Μόνιμη υπογεννητικότητα, 2. Ελληνικό Sovereign Wealth Fund για να προλάβουμε τον “γκρεμό” στο ασφαλιστικό μας σύστημα
Του Ηλία Παπαγεωργιάδη
– “Ηλία, τι είναι αυτά που μας γράφεις αυγουστιάτικα; Άσε μας να χαλαρώσουμε λίγο”. “Χαλάρωσον μεν, άκουσον δε” θα σου απαντήσω, παραφράζοντας τα λόγια του Θεμιστοκλή. Το θέμα είναι σοβαρό και αφορά τόσο το μέλλον σου και των δικών σου ανθρώπων, όσο και τη γενικότερη κατάσταση της πατρίδας μας.
Πριν μερικές εβδομάδες σου εξήγησα ότι πλέον πλησιάζουμε στο σημείο που η υπογεννητικότητα απλά δεν θα μπορεί να αντιμετωπιστεί, μιας και δεν κάνουμε κάτι σοβαρό σε αυτό το μέτωπο. Στην πλειοψηφία των πολιτών στη χώρα μας αρέσει η θεωρία, η αποφυγή ανάληψης ευθυνών και “δύσκολων” πράξεων = θα προτιμήσει να χαθεί το στοίχημα της υπογεννητικότητας, παρά να “ξεβολευτεί”.
Αφού είδαμε τις μεγάλες αλλαγές που θα χρειαστούν στην Εκπαίδευση, την Υγεία και το Κράτος μας γενικότερα, έλα σήμερα να συζητήσουμε για μία από τις δύο “ιερές αγελάδες” της Ελληνικής κοινωνίας, τις συντάξεις (η άλλη είναι οι διορισμοί στο δημόσιο, που σχεδόν όλοι θέλουν “να γίνονται αντικειμενικά, αλλά αν μπορεί το παιδί τους να μπει, δεν είναι κακό να γίνει μία εξαίρεση”).
Συντάξεις: Για να τις πληρώσουμε, υπερφορολογούμε τα πάντα
Το 2026 η Ελλάδα θα συνεχίσει να “πυροβολεί τα πόδια της” στο θέμα των συντάξεων…
Αντικειμενικά, οι συντάξεις που καταβάλλονται σήμερα είναι χαμηλές, σε σχέση με το κόστος ζωής στην Ελλάδα (το τι πλήρωσαν οι πολίτες για εισφορές είναι άλλη ιστορία). Για αυτές τις μάλλον χαμηλές συντάξεις θα καταβάλλουμε φέτος περίπου 36 δις Ευρώ.
Από αυτά τα 36 δις Ευρώ τα 21 δις θα προέλθουν από τις ασφαλιστικές εισφορές που συλλέγονται (και επιβαρύνουν υπέρμετρα την εργασία στη χώρα μας, οδηγώντας σε χαμηλότερους μισθούς).
Για τα υπόλοιπα 15 δις έχουμε μόνο 2 επιλογές: Δάνεια ή επιπλέον φόροι!
Για να καταλάβεις για τι ποσό μιλάμε, περίπου 6 ΕΝΦΙΑ θα δώσουμε για να καλύψουμε το ετήσιο κενό χρηματοδότησης του ασφαλιστικού μας συστήματος!
Πριν τα μνημόνια δανειζόμασταν τα ποσά αυτά, που συνέβαλαν καθοριστικά στο να φτιάξουμε το τεράστιο χρέος της χώρας.
Την περίοδο 2000 – 2015 το κενό στο ασφαλιστικό μας σύστημα ήταν 214,3 δις Ευρώ, βάλε και τους τόκους των δανείων = πες περίπου 250 δις. Αυτό το ποσό απαιτήθηκε μετά την είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών!
100+ δις Ευρώ χρειάστηκαν για το κενό στο ασφαλιστικό σύστημα από το 2016 ως και φέτος, μόνο που για αυτή την περίοδο δανειστήκαμε πολύ λιγότερα, μιας και υπερφορολογούμε τα πάντα.
Είπαμε, περίπου 36 δις για συντάξεις το 2026, εκ των οποίων τα 15 δις Ευρώ θα τα βάλουμε από τον προϋπολογισμό (φόροι), ενώ το κράτος θα συλλέξει περίπου 73 δις φέτος από άμεσους και έμμεσους φόρους.
Δηλαδή τα 15 από τα 73 δις = Περίπου 1 στα 5 Ευρώ που πληρώνουμε για φόρους πηγαίνουν στην κάλυψη του ετήσιου χρηματοδοτικού κενού για τις συντάξεις!
