Ευτυχώς που υπάρχουν και οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες για να μπει μερικό φρένο στην ασυδοσία των τραπεζών!

……………………….

Πλαφόν στους τόκους καταναλωτικών δανείων

«Φρένο» στα πανωτόκια, κυρίως των καταναλωτικών δανείων και των πιστωτικών καρτών, επιχειρεί να βάλει νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο –έστω και με καθυστέρηση σε σχέση με τις οριζόμενες από τις Βρυξέλλες προθεσμίες– ενσωματώνει την κοινοτική οδηγία 2023/2225. Το νομοσχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση η οποία θα ολοκληρωθεί στις 29 Ιουνίου, με στόχο μέσα στον Ιούλιο το νομοσχέδιο να εισαχθεί στη Βουλή και να ψηφισθεί. Το νομοσχέδιο δεν έχει αναδρομική ισχύ και οι νέοι όροι στις δανειακές συμβάσεις θα ισχύσουν για όσες συναφθούν από τις 20 Νοεμβρίου 2026 κι έπειτα. Διευκρινίζεται ότι αφορά τις δανειακές συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις επί ακινήτων και για ποσά έως 100.000 ευρώ. Αφορά δηλαδή κυρίως καταναλωτικά και επισκευαστικά δάνεια, καθώς και πιστωτικές κάρτες, αλλά όχι στεγαστικά δάνεια.

Από το kathimerini.gr

Ειδικότερα, το άρθρο 40 τού υπό διαβούλευση νομοσχεδίου προβλέπει την επιβολή ανώτατου ορίου στο ποσό του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου (ΣΕΠΕ), το οποίο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% του ΣΕΠΕ, όπως αυτό δημοσιεύεται σε τριμηνιαία βάση από την Τράπεζα της Ελλάδος. Το ακριβές ποσοστό θα καθορίζεται με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης και του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος.

Με το ίδιο άρθρο ακόμη τίθενται όρια στο ποσό της αύξησης του αρχικού κεφαλαίου του δανείου κατά την αποπληρωμή. Ετσι, προβλέπεται ότι το μέγιστο συνολικό κόστος της πίστωσης εις βάρος του καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένων τόκων, επιβαρύνσεων και εξόδων πάσης φύσης, ορίζεται σε 60% επί του ποσού του κεφαλαίου της πίστωσης για συμβάσεις πίστωσης με διάρκεια έως και τέσσερα χρόνια, σε 70% για συμβάσεις πίστωσης με διάρκεια άνω των τεσσάρων και έως οκτώ έτη και σε 75% για δανειακές συμβάσεις με διάρκεια άνω των οκτώ ετών.

Οι δύο κατηγορίες πλαφόν ισχύουν για δανειακές συμβάσεις τόσο σταθερού όσο και κυμαινόμενου επιτοκίου. Από το δεύτερο πλαφόν εξαιρούνται οι πιστωτικές κάρτες.

Το μέτρο δεν έχει αναδρομική ισχύ και θα ισχύει για δάνεια που θα συναφθούν από τις 20 Νοεμβρίου 2026 κι έπειτα.

Σε μια προσπάθεια, εξάλλου, να αποφευχθούν οι «κρυφές» χρεώσεις, το νομοσχέδιο ορίζει ότι η επιβολή εξόδων στο πλαίσιο συμβάσεων πίστωσης επιτρέπεται μόνο εφόσον τα έξοδα αυτά αντιστοιχούν σε αμοιβές για ειδικές υπηρεσίες που παρέχει ο πιστωτικός φορέας ή σε πραγματικές δαπάνες υπέρ τρίτων και δεν αποσκοπούν στην κάλυψη του λειτουργικού κόστους του πιστωτικού φορέα.

Μεγαλύτερη σαφήνεια αλλά και κάλυψη τόσο για τους πιστωτές όσο και για τους δανειολήπτες προβλέπει το νομοσχέδιο στην περίπτωση που η καθυστέρηση των οφειλών φτάνει ένα βήμα πριν από την ενεργοποίηση μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης (κατασχέσεις).

