ΕΕ: Γιατί ζητά από τους πολίτες να έχουν προμήθειες για 72 ώρες – Τι περιλαμβάνουν οι νέες οδηγίες ετοιμότητας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί την ανάγκη δημιουργίας αποθεμάτων νερού, τροφίμων και φαρμάκων για τις πρώτες ημέρες μιας κρίσης. Οι τέσσερις βασικοί άξονες του σχεδίου και τι ισχύει για την εφαρμογή του στα κράτη-μέλη.
Την ανάγκη να μπορούν οι Ευρωπαίοι πολίτες να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσα από τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις. Η σύσταση αφορά τη δημιουργία βασικών αποθεμάτων στο σπίτι, αλλά και την απόκτηση γνώσεων που μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες σε περιπτώσεις διακοπής κρίσιμων υπηρεσιών.
Όπως διευκρινίζουν πηγές της Κομισιόν, οι σύγχρονες κρίσεις ενδέχεται να προκαλέσουν ταυτόχρονες διακοπές στην ηλεκτροδότηση, την υδροδότηση, τις επικοινωνίες και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Κατά τις πρώτες ώρες ενός έκτακτου περιστατικού, οι αρμόδιες αρχές μπορεί να χρειαστούν χρόνο για να οργανώσουν την ανταπόκρισή τους και να προσεγγίσουν τις πληγείσες περιοχές. Για τον λόγο αυτό, η 72ωρη αυτάρκεια θεωρείται ένα ελάχιστο χρονικό περιθώριο προετοιμασίας.
Οι νέες οδηγίες παρουσιάστηκαν στις 3 Νοεμβρίου 2026 από την επίτροπο Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib, και βασίζονται στη Στρατηγική Ετοιμότητας της ΕΕ που είχε παρουσιαστεί τον Μάρτιο του 2025. Το σχέδιο επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: την αυτάρκεια των πολιτών για 72 ώρες, την εκπαίδευση ετοιμότητας από μικρή ηλικία, τη συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία και την αποτελεσματικότερη ενημέρωση για κινδύνους και απειλές.
Στην πράξη, οι πολίτες ενθαρρύνονται να διατηρούν στο σπίτι αποθέματα νερού, τροφίμων και φαρμάκων, καθώς και εναλλακτικά μέσα θέρμανσης, ψύξης και φωτισμού. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει έμφαση στη δημιουργία σακιδίων έκτακτης ανάγκης και στην απόκτηση πρακτικών δεξιοτήτων, όπως οι πρώτες βοήθειες και η διαχείριση έκτακτων καταστάσεων. Η προετοιμασία προβλέπεται επίσης να ενταχθεί στα σχολικά προγράμματα, ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν να αναγνωρίζουν κινδύνους, να αξιολογούν πληροφορίες και να γνωρίζουν πώς να ζητούν βοήθεια.
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για τα άτομα με αναπηρία, με έμφαση στην προσβασιμότητα των προειδοποιήσεων και των διαδικασιών εκκένωσης. Στις προτεραιότητες περιλαμβάνεται επίσης η προστασία των πολιτών από την παραπληροφόρηση και τα deepfakes. Επιπλέον, η Κομισιόν προτείνει τη θέσπιση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ στις 23 Οκτωβρίου, με πρώτη διοργάνωση το 2027.
Η επιλογή των 72 ωρών δεν σημαίνει ότι μια κρίση θα έχει υποχρεωτικά τελειώσει μέσα σε τρεις ημέρες ή ότι η κρατική βοήθεια θα καθυστερήσει για αυτό το διάστημα. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρόκειται για ένα ελάχιστο σημείο αναφοράς, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους κατά την αρχική φάση μιας κρίσης, περιορίζοντας την άμεση εξάρτησή τους από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ και ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ, Ευθύμης Λέκκας, επισημαίνει ότι μια διακοπή στην ηλεκτροδότηση ή την υδροδότηση μπορεί να διαρκέσει έως και τρεις ημέρες, για παράδειγμα εξαιτίας σεισμού ή πυρκαγιάς. Όπως τονίζει, η προετοιμασία δεν πρέπει να συνδέεται με την καλλιέργεια φόβου, αλλά με την πρόληψη και την ενίσχυση της ασφάλειας.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές είναι μη δεσμευτικές και δεν προβλέπουν κυρώσεις για τα κράτη ή τους πολίτες που δεν τις εφαρμόζουν. Δεν επιβάλλουν, επίσης, ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο ετοιμότητας, καθώς κάθε κράτος-μέλος διατηρεί την ευθύνη για τη διαμόρφωση των δικών του μέτρων, ανάλογα με τους κινδύνους και τις ιδιαίτερες ανάγκες του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει τις εθνικές αρχές μέσω αξιολογήσεων κινδύνων, ανταλλαγής καλών πρακτικών, εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και κοινών ασκήσεων. Για την Ελλάδα, πηγές της Πολιτικής Προστασίας διευκρινίζουν ότι προς το παρόν δεν υπάρχει αντίστοιχο ειδικό πλαίσιο, ενώ υφίστανται γενικές οδηγίες προστασίας για φυσικές καταστροφές, βιομηχανικά ατυχήματα και περιστατικά χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών.