(Όταν κουρεύτηκαν τα Ελληνικά ομόλογα το 2012, τα ασφαλιστικά μας ταμεία έχασαν 14 δις Ευρώ. Με αυτά τα χρήματα θα κάλυπταν το έλλειμμα περίπου ενός χρόνου…)
Όλα αυτά είναι μία μεγάλη αδικία για τους πολίτες κάτω των 50, αλλά κανείς δεν φαίνεται να νοιάζεται για αυτούς…
Πληρώνουμε τις πολιτικές που μας χρεωκόπησαν
Όλα τα παραπάνω ισχύουν σήμερα, με τις επιπτώσεις από την υπογεννητικότητα να είναι ακόμη μικρές. Προς το παρόν το ασφαλιστικό μας σύστημα συνεχίζει να επηρεάζεται από τις καταστροφικές πολιτικές των χρόνων πριν το 2010, όταν οι 40ρηδες και οι 50ρηδες (του δημοσίου) έβγαιναν εύκολα στη σύνταξη, με ποσά πολύ μεγαλύτερα από όσα θα έπρεπε να εισπράξουν με βάση όσα κατέβαλλαν για εισφορές.
Με “υπουργική απόφαση” και “εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ” μοιράζονταν τα προνόμια και οι συντάξεις, όποιος μιλούσε για αναλογιστικές μελέτες κλπ ήταν “ανάλγητος”. Η κοινωνία (με πρώτους αυτούς που βρίζουν σήμερα τους πολιτικούς κλπ) έβρισκε λογικό να δανειζόμαστε για να μοιράζουμε μεγάλες συντάξεις σε νέους και υγιείς ανθρώπους. Σκέψου, πχ πως αρκετός κόσμος πήρε συντάξεις μέσω υπολογισμού “του… 105% του μέσου μισθού των τελευταίων 5 ετών”, την ώρα που οι Γερμανοί πχ πληρώνουν το 50 – 55% του μέσου μισθού κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου κάποιου.
Άλλωστε η κοινωνία πιστεύει πως πλήρωσε πολλά και δικαιούται μεγάλη σύνταξη, την ώρα που στην πραγματικότητα λίγοι είναι αυτοί που όντως πλήρωσαν μεγάλα ποσά (κυρίως κάποιοι δημόσιοι υπάλληλοι / πρώην υπάλληλοι ΔΕΗ, ΟΤΕ κλπ).
Σκέψου ότι στις 31.12.2025 το συνολικό δημόσιο χρέος της Ελλάδας ήταν 406,1 δις Ευρώ. Το κενό στο ασφαλιστικό μας σύστημα ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρέους.
Πρακτικά πληρώνουμε τις επιλογές που μας χρεωκόπησαν, αν δεν το αντιλήφθηκες ως τώρα…
Υπογεννητικότητα και συντάξεις
Τώρα όμως τα δεδομένα αλλάζουν και θα χειροτερέψουν με ταχύτητα…
Η επίσημη πρόβλεψη μιλάει για +300.000 συνταξιούχους ως το 2030 = αντίστοιχα θα μειωθούν οι ενεργοί πολίτες που παράγουν πλούτο και πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές κλπ
Την ίδια ώρα άλλες, ίσως πιο ρεαλιστικές φωνές μιλούν για αριθμό πολύ μεγαλύτερο από τα 300.000 άτομα.
Με 200.000+ νέους συνταξιούχους κάθε χρόνο (που όλο γίνονται και περισσότεροι), πιο πιθανό είναι την πενταετία 2026 – 2030 να προστεθούν 500.000+ νέοι συνταξιούχοι = άνθρωποι που στην πλειοψηφία τους θα σταματήσουν να δουλεύουν και πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές…
(200.000+ προστίθενται ετησίως, κάποιοι πεθαίνουν δυστυχώς = έτσι προκύπτει ο υπολογισμός).
Και η κατάσταση θα συνεχίσει να χειροτερεύει… η υπογεννητικότητα θα μετατρέψει το πρόβλημα αυτό σε “πυρηνική βόμβα”, αν συνεχίσουμε στον ίδιο δρόμο, με όλο και λιγότερους ενεργούς πολίτες και όλο και περισσότερους συνταξιούχους.
(Και όχι, λύση δεν είναι “να εισάγουμε πολίτες” όπως λένε διάφοροι, που ίσως έχουν άλλες σκοπιμότητες).