Ετσι, το νομοσχέδιο αναφέρει ρητά ότι οι πιστωτές πριν από την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης, λαμβάνουν εύλογα μέτρα ρύθμισης, προσαρμοσμένα στην κάθε περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τις ατομικές συνθήκες του καταναλωτή, όπως την οικονομική του κατάσταση, τις οικογενειακές του υποχρεώσεις και τυχόν έκτακτες περιστάσεις. Η υφιστάμενη κάνει λόγο αόριστα για επίδειξη, κατά περίπτωση, εύλογης ανοχής. Από την άλλη, προκειμένου να υπάρχει μεγαλύτερη διασφάλιση των συμφερόντων των πιστωτών, το νομοσχέδιο αναφέρει αφενός ότι οι πιστωτές δεν υποχρεούνται να προσφέρουν μέτρα ρύθμισης επανειλημμένως, εφόσον ο καταναλωτής δεν ανταποκρίνεται στην προσφορά του πιστωτικού φορέα εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, εκτός αν συντρέχουν δικαιολογημένες περιστάσεις που αφορούν τις ατομικές συνθήκες του καταναλωτή. Αφετέρου, τονίζεται ότι δεν είναι υποχρεωμένοι να διενεργούν νέα αξιολόγηση της πιστοληπτικής του ικανότητας όταν προβαίνουν σε τροποποίηση των όρων υφιστάμενης σύμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι η τροποποίηση δεν συνεπάγεται αύξηση πάνω από 20% του συνολικού ποσού που πρέπει να πληρώσει ο καταναλωτής.

Σε περίπτωση που υπάρχει όρος σε δανειακή σύμβαση για τη σύναψη και ασφαλιστικής σύμβασης, ο δανειολήπτης έχει το δικαίωμα να διαλέξει ασφαλιστική εταιρεία διαφορετική από εκείνη που προτείνεται από τον πιστωτικό φορέα, εφόσον η παρεχόμενη ασφαλιστική κάλυψη είναι αντίστοιχη με εκείνη που έχει προταθεί από τον πιστωτικό φορέα. Η άσκηση από τον καταναλωτή του δικαιώματός του να επιλέξει εναλλακτική ασφαλιστική εταιρεία δεν επιτρέπεται να επιφέρει δυσμενή μεταβολή στους όρους της προσφερόμενης πίστωσης.

Επιπλέον, οι πιστωτικοί φορείς απαγορεύεται να χρησιμοποιούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που σχετίζονται με τη διάγνωση ογκολογικής ασθένειας καταναλωτή για σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης συνδεδεμένης με σύμβαση πίστωσης, εφόσον έχουν παρέλθει πέντε έτη από την ολοκλήρωση της θεραπείας του.

………………………………..

Τι αλλάζει με το νομοσχέδιο για την καταναλωτική πίστη

Πλαφόν στο κόστος των καταναλωτικών δανείων και νέους περιορισμούς στις χρεώσεις των πιστωτικών καρτών, αυστηρότερους κανόνες για τις ψηφιακές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, υποχρεωτική παρέμβαση των πιστωτών πριν ένας δανειολήπτης οδηγηθεί σε υπερχρέωση, αλλά και «δικαίωμα στη λήθη» για καρκινοπαθείς προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.

Από το protothema.gr

Όπως είχε αποκαλύψει το Business Stories ήδη από τον περασμένο Μάρτιο, το σχέδιο νόμου ενσωματώνει τις νέες ευρωπαϊκές Οδηγίες για την καταναλωτική πίστη και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που παρέχονται εξ αποστάσεως, επεκτείνοντας σημαντικά την προστασία των καταναλωτών σε μια εποχή όπου ολοένα και περισσότερες συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω εφαρμογών και ψηφιακών πλατφορμών.

Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στα παραδοσιακά τραπεζικά δάνεια. Εισάγει κανόνες για τις αγορές τύπου «Buy Now – Pay Later», τις μικροπιστώσεις, την πίστωση που παρέχεται από εμπόρους, τις ψηφιακές συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, ενώ περιλαμβάνει και διατάξεις για την αντιμετώπιση του greenwashing και την ενίσχυση του δικαιώματος επισκευής προϊόντων.

