IRIS: Πότε ελέγχει η εφορία τις μεταφορές χρημάτων
Οι μεταφορές μέσω IRIS δεν φορολογούνται αυτόματα, καθώς καθοριστικό ρόλο παίζει η αιτία της συναλλαγής. Τι ισχύει για τον διαμοιρασμό εξόδων, το χαρτζιλίκι στα παιδιά, τις δωρεές και τις μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών.
Περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές, συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ, πραγματοποιήθηκαν μέσω IRIS το 2025, επιβεβαιώνοντας την ευρεία χρήση της υπηρεσίας στις καθημερινές πληρωμές. Ωστόσο, οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών δημιουργούν ερωτήματα σχετικά με τη φορολογική τους αντιμετώπιση και τις περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να παρέμβει η εφορία.
Οι συναλλαγές μέσω IRIS δεν φορολογούνται αυτομάτως επειδή πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά. Το βασικό κριτήριο είναι η πραγματική αιτία της μεταφοράς και το κατά πόσο τα χρήματα αποτελούν εισόδημα, επιστροφή εξόδων, δωρεά ή γονική παροχή. Για παράδειγμα, όταν δύο φίλοι γευματίζουν σε μια ταβέρνα και ο ένας πληρώνει τον συνολικό λογαριασμό των 70 ευρώ, η μεταφορά των 35 ευρώ από τον άλλο για την κάλυψη του μεριδίου του αποτελεί διαμοιρασμό κοινών εξόδων και δεν συνιστά από μόνη της εισόδημα για τον παραλήπτη.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι χρήσιμο να αναγράφεται σαφής αιτιολογία κατά τη μεταφορά, όπως «διαμοιρασμός εξόδων», «συμμετοχή στον λογαριασμό» ή «επιστροφή χρημάτων για φαγητό». Η περιγραφή πρέπει να ανταποκρίνεται στην πραγματική συναλλαγή, ώστε να μπορεί να τεκμηριωθεί ο σκοπός της εάν ζητηθούν διευκρινίσεις από τις φορολογικές αρχές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά και φοιτητές. Τα ποσά που αποστέλλονται για την κάλυψη αναγκών διαβίωσης, όπως το ενοίκιο, η διατροφή, οι λογαριασμοί και οι μετακινήσεις, δεν αποτελούν αυτομάτως φορολογητέο εισόδημα. Έτσι, η μηνιαία μεταφορά 300, 500 ή 800 ευρώ σε ένα παιδί που σπουδάζει σε άλλη πόλη δεν χαρακτηρίζεται από μόνη της εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα, ούτε η συχνότητα των συναλλαγών αρκεί για έναν τέτοιο χαρακτηρισμό.
Όταν, ωστόσο, οι μεταφορές αποτελούν χρηματικές δωρεές ή γονικές παροχές, πρέπει να εξετάζονται οι αντίστοιχες φορολογικές διατάξεις. Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, όπως τα παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις και με την τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας δήλωσης. Η φορολογική μεταχείριση εξαρτάται, επομένως, από τη φύση της παροχής και όχι απλώς από τον χαρακτηρισμό της ως «χαρτζιλίκι».
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο χρηματικό όριο, όπως τα 1.000 ή τα 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα. Η αξιολόγηση εξαρτάται από την αιτία της συναλλαγής, τη συχνότητά της, τη σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη, καθώς και τα διαθέσιμα στοιχεία που αποδεικνύουν την προέλευση των χρημάτων. Διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να έχουν οι περιστασιακές μεταφορές για κοινά έξοδα και οι συστηματικές εισπράξεις που συνδέονται με την παροχή υπηρεσιών ή την πώληση προϊόντων. Στη δεύτερη περίπτωση, οι εισπράξεις πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τους φορολογικούς κανόνες που διέπουν την αντίστοιχη δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το μέσο πληρωμής.
Ανάλογη προσοχή απαιτείται στις μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών και άλλων συγγενών, καθώς η συγγενική σχέση δεν συνεπάγεται αυτόματη φορολογική απαλλαγή. Εάν ένας αδελφός μεταφέρει χρήματα σε έναν άλλο, πρέπει να είναι σαφές αν πρόκειται για εξόφληση οφειλής, συμμετοχή σε κοινά έξοδα ή δωρεά, καθώς οι δωρεές μεταξύ αδελφών υπάγονται σε διαφορετικό φορολογικό καθεστώς από τις γονικές παροχές προς παιδιά. Το ίδιο ισχύει όταν μεσολαβεί τρίτο πρόσωπο, όπως στην περίπτωση που ένας αδελφός στέλνει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα μεταφέρει σε άλλο μέλος της οικογένειας. Η πραγματική αιτία και η διαδρομή των χρημάτων πρέπει να μπορούν να τεκμηριωθούν, ενώ η παρεμβολή τρίτου προσώπου δεν μεταβάλλει από μόνη της τη φορολογική φύση της συναλλαγής.