“Φταίνε σε κάτι οι συνταξιούχοι; Μαζί τους τα έχεις;” μπορεί να σκεφθείς. Όχι βέβαια! Οι άνθρωποι πλήρωσαν όσα τους ζητήθηκαν! Δεν μπορούμε να διαλύσουμε τις ζωές εκατομμυρίων Ελλήνων! Άλλες λύσεις απαιτούνται πλέον…
“Καλές οι διαπιστώσεις, Ηλία. Έχεις κάποια πρόταση, ή άρχισες και εσύ τις θεωρίες;”
Με δεδομένο λοιπόν ότι η υπογεννητικότητα δείχνει να παγιώνεται, αν θέλουμε να αποφύγουμε τον “γκρεμό” στον οποίο οδηγούμαστε με ταχύτητα, θα πρέπει να εφαρμόσουμε λύσεις που να συνδυάζουν δύο στοιχεία:
Α. Να είναι ρεαλιστικές, χωρίς ιδιαίτερη επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
Β. Να λάβουν υπόψη τους πως το Ελληνικό κράτος διαχρονικά έχει αποδείξει ότι δεν μπορεί από μόνο του να υλοποιήσει τίποτε σύνθετο και πολύπλοκο.
Με αυτές τις δύο προϋποθέσεις στο μυαλό, η δικιά μου πρόταση είναι:
Ελληνικό Sovereign Wealth Fund
Παίρνοντας άδεια από τους δανειστές / θεσμούς κλπ, μιας και παραμένουμε σε εποπτεία, ό,τι και αν λένε οι πολιτικοί μας (αποτέλεσμα των χρεών για συντάξεις και όχι μόνο, μην το ξεχνάς), να μεταφέρουμε το 50% του ετήσιου πλεονάσματος που προκύπτει τα τελευταία χρόνια σε ένα Sovereign Wealth Fund, όπως λέμε εμείς στην Κατερίνη τα μεγάλα επενδυτικά κρατικά ταμεία που διαχειρίζονται τον πλούτο και πόρους του δημοσίου.
Να προσλάβουμε τους κορυφαίους Έλληνες διαχειριστές με αποδεδειγμένο ιστορικό διαχείρισης ή να συνεργαστούμε με κορυφαίους επαγγελματίες διαχειριστές από το εξωτερικό για το Fund αυτό.
Στόχος τους θα πρέπει να είναι οι επενδύσεις με σημαντικές ετήσιες αποδόσεις, εντός και εκτός Ελλάδας, όχι “να μοιράσουμε τα λεφτά σε ημέτερους κλπ”.
Αν σε αυτό το Fund προσθέτουμε πχ 3 – 5 δις Ευρώ / χρόνο, σε 10 χρόνια θα έχουμε ήδη έναν “κουμπαρά” με 40 – 50 δις Ευρώ κεφάλαια υπό διαχείριση (χωρίς να υπολογιστούν τυχόν κέρδη και τόκοι).
Στόχος θα είναι να χρησιμοποιήσουμε τις αποδόσεις του Sovereign Fund για να ενισχύσουμε το ασφαλιστικό μας σύστημα στο μέλλον, μειώνοντας τις ανάγκες χρηματοδότησης των ελλειμμάτων από φόρους.
“Ηλία, το κάνει κάποιος αυτό στο εξωτερικό;” είναι μία λογική ερώτηση. Η απάντηση είναι ναι! Το κάνουν όλα τα σοβαρά ασφαλιστικά ταμεία ανά τον κόσμο, με κάποια από αυτά να έχουν επενδύσει σε θέσεις μετοχών και στην Ελλάδα. Πχ το καναδικό συνταξιοδοτικό ταμείο κατέχει το 50,00002% των μετοχών στο αεροδρόμιο “Ελευθέριος Βενιζέλος”, μέσω του επενδυτικού βραχίονα PSP Investments (Public Sector Pension Investment Board) και της θυγατρικής του AviAlliance.
ΥΓ. “Να βάζαμε εκεί και τα τυχόν έσοδα από την εξόρυξη πετρελαίου / φυσικού αερίου;” είναι ένα λογικό ερώτημα. Δεν ξέρω τι ισχύει με αυτά, αν ανήκουν στο Υπερταμείο και θα πάνε υποχρεωτικά για την αποπληρωμή του χρέους μας. Πάντως αν υπάρχει η δυνατότητα, προτιμώ να πάνε για τις συντάξεις στο μέλλον, παρά να δοθούν για συντάξεις σήμερα…
Να αποκτήσουμε ισχύ + να γίνουμε και εμείς “κακοί”
(για να έχουμε συντάξεις στο μέλλον)
Είναι πολλές οι χώρες που έχουν Sovereign Wealth Funds. Συνήθως ακούμε / διαβάζουμε για τη Νορβηγία, την Ολλανδία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Γερμανία, τη Σουηδία κλπ, όμως συνολικά είναι πάνω από 70 οι χώρες που έχουν δημιουργήσει 90+ αντίστοιχα επενδυτικά σχήματα (κάποιες έχουν περισσότερα από ένα).
