Γιατί οι Ευρωπαίοι ξαναβάζουν λεφτά… στο στρώμα – Η άνοδος των μετρητών στην εποχή των καρτών!!
Παρά την έκρηξη των ψηφιακών πληρωμών, τα χαρτονομίσματα αυξάνονται καθώς οι πολίτες τα θεωρούν απαραίτητο «μαξιλάρι ασφαλείας» απέναντι σε κρίσεις και κυβερνοαπειλές…
Η Ευρώπη βιώνει ένα παράδοξο: όσο οι ηλεκτρονικές πληρωμές κυριαρχούν στην καθημερινότητα, τόσο αυξάνεται η ποσότητα των μετρητών που κυκλοφορούν. Παρά το γεγονός ότι οι συναλλαγές με κάρτες και κινητά έχουν γίνει ο κανόνας, οι Ευρωπαίοι διατηρούν ολοένα και περισσότερα χαρτονομίσματα στα σπίτια τους. Η τάση αυτή, που ανέδειξε ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ Φίλιπ Λέιν και παρουσιάζει ο Guardian, συνδέεται με ένα νέο αίσθημα ανασφάλειας και την ανάγκη για ένα αξιόπιστο απόθεμα σε περίπτωση κρίσης.
Τα μετρητά δεν χρησιμοποιούνται πλέον ως βασικό μέσο πληρωμής, αλλά ως «τελευταίο καταφύγιο» όταν η τεχνολογία παύει να λειτουργεί. Πόλεμοι, γεωπολιτικές εντάσεις, φυσικές καταστροφές, παρατεταμένες διακοπές ρεύματος και κυρίως ο φόβος μιας μεγάλης κυβερνοεπίθεσης έχουν ενισχύσει την ανάγκη για φυσικό χρήμα. Ένα μπλακ άουτ στα POS ή μια επίθεση στα τραπεζικά δίκτυα μπορεί να καταστήσει αδύνατη ακόμη και την αγορά βασικών αγαθών, από τρόφιμα μέχρι καύσιμα.
Η Κομισιόν έχει ήδη ενσωματώσει αυτή τη λογική στο ευρωπαϊκό δόγμα ετοιμότητας, καλώντας τους πολίτες να μπορούν να αυτονομηθούν για τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση σοβαρής κρίσης. Το διάστημα αυτό θεωρείται κρίσιμο ώστε οι αρχές να αποκαταστήσουν υπηρεσίες και εφοδιασμό. Η νέα κουλτούρα ετοιμότητας συνδέεται με ένα ευρύ φάσμα κινδύνων: από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις υβριδικές απειλές μέχρι την κλιματική αλλαγή και τις κυβερνοεπιθέσεις.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν καθαρά την αλλαγή. Η συνολική αξία των χαρτονομισμάτων ευρώ σε κυκλοφορία αυξήθηκε από περίπου 1 τρισ. το 2016 σε 1,6 τρισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2026. Ο αριθμός των χαρτονομισμάτων ξεπέρασε τα 31 δισεκατομμύρια, έναντι 24 δισεκατομμυρίων πριν από την πανδημία. Στην κορυφή των προτιμήσεων βρίσκονται τα 50ευρα και τα 100ευρα, δύο ονομαστικές αξίες που θεωρούνται ιδανικές για αποθήκευση χρημάτων.
Η συζήτηση έχει οδηγήσει αρκετές ευρωπαϊκές χώρες να συστήνουν στους πολίτες να διατηρούν μικρά ποσά μετρητών στο σπίτι για έκτακτες ανάγκες. Οι οδηγίες διαφέρουν ανά χώρα, αλλά κινούνται συνήθως μεταξύ 70 και 100 ευρώ ανά άτομο, ώστε να καλύπτονται βασικές ανάγκες για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα. Η λογική δεν αφορά μαζικές αναλήψεις ούτε επιστροφή σε εποχές δυσπιστίας απέναντι στις τράπεζες, αλλά μια πρακτική προσέγγιση που εντάσσει τα μετρητά σε ένα ευρύτερο πακέτο ετοιμότητας μαζί με νερό, τρόφιμα, φάρμακα και βασικό εξοπλισμό.
Έτσι διαμορφώνεται μία από τις πιο χαρακτηριστικές αντιφάσεις της ψηφιακής εποχής: όσο περισσότερο εξαρτώνται οι Ευρωπαίοι από την τεχνολογία για τις πληρωμές τους, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτά ένα μέσο που δεν χρειάζεται ούτε ρεύμα, ούτε internet, ούτε εφαρμογές. Τα μετρητά δεν επιστρέφουν θριαμβευτικά στην αγορά, αλλά αλλάζουν ρόλο. Το πορτοφόλι γίνεται ψηφιακό, όμως ένα μέρος των χρημάτων επιστρέφει στο συρτάρι – όχι από φόβο κατάρρευσης των τραπεζών, αλλά από φόβο κατάρρευσης του συστήματος που τις στηρίζει…