Ποιους αφορά το νέο πλαίσιο

Πρώτη σημαντική αλλαγή είναι η σημαντική διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της νομοθεσίας. Το νέο πλαίσιο δεν καλύπτει πλέον μόνο τα κλασικά καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες, αλλά σχεδόν κάθε μορφή καταναλωτικής πίστωσης που παρέχεται χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση.

Στις διατάξεις του νομοσχεδίου εντάσσονται οι πιστωτικές κάρτες, τα καταναλωτικά δάνεια, οι μικροπιστώσεις ακόμη και κάτω των 200 ευρώ, η πίστωση που παρέχεται απευθείας από εμπόρους, τα προγράμματα «αγοράζω τώρα – πληρώνω αργότερα» (Buy Now – Pay Later), οι συμβάσεις leasing με δικαίωμα εξαγοράς, αλλά και τα επισκευαστικά ή ανακαινιστικά δάνεια.

Παράλληλα, το ανώτατο όριο εφαρμογής αυξάνεται στις 100.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται ειδική εξαίρεση για δάνεια ανακαίνισης κατοικιών χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση, ακόμη και όταν υπερβαίνουν το συγκεκριμένο ποσό. Έτσι, το νέο καθεστώς καλύπτει πλέον από μια μικρή αγορά μέσω εφαρμογής μέχρι μια μεγάλης κλίμακας ανακαίνιση κατοικίας.

Πλαφόν στις χρεώσεις και στο τελικό ποσό αποπληρωμής

Η σημαντικότερη ίσως παρέμβαση του νομοσχεδίου αφορά το συνολικό κόστος του δανεισμού, καθώς για πρώτη φορά θεσπίζεται ένα «διπλό δίχτυ προστασίας» για τους καταναλωτές: αφενός μπαίνει ανώτατο όριο στο Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ) και αφετέρου στο συνολικό ποσό που μπορεί να κληθεί να επιστρέψει ένας δανειολήπτης.

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ) δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το μέσο ΣΕΠΕ για αντίστοιχες συμβάσεις πίστωσης, όπως αυτό δημοσιεύεται από την Τράπεζα της Ελλάδος, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%. Το ακριβές ποσοστό της προσαύξησης θα καθορίζεται με κοινή απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης και του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατόπιν γνωμοδότησης της Τράπεζας της Ελλάδος.

Παράλληλα, θεσπίζεται για πρώτη φορά ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος της πίστωσης σε σχέση με το κεφάλαιο του δανείου. Συγκεκριμένα, το μέγιστο συνολικό κόστος σε βάρος του καταναλωτή -συμπεριλαμβανομένων τόκων, επιβαρύνσεων και εξόδων κάθε είδους – δεν θα μπορεί να υπερβαίνει:

•κατά 60% το αρχικό κεφάλαιο για δάνεια διάρκειας έως 4 ετών,
•κατά 70% για δάνεια διάρκειας από 4 έως 8 έτη,
•κατά 75% για δάνεια διάρκειας άνω των 8 ετών.

Στην πράξη, εάν ένας καταναλωτής λάβει δάνειο 10.000 ευρώ με διάρκεια τριών ετών, το συνολικό ποσό που θα κληθεί να επιστρέψει δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τις 16.000 ευρώ. Αντίστοιχα, για δάνειο ίδιας αξίας με διάρκεια έξι ετών, το ανώτατο ποσό αποπληρωμής θα διαμορφώνεται στις 17.000 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερες διάρκειες στις 17.500 ευρώ.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να περιοριστούν περιπτώσεις υπερβολικής επιβάρυνσης των καταναλωτών από τόκους, προμήθειες και λοιπές χρεώσεις, ιδιαίτερα σε μορφές πίστωσης όπου το πραγματικό κόστος δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει αντιληπτό από τον δανειολήπτη.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγει το νέο πλαίσιο, καθώς μεταφέρει το βάρος από το ονομαστικό επιτόκιο στο πραγματικό ποσό που τελικά καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο επιμερίζονται οι επιμέρους χρεώσεις.

