Η ενεργειακή κρίση αλλάζει επίπεδο: Δεν είναι απλό πετρελαϊκό σοκ
Πώς το κλείσιμο του Ορμούζ και η καταστροφή των εγκαταστάσεων LNG ανατρέπουν τις ισορροπίες σε πληθωρισμό, οικονομίες και αγορές
Πριν από τα πλήγματα στις ιρανικές εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, το βασικό ερώτημα για τις αγορές ήταν η διάρκεια της σύγκρουσης και το πόσο θα ανέβαινε το πετρέλαιο όσο το Στενό του Ορμούζ παρέμενε κλειστό. Οι εκτιμήσεις του Bloomberg έδειχναν μια κλιμακωτή άνοδο: 105 δολάρια το βαρέλι για κλείσιμο ενός μήνα, 140 για δύο και 165 για τρεις. Όμως το χτύπημα στο κοίτασμα South Pars και η ιρανική αντίδραση άλλαξαν ριζικά το τοπίο.
Ο συνδυασμός του πρακτικού αποκλεισμού του Ορμούζ με την καταστροφή μέρους των εγκαταστάσεων LNG στο Ras Laffan —το μεγαλύτερο σύμπλεγμα υγροποιημένου αερίου στον κόσμο— δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα. Το Ras Laffan παράγει το 20% του παγκόσμιου LNG και, σύμφωνα με εκτιμήσεις, θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για να επανεκκινήσει και ακόμη περισσότερο για να επανέλθει πλήρως. Το κενό αυτό στην προσφορά έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις, με ασιατικές χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα να στρέφονται στο αμερικανικό φυσικό αέριο, ανεβάζοντας τις τιμές και αποκλείοντας φτωχότερες αγορές.
Η τιμή του ευρωπαϊκού TTF ξεπέρασε τα 60 ευρώ/MWh από τα 31 ευρώ στα τέλη Φεβρουαρίου, με την προοπτική περαιτέρω ανόδου, καθώς αυτή τη φορά δεν πρόκειται για απλή διαταραχή αλλά για καταστροφή υποδομών. Οι ευρωπαϊκές αποθήκες μπήκαν στον Μάρτιο με πληρότητα μόλις 38%, ενώ στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου δεν υπάρχουν, σε αντίθεση με το πετρέλαιο.
Την ίδια στιγμή, το κλείσιμο του Ορμούζ έχει μειώσει τις ροές πετρελαίου από 18–21 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε μόλις 1–2 εκατ. Η απώλεια αυτή δεν μπορεί να καλυφθεί άμεσα, ακόμη κι αν οι αγωγοί Σαουδικής Αραβίας, ΗΑΕ και Ιράκ λειτουργούν στο μέγιστο. Η Ατλαντική Λεκάνη μπορεί να προσθέσει έως 5 εκατ. βαρέλια, ενώ τα στρατηγικά αποθέματα και η μερική άρση κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο θα μπορούσαν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση. Ωστόσο, το συνολικό έλλειμμα σε αργό και φυσικό αέριο εκτιμάται μεταξύ 5 και 20 εκατ. ισοδύναμων βαρελιών ημερησίως — ένα τεράστιο κενό.
Για να κλείσει αυτό το χάσμα, είτε πρέπει να σταματήσει ο πόλεμος είτε οι τιμές να ανέβουν τόσο ώστε να καταστραφεί μέρος της ζήτησης και να επέλθει ισορροπία. Σε κάθε περίπτωση, η καταστροφή ενεργειακών υποδομών προμηνύει υψηλές τιμές για μεγαλύτερο διάστημα, με άμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό. Οι αγορές ομολόγων ήδη αντιδρούν, με τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων τίτλων να ανεβαίνουν.
Έτσι, η κατάσταση έχει ξεφύγει από τα όρια μιας κλασικής πετρελαϊκής κρίσης. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα φαινόμενο που η παγκόσμια οικονομία δεν έχει ξαναδεί από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο — μια διπλή ενεργειακή ασφυξία που πλήττει ταυτόχρονα πετρέλαιο και φυσικό αέριο, με αλυσιδωτές συνέπειες σε τιμές, ανάπτυξη και χρηματοπιστωτικές αγορές.
