Καλιφόρνια: Απορρίφθηκε ο φόρος 5% στους δισεκατομμυριούχους
Οι ψηφοφόροι απέρριψαν την πρόταση για εφάπαξ φορολόγηση 5% στις περιουσίες άνω του 1 δισ. δολαρίων, παρά την υποστήριξη του Δημοκρατικού Κόμματος. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των Δημοκρατικών και η χρηματοδότηση της εκστρατείας κατά του μέτρου από δισεκατομμυριούχους, με το βλέμμα πλέον στραμμένο στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Φρένο στην πρώτη απόπειρα εφαρμογής φόρου πλούτου στις ΗΠΑ έβαλαν οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνιας, απορρίπτοντας την πρόταση για επιβολή εφάπαξ φόρου 5% στην προσωπική περιουσία των δισεκατομμυριούχων. Η Πρόταση 40 προέβλεπε τη φορολόγηση των κατοίκων της πολιτείας με καθαρή περιουσία άνω του 1 δισ. δολαρίων, σε μια πρωτοβουλία που προκάλεσε έντονες πολιτικές και οικονομικές αντιπαραθέσεις. Με περίπου το 83% των ψηφοδελτίων καταμετρημένο, η πρόταση συγκέντρωνε μόλις το 47% των ψήφων, οδηγώντας στην απόρριψή της.
Η πρωτοβουλία είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Καλιφόρνια αποτελεί μία από τις πολιτείες όπου οι Δημοκρατικοί διαθέτουν ισχυρή εκλογική παρουσία και η ιδέα της υψηλότερης φορολόγησης των εύπορων πολιτών βρίσκει σημαντική απήχηση. Τα έσοδα από τον προτεινόμενο φόρο θα κατευθύνονταν κυρίως στην υγειονομική περίθαλψη, με στόχο να καλυφθούν οι απώλειες χρηματοδότησης που συνδέονται με τις περικοπές σε προγράμματα υγείας της κυβέρνησης Τραμπ. Ωστόσο, η εκστρατεία υπέρ του μέτρου δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πολιτική και κοινωνική συσπείρωση.
Σημαντικό ρήγμα καταγράφηκε στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος. Παρότι το κόμμα της Καλιφόρνιας υποστήριξε την πρόταση, ο κυβερνήτης Γκάβιν Νιούσομ τάχθηκε ανοιχτά εναντίον της, όπως και ο Χαβιέρ Μπεσέρα, ο Δημοκρατικός που αναμένεται να τον διαδεχθεί. Οι δύο πολιτικοί υποστήριξαν ότι ένας τέτοιος φόρος θα μπορούσε να οδηγήσει επιχειρηματίες και επενδυτές στην εγκατάλειψη της πολιτείας, περιορίζοντας μακροπρόθεσμα τα δημόσια έσοδα. Στο ίδιο στρατόπεδο βρέθηκαν εκπαιδευτικοί, πυροσβέστες, οργανώσεις της Planned Parenthood, καθώς και φορείς που εκπροσωπούν γιατρούς, σχολικές διοικήσεις και κλινικές. Αντίθετα, υπέρ της φορολόγησης τάχθηκαν συνδικαλιστικές οργανώσεις στον τομέα της υγείας, προοδευτικοί πολιτικοί και οικονομολόγοι, μεταξύ των οποίων και ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς.
Καθοριστική για την έκβαση της αναμέτρησης αποδείχθηκε η οικονομική ισχύς των αντιπάλων του μέτρου. Ο συνιδρυτής της Google, Σεργκέι Μπριν, διέθεσε περισσότερα από 100 εκατ. δολάρια για την εκστρατεία κατά της πρότασης, ενώ η πολιτική ομάδα που συνδέθηκε με την προσπάθεια συγκέντρωσε συνολικά περισσότερα από 300 εκατ. δολάρια μέσα στο 2026. Οι αντίπαλοι του φόρου αξιοποίησαν τους οικονομικούς τους πόρους για μια εκτεταμένη διαφημιστική εκστρατεία, κυρίως μέσω τηλεοπτικών μηνυμάτων τον Οκτώβριο. Από την άλλη πλευρά, η καμπάνια υπέρ της φορολόγησης κινήθηκε με σαφώς μικρότερο προϋπολογισμό, βασιζόμενη κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε influencers.
Ο επικεφαλής του συνδικάτου εργαζομένων στον τομέα της υγείας, Ντέιβ Ρίγκαν, ο οποίος πρωτοστάτησε στην πρωτοβουλία, απέδωσε την ήττα στην τεράστια οικονομική υπεροχή των αντιπάλων. Όπως υποστήριξε, οι διαφημιστικές επιθέσεις που χρηματοδοτήθηκαν από δισεκατομμυριούχους δημιούργησαν σύγχυση και αμφιβολίες στους ψηφοφόρους, παρά την υποστήριξη που, σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρχε για την ουσία της πρότασης. Παρά την αποτυχία, δεσμεύθηκε ότι το συνδικάτο θα επανέλθει με νέα πρωτοβουλία για τη φορολόγηση των υπερπλουσίων το 2028.
Πέρα από την οικονομική ισχύ των αντιπάλων, στην αποτυχία της πρωτοβουλίας συνέβαλαν και οι αδυναμίες της πολιτικής στρατηγικής της εκστρατείας. Ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο, Θαντ Κούσερ, επισήμανε ότι οι διοργανωτές προχώρησαν χωρίς να εξασφαλίσουν προηγουμένως τη στήριξη σημαντικών συμμάχων στο προοδευτικό πολιτικό στρατόπεδο. Η έλλειψη ευρύτερης συμμαχίας δυσχέρανε την προώθηση μιας τόσο σημαντικής φορολογικής αλλαγής, ιδιαίτερα σε μια πολιτεία με έντονες πολιτικές αντιθέσεις γύρω από τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου.
Η απόρριψη της Πρότασης 40 αναμένεται να επηρεάσει τη συζήτηση για τη φορολόγηση των μεγάλων περιουσιών σε ολόκληρες τις ΗΠΑ, ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028. Οι πολέμιοι αντίστοιχων μέτρων αποκτούν πλέον ένα ισχυρό επιχείρημα, καθώς η πρόταση απορρίφθηκε ακόμη και σε μια πολιτεία με ισχυρή προοδευτική παράδοση. Από την πλευρά του, ο Γκάβιν Νιούσομ έχει δηλώσει ότι θα εξέταζε την εφαρμογή ενός εθνικού φόρου πλούτου, αλλά όχι ενός μέτρου που θα ίσχυε αποκλειστικά στην Καλιφόρνια.