Οι πιστωτικές κάρτες

Διαφορετική μεταχείριση προβλέπεται για τις πιστωτικές κάρτες. Αν και οι κάρτες υπάγονται κανονικά στο νέο πλαίσιο και καλύπτονται από τις διατάξεις περί διαφάνειας, ενημέρωσης και προστασίας των καταναλωτών, το νομοσχέδιο δεν εφαρμόζει σε αυτές το πλαφόν 60%-70%-75% στο συνολικό κόστος αποπληρωμής. Αντίθετα, προβλέπει ότι θα υπόκεινται μόνο στο ανώτατο όριο του Συνολικού Ετήσιου Πραγματικού Επιτοκίου (ΣΕΠΕ), το οποίο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το μέσο ΣΕΠΕ της αγοράς, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%.

Η διαφοροποίηση αυτή συνδέεται με τη φύση των πιστωτικών καρτών, καθώς δεν έχουν προκαθορισμένη διάρκεια αποπληρωμής όπως ένα καταναλωτικό δάνειο, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την εφαρμογή του μηχανισμού 60%-70%-75% που βασίζεται στη χρονική διάρκεια της σύμβασης.

Τέλος στα «ψιλά γράμματα» και στις παραπλανητικές διαφημίσεις

Η ενίσχυση της διαφάνειας αποτελεί τον δεύτερο βασικό πυλώνα του νομοσχεδίου. Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν αυστηρότερους κανόνες ενημέρωσης πριν από τη σύναψη μιας σύμβασης πίστωσης, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει με σαφήνεια το πραγματικό κόστος, τη διάρκεια και τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει.

Για τον σκοπό αυτό καθιερώνονται τυποποιημένα έντυπα ενημέρωσης, ενώ κάθε διαφήμιση που περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με το κόστος της πίστωσης θα πρέπει να παρουσιάζει με σαφή, συνοπτικό και ευδιάκριτο τρόπο τις βασικές πληροφορίες που απαιτούνται για τη σύγκριση διαφορετικών προσφορών.

Στην πράξη, εάν μια τράπεζα ή άλλος πάροχος διαφημίζει ένα καταναλωτικό δάνειο με ελκυστικό επιτόκιο ή χαμηλή μηνιαία δόση, θα πρέπει να παρουσιάζει με σαφή τρόπο και το συνολικό κόστος της πίστωσης, τη διάρκειά της και τις βασικές επιβαρύνσεις, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να συγκρίνει διαφορετικές προσφορές χωρίς να χρειάζεται να αναζητά κρίσιμες πληροφορίες στα «ψιλά γράμματα» της σύμβασης.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο απαγορεύει πρακτικές που ενδέχεται να ωθήσουν τον καταναλωτή σε λήψη πίστωσης χωρίς επαρκή ενημέρωση ή χωρίς σαφή εκδήλωση βούλησης. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται και η απαγόρευση της αυτόκλητης χορήγησης πίστωσης, δηλαδή της παροχής δανείου ή πιστωτικού ορίου χωρίς προηγούμενη αίτηση και ρητή συγκατάθεση του καταναλωτή.

Το νέο πλαίσιο συνδέει τη διαφάνεια και με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας, καθώς οι πιστωτικοί φορείς υποχρεώνονται να προχωρούν σε ουσιαστικό και τεκμηριωμένο έλεγχο πριν από τη χορήγηση δανείου, αξιολογώντας αν ο καταναλωτής είναι πράγματι σε θέση να εξυπηρετήσει τη χρηματοδότηση που ζητά.

Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιδιώκει να περιορίσει τόσο τα φαινόμενα παραπλανητικής προώθησης πιστωτικών προϊόντων όσο και τον κίνδυνο υπερχρέωσης των νοικοκυριών ήδη από το στάδιο της χορήγησης της πίστωσης.

Παρέμβαση πριν ο δανειολήπτης βρεθεί σε αδιέξοδο

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται οι περιπτώσεις καταναλωτών που αρχίζουν να εμφανίζουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους.

