Απάτες στις άμεσες πληρωμές: Αύξηση 95% το 2025
Η υποκλοπή τραπεζικών κωδικών και η χειραγώγηση των χρηστών βρίσκονται πίσω από την αύξηση των περιστατικών απάτης. Αντίθετα, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκε μείωση των απατών στις συναλλαγές με κάρτες.
Η ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στις ηλεκτρονικές πληρωμές αναδεικνύεται στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος, καθώς τα περιστατικά απάτης στις μεταφορές πιστώσεων αυξήθηκαν κατά 95% το 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία, καταγράφηκαν 9.830 περιστατικά, συνολικής αξίας 17 εκατ. ευρώ, έναντι 5.032 περιστατικών και ζημίας 12 εκατ. ευρώ το 2024. Η αύξηση αφορά τόσο τον αριθμό των περιστατικών όσο και το ύψος των χρηματικών απωλειών.
Η εξέλιξη συνδέεται με την εξάπλωση των άμεσων πληρωμών, οι οποίες εκτελούνται σε λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα. Η ταχύτητα αυτή διευκολύνει τις συναλλαγές, αλλά περιορίζει σημαντικά τον χρόνο αντίδρασης για την ανάκληση ή την ανάκτηση χρημάτων σε περίπτωση απάτης. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 764 εκατομμύρια μεταφορές πιστώσεων, συνολικής αξίας περίπου 1,3 τρισ. ευρώ, με αύξηση 11% στον αριθμό των συναλλαγών και 5% στη συνολική αξία τους σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Κυρίαρχη μέθοδος εξαπάτησης παραμένει η υποκλοπή ευαίσθητων στοιχείων, καθώς το 64% των περιστατικών σχετίζεται με την απόκτηση δεδομένων πληρωμής, όπως οι κωδικοί πρόσβασης στο e-banking. Το υπόλοιπο 36% αφορά περιπτώσεις χειραγώγησης των χρηστών, κατά τις οποίες οι επιτήδειοι αξιοποιούν παραπλανητικά μηνύματα και τεχνικές κοινωνικής μηχανικής για να πείσουν τα ίδια τα θύματα να εγκρίνουν μεταφορές χρημάτων προς λογαριασμούς τρίτων. Όπως επισημαίνεται, το πρόβλημα δεν αποδίδεται κατ’ ανάγκη σε τεχνικές αδυναμίες των συστημάτων πληρωμών, αλλά και στην κατάχρηση της εμπιστοσύνης των συναλλασσομένων.
Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των κινδύνων, ιδιαίτερη σημασία έχει η υπηρεσία επαλήθευσης δικαιούχου (Verification of Payee – VoP), η οποία ελέγχει την αντιστοιχία του ονόματος του παραλήπτη με τον αριθμό τραπεζικού λογαριασμού IBAN πριν από την έγκριση μιας συναλλαγής. Παράλληλα, οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών ενισχύουν τα συστήματα παρακολούθησης συναλλαγών με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε να εντοπίζουν ασυνήθιστα μοτίβα συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών και τα πιστωτικά ιδρύματα εντείνουν τις δράσεις ενημέρωσης για την αναγνώριση επιθέσεων phishing, smishing και vishing.
Διαφορετική είναι η εικόνα στις συναλλαγές με κάρτες, όπου το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 154.186 περιστατικά απάτης, μειωμένα κατά 23% σε ετήσια βάση. Η αντίστοιχη αξία των δόλιων συναλλαγών υποχώρησε κατά 14%, στα 10,6 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική οικονομική ζημία διαμορφώθηκε σε 9,6 εκατ. ευρώ, μειωμένη κατά 16%. Παρά τη βελτίωση, οι συναλλαγές από απόσταση χωρίς φυσική παρουσία της κάρτας εξακολουθούν να συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη αναλογία περιστατικών, με 130.898 περιπτώσεις κατά το εξεταζόμενο εξάμηνο.
Την ίδια περίοδο, η χρήση των ηλεκτρονικών πληρωμών εξακολούθησε να διευρύνεται. Τον Ιούνιο του 2026 οι ενεργές κάρτες στην Ελλάδα ανήλθαν σε 22,7 εκατομμύρια, ενώ η συνολική αξία των συναλλαγών με κάρτες έφτασε τα 60 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο, αυξημένη κατά 5% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Η μείωση των περιστατικών απάτης αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην εφαρμογή της ισχυρής ταυτοποίησης πελάτη, μέσω βιομετρικών δεδομένων και ελέγχων δύο παραγόντων.
Ισχυρή ανάπτυξη καταγράφει και το σύστημα άμεσων πληρωμών IRIS της ΔΙΑΣ. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 79,5 εκατομμύρια συναλλαγές, αυξημένες κατά 54% σε σύγκριση με το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Οι μεταφορές μεταξύ ιδιωτών ανήλθαν σε 69 εκατομμύρια, συνολικής αξίας 3,8 δισ. ευρώ, ενώ οι εγγεγραμμένοι χρήστες της υπηρεσίας έφτασαν τα 4,6 εκατομμύρια. Αντίστοιχα, οι άμεσες χρεώσεις εμφάνισαν μηδενικά περιστατικά απάτης το 2025, σε σύνολο 39 εκατομμυρίων συναλλαγών αξίας 6,5 δισ. ευρώ.
