Κάτοικοι εξωτερικού: Τι αλλάζει σε ΕΝΦΙΑ, κληρονομιές και φορολογικές δηλώσεις
Οι βασικές υποχρεώσεις για όσους ζουν μόνιμα εκτός Ελλάδας αλλά διατηρούν περιουσία ή εισοδήματα στη χώρα
Οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού που διατηρούν δεσμούς με την Ελλάδα — είτε μέσω ακινήτων, είτε μέσω εισοδημάτων, είτε μέσω κληρονομικών δικαιωμάτων — συνεχίζουν να έχουν σημαντικές υποχρεώσεις απέναντι στη φορολογική διοίκηση. Το ισχύον πλαίσιο καθορίζει με σαφήνεια πότε απαιτείται δήλωση, πώς φορολογούνται τα εισοδήματα και τι ισχύει για τον ΕΝΦΙΑ και τις μεταβιβάσεις περιουσίας .
Η φορολογία εισοδήματος για τους κατοίκους εξωτερικού βασίζεται στη χώρα φορολογικής κατοικίας τους. Αν αποκτούν εισόδημα στην Ελλάδα, φορολογούνται για αυτό, ενώ η αποφυγή διπλής φορολόγησης ρυθμίζεται μέσω διμερών συμβάσεων. Αν δεν υπάρχει ελληνικό εισόδημα, δεν απαιτείται υποβολή φορολογικής δήλωσης και δεν εφαρμόζονται τεκμήρια διαβίωσης ή απόκτησης περιουσίας. Ωστόσο, η κατοχή ακινήτου συνεπάγεται υποχρεωτικά την καταβολή ΕΝΦΙΑ, χωρίς καμία απαλλαγή λόγω κατοικίας στο εξωτερικό .
Στις κληρονομιές, ο φόρος επιβάλλεται για κάθε περιουσιακό στοιχείο που βρίσκεται στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από το πού κατοικεί ο δικαιούχος. Η διαδικασία παραμένει ίδια για Έλληνες και αλλοδαπούς κατοίκους εξωτερικού, με τη φορολογική υποχρέωση να ενεργοποιείται με την αποδοχή της κληρονομιάς. Παράλληλα, ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για την εισαγωγή συναλλάγματος: δεν απαιτείται δικαιολόγηση προέλευσης χρημάτων όταν η μεταφορά γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος, ενώ ευνοϊκό καθεστώς ισχύει για όσους επαναπατρίζονται μετά από πολυετή παραμονή στο εξωτερικό .
Για την αγορά ακινήτου στην Ελλάδα, η σύνταξη συμβολαίου πρέπει να γίνει εντός της χώρας. Αν ο αγοραστής δεν μπορεί να παραστεί, μπορεί να εκπροσωπηθεί μέσω πληρεξουσίου που εκδίδεται από ελληνική προξενική αρχή. Η μεταφορά των χρημάτων πρέπει να πραγματοποιείται μέσω τραπεζών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η εξόφληση μπορεί να γίνει και στο εξωτερικό, αρκεί να υπάρχουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τις φορολογικές αρχές .
Κρίσιμο παραμένει το ζήτημα της φορολογικής κατοικίας. Ως κάτοικος Ελλάδας θεωρείται όποιος έχει μόνιμη ή κύρια κατοικία στη χώρα, το κέντρο των ζωτικών συμφερόντων του ή παραμένει πάνω από 183 ημέρες μέσα σε διάστημα δώδεκα μηνών. Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο για όσους βρίσκονται προσωρινά για τουριστικούς ή ιατρικούς λόγους, με παραμονή έως 365 ημέρες. Στην κατηγορία των φορολογικών κατοίκων Ελλάδας εντάσσονται και διπλωματικοί ή δημόσιοι λειτουργοί που υπηρετούν στο εξωτερικό .
Το πλαίσιο για τους κατοίκους εξωτερικού παραμένει σύνθετο, αλλά καθορισμένο. Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη τακτοποίηση των υποχρεώσεων αποτρέπουν πρόστιμα και διευκολύνουν τη διαχείριση περιουσίας και εισοδημάτων στην Ελλάδα.