Το νομοσχέδιο εγκαταλείπει τη λογική της παρέμβασης όταν πλέον το πρόβλημα έχει διογκωθεί και εισάγει την υποχρέωση λήψης μέτρων σε προγενέστερο στάδιο. Ειδικό κεφάλαιο προβλέπει ότι οι πιστωτικοί φορείς οφείλουν να εξετάζουν λύσεις ρύθμισης πριν από την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης σε περίπτωση υπερημερίας του καταναλωτή.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όταν ένας δανειολήπτης αρχίζει να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, οι πιστωτές θα πρέπει να αναζητούν λύσεις όπως η αναδιάρθρωση του χρέους, η επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής ή άλλες μορφές διευκόλυνσης, πριν η υπόθεση οδηγηθεί σε πιο επιθετικές διαδικασίες είσπραξης.

Για παράδειγμα, εάν ένας καταναλωτής αρχίσει να καθυστερεί συστηματικά τις δόσεις ενός δανείου ή να εμφανίζει επαναλαμβανόμενες δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών του, ο πιστωτικός φορέας θα πρέπει να εξετάσει λύσεις ρύθμισης πριν κινηθούν διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης ή ληφθούν άλλα δυσμενή μέτρα.

Το υπουργείο θεωρεί ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να περιορίσει τόσο τα φαινόμενα υπερχρέωσης όσο και τη συσσώρευση νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών, δίνοντας τη δυνατότητα στον καταναλωτή να επανέλθει σε βιώσιμη πορεία αποπληρωμής.

Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη δράσεων χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης και ενημέρωσης των πολιτών, με στόχο οι καταναλωτές να κατανοούν καλύτερα τους κινδύνους και τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η λήψη πίστωσης.

Δωρεάν συμβουλευτική για χρέη

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην υποστήριξη των καταναλωτών που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η παροχή ανεξάρτητων συμβουλευτικών υπηρεσιών για χρέη, μέσω αρμόδιων φορέων που θα μπορούν να παρέχουν δωρεάν καθοδήγηση στους πολίτες σχετικά με τις διαθέσιμες επιλογές διαχείρισης των οφειλών τους.

Έτσι, ένας καταναλωτής που αδυνατεί να εξυπηρετήσει τις δόσεις του δεν θα περιορίζεται μόνο στην επικοινωνία με τον πιστωτικό φορέα, αλλά θα μπορεί να αναζητήσει ανεξάρτητη ενημέρωση και συμβουλές πριν λάβει κρίσιμες αποφάσεις για τη διαχείριση του χρέους του.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποτελεί μία από τις λιγότερο προβεβλημένες αλλά ουσιαστικότερες παρεμβάσεις του νομοσχεδίου, καθώς μεταφέρει το βάρος από την απλή είσπραξη οφειλών στην πρόληψη και την έγκαιρη υποστήριξη των δανειοληπτών.

Δάνεια με ένα «κλικ» αλλά και ακύρωση με ένα «κλικ»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που παρέχονται εξ αποστάσεως, καθώς ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές συνάπτουν δάνεια, ανοίγουν πιστωτικές γραμμές ή αποκτούν πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προϊόντα χωρίς να επισκεφθούν ποτέ ένα φυσικό κατάστημα.

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει τη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση και προβλέπει αυστηρότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης, ενισχυμένη προστασία του καταναλωτή και νέους κανόνες για τις ψηφιακές διεπαφές μέσω των οποίων προσφέρονται οι υπηρεσίες αυτές.

Στην πράξη, εάν ένας καταναλωτής υποβάλει αίτηση για δάνειο μέσω της εφαρμογής μιας τράπεζας ή συνάψει μια σύμβαση χρηματοδότησης μέσω διαδικτύου, θα πρέπει να λαμβάνει εκ των προτέρων όλες τις βασικές πληροφορίες με τρόπο σαφή, ευανάγνωστο και προσαρμοσμένο στο ψηφιακό περιβάλλον, ώστε να μπορεί να κατανοήσει το προϊόν που επιλέγει και τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει.

Παράλληλα, προβλέπεται πρόσθετη προστασία έναντι πρακτικών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αθέμιτα τη λήψη αποφάσεων μέσω ψηφιακών πλατφορμών, καθώς η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον έλεγχο των λεγόμενων «σκοτεινών προτύπων» (dark patterns), δηλαδή σχεδιαστικών επιλογών που ωθούν τον χρήστη σε αποφάσεις που ενδεχομένως δεν θα λάμβανε υπό διαφορετικές συνθήκες.