Οι κεντρικές τράπεζες ρευστοποιούν χρυσό εν μέσω πολεμικών πιέσεων…
Γιατί εγκαταλείπεται η πολυετής στρατηγική αγορών – Πώς επηρεάζουν πόλεμος, ενέργεια και νομίσματα τις αποφάσεις των νομισματικών αρχών
Η παγκόσμια αγορά χρυσού βρίσκεται σε μια από τις πιο απρόσμενες καμπές των τελευταίων ετών, καθώς αρκετές κεντρικές τράπεζες εγκαταλείπουν την πολυετή στρατηγική συσσώρευσης και προχωρούν σε πωλήσεις αποθεμάτων. Η αλλαγή αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αναταραχής λόγω του πολέμου με το Ιράν, ο οποίος έχει εκτοξεύσει τις αμυντικές και ενεργειακές δαπάνες πολλών χωρών. Παράλληλα, η τιμή spot του χρυσού έχει διολισθήσει περίπου 10% από τα ιστορικά υψηλά του Ιανουαρίου, φτάνοντας στα 4.838 δολάρια ανά ουγγιά .
Η διόρθωση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το περσινό ράλι, όταν οι κεντρικές τράπεζες λειτουργούσαν ως βασικός πυλώνας στήριξης της αγοράς. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η πίεση στα δημόσια οικονομικά, η άνοδος των τιμών ενέργειας και η ανάγκη στήριξης αδύναμων νομισμάτων ωθούν αρκετές χώρες να αξιοποιήσουν τα αποθέματά τους. Η επικεφαλής στρατηγικής μετάλλων της MKS Pamp, Νίκι Σιλς, ανέφερε ότι έχουν καταγραφεί «αξιοσημείωτες πωλήσεις» από συγκεκριμένους συμμετέχοντες της αγοράς, γεγονός που ενισχύει την πτωτική τάση .
Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως αναδυόμενες οικονομίες, οι οποίες δέχονται ισχυρές πιέσεις από την ενίσχυση του δολαρίου και το αυξημένο κόστος δανεισμού. Η Τουρκία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: μόνο τον Μάρτιο, τα επίσημα αποθέματα χρυσού της μειώθηκαν κατά 131 τόνους μέσω swaps και άμεσων πωλήσεων, καθώς οι αρχές προσπαθούσαν να στηρίξουν τη λίρα που κατέγραψε νέα ιστορικά χαμηλά. Αντίστοιχες κινήσεις παρατηρούνται και σε Ρωσία και Γκάνα, όπου ο χρυσός χρησιμοποιείται για κάλυψη δημοσιονομικών αναγκών και ενίσχυση ρευστότητας σε ξένο συνάλλαγμα .
Η μεταστροφή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς από το 2022 έως το 2024 οι κεντρικές τράπεζες αγόραζαν πάνω από 1.000 τόνους χρυσού ετησίως – τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί. Το 2025 οι αγορές μειώθηκαν στους 863 τόνους, αντανακλώντας την αυξημένη μεταβλητότητα και τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές. Σύμφωνα με τη Natixis, η πρόσφατη πτώση των τιμών οφείλεται τόσο στις πωλήσεις των κεντρικών τραπεζών όσο και στην έξοδο ιδιωτών επενδυτών, σε συνδυασμό με την άνοδο των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων που μειώνουν την ελκυστικότητα του χρυσού .
Παρά τις πιέσεις, ειδικοί του κλάδου υπογραμμίζουν ότι οι κινήσεις αυτές δεν σηματοδοτούν απαραίτητα μια μόνιμη αλλαγή στη στρατηγική των νομισματικών αρχών. Όπως σημειώνει ο Σαοκάι Φαν του World Gold Council, οι πρόσφατες πωλήσεις επιβεβαιώνουν τον λόγο για τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες διακρατούν χρυσό: αποτελεί ένα άμεσα ρευστοποιήσιμο περιουσιακό στοιχείο που λειτουργεί ως «ασφαλές καταφύγιο» σε περιόδους κρίσης. Η αγορά, μάλιστα, εκτιμά ότι μεγάλοι αγοραστές όπως η Κίνα ενδέχεται να επανέλθουν δυναμικά αν οι τιμές υποχωρήσουν περαιτέρω, δημιουργώντας ένα νέο επίπεδο στήριξης για το πολύτιμο μέταλλο .
