Ψηφιακό ευρώ: Πώς θα γίνονται οι πληρωμές με κινητό – Πότε έρχεται και τι αλλάζει για τους καταναλωτές
Πληρωμές σε καταστήματα, ηλεκτρονικές αγορές και μεταφορές χρημάτων ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό ψηφιακό νόμισμα. Ποια είναι η διαφορά του από το IRIS, τι θα ισχύει με τις χρεώσεις και πότε αναμένεται να τεθεί σε κυκλοφορία.
Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούν τις καθημερινές τους συναλλαγές οι Ευρωπαίοι καταναλωτές προετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), με την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ. Το νέο μέσο πληρωμών θα επιτρέπει αγορές σε φυσικά καταστήματα, ηλεκτρονικές συναλλαγές και μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών, ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Παράλληλα, πέντε μεγάλοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί πληρωμών δημιουργούν ένα κοινό δίκτυο, το οποίο φιλοδοξεί να διευκολύνει τις διασυνοριακές συναλλαγές για περίπου 130 εκατομμύρια χρήστες.
Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί ηλεκτρονική μορφή χρήματος κεντρικής τράπεζας και όχι τραπεζική κατάθεση, όπως συμβαίνει σήμερα με τα χρήματα που διατηρούν οι πολίτες στους λογαριασμούς τους. Για τη χρήση του, οι καταναλωτές θα μπορούν να δημιουργούν ψηφιακό πορτοφόλι μέσω της τράπεζάς τους ή άλλου εξουσιοδοτημένου παρόχου υπηρεσιών πληρωμών, μεταφέροντας σε αυτό το ποσό που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν για τις συναλλαγές τους.
Η λειτουργία του θα είναι αντίστοιχη με τις σημερινές ανέπαφες πληρωμές. Οι χρήστες θα μπορούν να πληρώνουν σε καταστήματα μέσω συμβατών τερματικών, να εξοφλούν ηλεκτρονικές αγορές και να στέλνουν χρήματα σε συγγενείς ή φίλους. Μία από τις σημαντικότερες δυνατότητες που εξετάζονται είναι οι συναλλαγές χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Μέσω της τεχνολογίας NFC, ο καταναλωτής θα μπορεί να πραγματοποιεί πληρωμές φέρνοντας το κινητό του κοντά σε μια συμβατή συσκευή ή ένα τερματικό, υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγουμένως μεταφέρει χρήματα στο ψηφιακό πορτοφόλι του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφορά του ψηφιακού ευρώ από το IRIS, το οποίο χρησιμοποιείται ήδη στην Ελλάδα για άμεσες μεταφορές χρημάτων και πληρωμές. Το IRIS λειτουργεί μέσω τραπεζικών λογαριασμών και επιτρέπει τη μεταφορά χρημάτων μεταξύ χρηστών ή την πληρωμή επιχειρήσεων. Αντίθετα, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί χρήμα που εκδίδεται από το Ευρωσύστημα, όπως ακριβώς τα σημερινά χαρτονομίσματα και κέρματα. Επομένως, οι δύο υπηρεσίες δεν αποτελούν απαραίτητα ανταγωνιστικές λύσεις, καθώς έχουν διαφορετική βάση λειτουργίας.
Σε ό,τι αφορά το κόστος, ο σχεδιασμός της ΕΚΤ προβλέπει ότι η βασική χρήση του ψηφιακού ευρώ θα είναι δωρεάν για τους καταναλωτές. Οι τράπεζες και οι υπόλοιποι πάροχοι θα μπορούν να προσφέρουν πρόσθετες υπηρεσίες με χρέωση, εφόσον αυτές υπερβαίνουν τις βασικές λειτουργίες πληρωμών. Παράλληλα, εξετάζεται η θέσπιση ανώτατου ορίου στο ποσό ψηφιακού ευρώ που θα μπορεί να διατηρεί κάθε χρήστης, ώστε το νέο μέσο να χρησιμοποιείται κυρίως για συναλλαγές και όχι ως εναλλακτική μορφή τραπεζικής αποταμίευσης.
Η εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ δεν σημαίνει κατάργηση των μετρητών ή των τραπεζικών καρτών. Η ΕΚΤ έχει διευκρινίσει ότι το νέο μέσο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα μέσα πληρωμής, διατηρώντας στους πολίτες τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ φυσικού χρήματος, καρτών και ψηφιακών συναλλαγών.
Ως προς το χρονοδιάγραμμα, η ΕΚΤ προετοιμάζει πιλοτικό πρόγραμμα διάρκειας 12 μηνών, το οποίο προβλέπεται να ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Στη δοκιμαστική διαδικασία θα συμμετάσχουν 36 πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών, επιλεγμένες επιχειρήσεις, εργαζόμενοι της ΕΚΤ και 19 εθνικών κεντρικών τραπεζών της Ευρωζώνης, μεταξύ των οποίων και η Τράπεζα της Ελλάδος. Οι δοκιμές θα καλύψουν καθημερινές συναλλαγές, όπως πληρωμές σε καταστήματα, ηλεκτρονικές αγορές και μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών. Η πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ τοποθετείται χρονικά στο 2029, εφόσον ολοκληρωθεί η απαραίτητη νομοθετική διαδικασία και ληφθούν οι τελικές αποφάσεις.
Παράλληλα, πέντε ευρωπαϊκοί οργανισμοί πληρωμών προχωρούν στη δημιουργία του European Network for Payments (ENP), ενός δικτύου που θα συνδέει υφιστάμενες υπηρεσίες ηλεκτρονικών συναλλαγών. Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν οι Bizum από την Ισπανία, Bancomat από την Ιταλία, SIBS-MB WAY από την Πορτογαλία, Vipps MobilePay από τις σκανδιναβικές χώρες και EPI/Wero από την κεντρική και δυτική Ευρώπη. Οι υπηρεσίες αυτές διαθέτουν συνολικά περίπου 130 εκατομμύρια χρήστες σε 13 ευρωπαϊκές χώρες. Αρχικά, το δίκτυο θα διευκολύνει τις διασυνοριακές μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών και στη συνέχεια θα επεκταθεί στις ηλεκτρονικές αγορές και τις πληρωμές σε φυσικά καταστήματα. Η Ελλάδα δεν συμμετέχει στην αρχική σύμπραξη, ωστόσο παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο ένταξης και άλλων ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών.
Κεντρικός στόχος των δύο πρωτοβουλιών είναι και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας στις ψηφιακές πληρωμές, περιορίζοντας την εξάρτηση από διεθνή δίκτυα καρτών, όπως η Visa και η Mastercard. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, το 2022 τα διεθνή συστήματα καρτών αντιπροσώπευαν περίπου το 61% των συναλλαγών με κάρτα στην Ευρωζώνη. Το ψηφιακό ευρώ και το ENP επιχειρούν να ενισχύσουν τις ευρωπαϊκές υποδομές, δημιουργώντας περισσότερες επιλογές για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Για τις πληρωμές χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο, ο σχεδιασμός προβλέπει επίπεδο ιδιωτικότητας αντίστοιχο με εκείνο των μετρητών, καθώς τα στοιχεία της συναλλαγής θα είναι γνωστά μόνο στον πληρωτή και στον παραλήπτη. Στις διαδικτυακές συναλλαγές, η ΕΚΤ αναφέρει ότι δεν θα μπορεί να συνδέει τις πληρωμές με συγκεκριμένα πρόσωπα. Οι τράπεζες και οι πάροχοι, ωστόσο, θα εξακολουθούν να εφαρμόζουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες ταυτοποίησης και ελέγχου των πελατών για την πρόληψη οικονομικών εγκλημάτων.
