Εφορία: Νέοι έλεγχοι για το «μαύρο χρήμα» – Πρόστιμα έως 40.000 ευρώ και ψηφιακός φάκελος οφειλών
Αλλαγές στο πλαίσιο ελέγχου των επιχειρήσεων και πρόσβαση δημοσιογράφων και ερευνητών στα στοιχεία των πραγματικών δικαιούχων εταιρειών φέρνει νέο νομοσχέδιο. Σε ενιαία ψηφιακή πύλη συγκεντρώνονται οι οφειλές προς ΑΑΔΕ και e-ΕΦΚΑ, ενώ διευκολύνονται υπό προϋποθέσεις οι μεταβιβάσεις ακινήτων από πρόσωπα με εταιρικά χρέη.
Νέο πλαίσιο για την ενίσχυση της διαφάνειας στις επιχειρηματικές δραστηριότητες και την αντιμετώπιση του «μαύρου χρήματος» προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μέσω διατάξεων που περιλαμβάνονται σε πολυνομοσχέδιο το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου 2026. Οι παρεμβάσεις αφορούν την πρόσβαση σε στοιχεία εταιρικής ιδιοκτησίας, τους ελέγχους για την ακρίβεια των δηλωμένων πληροφοριών, τη διαχείριση των οφειλών προς το Δημόσιο και τις μεταβιβάσεις ακινήτων από πρόσωπα που ευθύνονται για χρέη επιχειρήσεων.
Σημαντική αλλαγή αφορά το Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, στο οποίο καταγράφονται τα φυσικά πρόσωπα που βρίσκονται πίσω από εταιρείες και άλλες νομικές οντότητες. Με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1640, προβλέπεται ότι δημοσιογράφοι, μη κυβερνητικές οργανώσεις, ερευνητές και ακαδημαϊκοί θα μπορούν να ζητούν πρόσβαση στα σχετικά στοιχεία χωρίς να απαιτείται εισαγγελική παραγγελία. Τα αιτήματα θα υποβάλλονται και θα εξετάζονται ψηφιακά από την ΑΑΔΕ, με προθεσμία έγκρισης έως 12 εργάσιμες ημέρες και διάρκεια ισχύος τριών ετών.
Η πρόσβαση θα καλύπτει στοιχεία έως και πέντε χρόνια πριν, ακόμη και για εταιρείες που έχουν διαλυθεί. Παράλληλα, προβλέπονται δικλίδες για την προστασία της ερευνητικής διαδικασίας, καθώς οι εταιρείες δεν θα ενημερώνονται για την έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη. Εφόσον ο πραγματικός δικαιούχος ζητήσει ενημέρωση, θα γνωστοποιείται μόνο η επαγγελματική ιδιότητα του ερευνητή και όχι το όνομά του. Η διαχείριση και η ασφάλεια του Μητρώου περνούν στην ΑΑΔΕ από τις 10 Νοεμβρίου 2026.
Παράλληλα, ενισχύονται οι δυνατότητες ελέγχου των δηλωμένων στοιχείων από τις επιχειρήσεις. Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να διασταυρώνουν τις καταχωρίσεις του Μητρώου με πληροφορίες από άλλες διαθέσιμες βάσεις δεδομένων, να εντοπίζουν αναντιστοιχίες και να διενεργούν επιτόπιους ελέγχους στα ειδικά μητρώα πραγματικών δικαιούχων που τηρούνται στις έδρες των νομικών προσώπων. Στόχος είναι να διαπιστώνεται εάν έχουν δηλωθεί τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή ελέγχουν πραγματικά μια επιχείρηση και εάν τα στοιχεία τους είναι ακριβή και επικαιροποιημένα. Για παραλείψεις, ανακριβείς καταχωρίσεις και άλλες παραβάσεις προβλέπονται πρόστιμα έως 40.000 ευρώ, ανάλογα με την περίπτωση και το μέγεθος της επιχείρησης, καθώς και περιορισμοί στη χορήγηση αποδεικτικού ενημερότητας μέχρι να αποκατασταθούν οι παραβάσεις.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης αλλαγές στις μεταβιβάσεις ακινήτων από διοικούντες και μετόχους που ευθύνονται προσωπικά για φορολογικές οφειλές των εταιρειών τους. Με βάση το άρθρο 297, προβλέπεται η δυνατότητα μεταβίβασης προσωπικών ακινήτων χωρίς παρακράτηση τιμήματος ή εγγραφή εμπράγματων βαρών, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μεταξύ αυτών είναι η εταιρεία να έχει συσταθεί τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν, οι οφειλές της να έχουν ρυθμιστεί και να εξυπηρετούνται κανονικά, να μην υπάρχουν χρέη παλαιότερα των τριών ετών από την έναρξη της ρύθμισης και να μην έχει καθυστερήσει καμία δόση την τελευταία πενταετία.
Για τις περιπτώσεις που δεν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, προβλέπεται εναλλακτικά η δυνατότητα περιορισμού της παρακράτησης έως το 7% του τιμήματος, εφόσον διασφαλίζονται οι υπόλοιπες οφειλές με εγγυήσεις ή εμπράγματες ασφάλειες. Για τον υπολογισμό της απαιτούμενης διασφάλισης λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένα ποσοστά των οφειλών, ανάλογα με το εάν είναι ρυθμισμένες ή τελούν σε αναστολή είσπραξης. Η αξία ακινήτου που προσφέρεται ως εμπράγματη ασφάλεια υπολογίζεται στο 80% της αντικειμενικής του αξίας. Εάν οι οφειλές πάψουν να εξυπηρετούνται μετά τη μεταβίβαση, η φορολογική διοίκηση οφείλει να επιδιώξει κατά προτεραιότητα την είσπραξή τους από το πρόσωπο που ευθύνεται αλληλεγγύως.
Τέλος, θεσπίζεται ενιαία ψηφιακή απεικόνιση των βεβαιωμένων οφειλών φυσικών προσώπων προς την ΑΑΔΕ και τον e-ΕΦΚΑ, μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης Πληρωμών. Οι φορολογούμενοι και οι ασφαλισμένοι θα μπορούν, με τη χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet, να βλέπουν συγκεντρωτικά και σε πραγματικό χρόνο τις οφειλές τους, να ενημερώνονται για τον τρόπο εξόφλησης και να μεταβαίνουν στα διαθέσιμα συστήματα πληρωμής. Η νέα λειτουργία συνδέεται με την προωθούμενη ρύθμιση οφειλών έως 120 δόσεις για χρέη που δημιουργήθηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2024, περιορίζοντας την ανάγκη αναζήτησης πληροφοριών σε διαφορετικές ηλεκτρονικές εφαρμογές.