Εμείς στην Ελλάδα συνήθως θυμώνουμε / βρίζουμε κλπ όταν διαβάζουμε πως κάποιο ξένο επενδυτικό σχήμα αγόρασε μετοχές σε κάποια Ελληνική εταιρεία. “Ξεπουλιόμαστε στους ξένους” γράφουν πολλοί, “θα δουλεύουμε για να στέλνουν τα λεφτά έξω” λένε κάποιοι άλλοι και γενικά η… μίρλα και ο θυμός υπερισχύουν σε αυτές τις περιπτώσεις, μιας και η αριστερόστροφη νοοτροπία της πλειοψηφίας δεν μπορεί να δεχθεί ότι μία χώρα προχωράει όταν έχει και σοβαρές ξένες επενδύσεις.
Με ένα Ελληνικό Sovereign Wealth Fund θα μπορέσουμε να πετύχουμε ταυτόχρονα 2 στόχους:
- Θα έχουμε τα κεφάλαια να επενδύσουμε και μόνοι μας στα “διαμάντια” της Ελλάδας + σε πολλές άλλες χώρες του εξωτερικού, στοχεύοντας σε σταθερές αποδόσεις, όπως κάνουν και οι ξένοι όλα τα χρόνια.
- Αυτές οι αποδόσεις θα συσσωρευθούν και θα μπορούν να είναι διαθέσιμες να τις αξιοποιήσουμε σε 20 – 30 χρόνια, όταν η υπογεννητικότητα και η σαθρή δομή του ασφαλιστικού μας συστήματος θα μας οδηγήσουν σε δυσκολία πληρωμής συντάξεων.
Μέσω τέτοιων επενδύσεων στο εξωτερικό, θα μεγαλώσει το “αποτύπωμα” και η ισχύς της Ελλάδας, που σταδιακά θα αρχίσει να γίνεται σοβαρός επενδυτής σε ξένες χώρες, εμμέσως πιέζοντας για τα συμφέροντά της διεθνώς, είτε αυτά αφορούν εθνικά μας θέματα, είτε αφορούν οικονομικές μας προτεραιότητες, νέες αγορές για εξαγωγές κλπ.
Ναι, αντί να είμαστε εμείς οι θυμωμένοι που “οι ξένοι μας αγοράζουν για να βγάζουν λεφτά στην πλάτη μας”, με ένα Ελληνικό Sovereign Wealth Fund μπορούμε να είμαστε εμείς αυτοί που θα κερδίζουμε χρήματα επενδύοντας στη δικιά μας οικονομία και σε άλλες χώρες, με στόχο να υποστηρίξουμε το ασφαλιστικό μας σύστημα τις επόμενες δεκαετίες.
Υπογεννητικότητα + χρηματοδοτικό κενό στο ασφαλιστικό σύστημα
= βόμβα που θα σκάσει στο μέλλον
= χρειαζόμαστε λύσεις, τώρα που ακόμη μπορούμε…
Με την υπογεννητικότητα να γίνεται η μόνιμη κατάσταση της Ελληνικής κοινωνίας, θα πρέπει να αρχίσουμε να συνηθίζουμε στην ιδέα του να ζούμε με αυτή, όσο και αν μας ενοχλεί και μας πληγώνει. Την ίδια ώρα το ασφαλιστικό μας σύστημα βασίζεται σε “πήλινα πόδια”, ενώ η χώρα μας χρωστάει 400+ δις Ευρώ.
Υπάρχει κάποιος που δεν καταλαβαίνει πως σε 20 – 30 χρόνια οι πολίτες που θα πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές θα είναι ίσως και λιγότεροι από τους συνταξιούχους; Με το σημερινό ασφαλιστικό μας σύστημα, θα μπορούν να πληρωθούν συντάξεις τότε;
Για να προλάβουμε το κακό που έρχεται, αν έχεις καλύτερες προτάσεις εσύ, ή κάποιο πολιτικό κόμμα (χλωμό), θα χαρώ να τις συζητήσουμε. Η πρώτη δικιά μου πρόταση είναι:
Ελληνικό Sovereign Fund που θα επενδύσει τα πλεονάσματά μας, για να υπάρχουν λεφτά για συντάξεις σε 20 – 30 χρόνια.
Η λύση δεν θα είναι να “βάλουμε το κεφάλι στην άμμο” και για το πρόβλημα αυτό, μην κάνοντας τίποτε και βρίζοντας τους πολιτικούς μας. Προτείνω να ζητήσουμε ως πολίτες πρακτικές λύσεις. Για να μη βρεθούμε προ αδιεξόδου όταν θα χρειαστούμε τη βοήθεια του κράτους και αυτό δεν θα μπορεί να πληρώσει συντάξεις, λέγοντάς μας πως “αυτά θα έπρεπε να τα είχαμε κάνει την περίοδο 2025 – 2030 που ακόμη μπορούσαμε”…
Εσύ τι γνώμη έχεις;
