νοικοκυριά .
Η σύγκριση με την Ισπανία είναι αποκαλυπτική. Εκεί, το κράτος δεν επιδοτεί απλώς τη ζήτηση· επιχειρεί να αυξήσει την προσφορά. Περιφέρειες όπως η Καταλονία επιβάλλουν έως 40% επιβάρυνση στον αντίστοιχο ΕΝΦΙΑ για μακροχρόνια κενές κατοικίες, ενώ ορισμένοι δήμοι αυξάνουν τον δημοτικό φόρο για σπίτια που μένουν αδικαιολόγητα κλειστά. Παράλληλα, προσφέρονται φορολογικά κίνητρα για όσους διαθέτουν τα ακίνητά τους προς ενοικίαση, ενώ ενισχύονται η κοινωνική κατοικία και η ανακαίνιση παλιών διαμερισμάτων .
Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: η Ισπανία προσπαθεί να αυξήσει τα διαθέσιμα σπίτια, ενώ η Ελλάδα επιδοτεί περισσότερους αγοραστές για να διεκδικήσουν τα ίδια λίγα ακίνητα. Όσο η πολιτική παραμένει προσανατολισμένη στη χρηματοδότηση και όχι στην παραγωγή νέας κατοικίας, η στεγαστική κρίση θα βαθαίνει, μετατρέποντας το ζήτημα της στέγης σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας.
