Παραγουάη: Καθαιρέθηκε ο πρόεδρος Σαντιάγο Πένια μετά από τραπεζικό σκάνδαλο – Στο επίκεντρο η κατάρρευση της Ueno Bank
Σε βαθιά πολιτική και οικονομική κρίση βρίσκεται η Παραγουάη, μετά την καθαίρεση του προέδρου Σαντιάγο Πένια από τη Γερουσία, στον απόηχο της κατάρρευσης της ψηφιακής τράπεζας Ueno Bank. Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς εκατομμύρια πελάτες έχασαν προσωρινά την πρόσβαση στις καταθέσεις και τις αποταμιεύσεις τους, ενώ σημαντικά ποσά δημόσιου χρήματος είχαν τοποθετηθεί στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Ο Πένια απομακρύνθηκε από το αξίωμά του στις 6 Νοεμβρίου, ενώ στη συνέχεια τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό, στο πλαίσιο της έρευνας για τις συνθήκες κατάρρευσης της τράπεζας.
Η απόφαση της Γερουσίας ήταν ομόφωνη, με τους 44 παρόντες γερουσιαστές να ψηφίζουν υπέρ της καθαίρεσης, αποδίδοντας στον πρώην πρόεδρο κακοδιαχείριση και πλημμελή άσκηση των καθηκόντων του. Ο Πένια είχε επιχειρήσει νωρίτερα να παραιτηθεί, υποστηρίζοντας ότι δεν ήθελε η παραμονή του στην εξουσία να προκαλέσει μεγαλύτερη πολιτική αστάθεια. Ωστόσο, το Κογκρέσο δεν έκανε δεκτή την παραίτησή του και προχώρησε στη διαδικασία πολιτικής δίωξης. Μετά την απομάκρυνσή του, την προεδρία ανέλαβε ο μέχρι τότε αντιπρόεδρος Πέδρο Αλιάνια, ο οποίος ορκίστηκε για να ολοκληρώσει τη θητεία έως τον Αύγουστο του 2028.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η Ueno Bank, μία από τις μεγαλύτερες ψηφιακές τράπεζες της χώρας, η οποία είχε αναπτύξει ταχύτατα τη δραστηριότητά της τα τελευταία χρόνια. Η τράπεζα εξυπηρετούσε περίπου 2,9 εκατομμύρια πελάτες, αριθμός που αντιστοιχεί σε σημαντικό μέρος του πληθυσμού της Παραγουάης. Η Κεντρική Τράπεζα της χώρας παρενέβη και ανέλαβε τον έλεγχό της, αφού διαπιστώθηκε ότι η κεφαλαιακή της επάρκεια είχε υποχωρήσει κάτω από τα προβλεπόμενα νόμιμα όρια. Οι έλεγχοι είχαν εντοπίσει, μεταξύ άλλων, προβληματικές χρηματοδοτήσεις προς επιχειρήσεις που συνδέονταν με τον όμιλο που ήλεγχε την τράπεζα, ανεπαρκείς εξασφαλίσεις και αδυναμίες στην καταγραφή περιουσιακών στοιχείων.
Η παρέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας είχε άμεσες συνέπειες για τους καταθέτες, καθώς πάγωσαν οι συναλλαγές και η πρόσβαση σε τραπεζικούς λογαριασμούς, κάρτες και αποταμιεύσεις. Η κρίση επηρέασε επίσης τη διαχείριση δημόσιων πόρων και ασφαλιστικών κεφαλαίων, ενώ περίπου 21 εκατομμύρια δολάρια που προορίζονταν για έργα υποδομών παρέμειναν δεσμευμένα. Οι επιπτώσεις επεκτάθηκαν και στην αγορά εργασίας, καθώς εταιρεία υπηρεσιών μεταφορών ανέστειλε τη λειτουργία της, αφήνοντας περίπου 3.000 οδηγούς χωρίς εργασία. Παράλληλα, η αναταραχή προκάλεσε πιέσεις στο νόμισμα της χώρας και πτώση στις τιμές των κρατικών ομολόγων.
Οι κατηγορίες σε βάρος του Πένια αφορούν κυρίως τις σχέσεις του με την εταιρεία που είχε υπό τον έλεγχό της την Ueno Bank, καθώς και τις αποφάσεις της κυβέρνησής του σχετικά με τη λειτουργία και την εποπτεία της. Ο πρώην πρόεδρος είχε διατηρήσει μετοχική συμμετοχή σε εταιρεία του ομίλου μέχρι τον Μάρτιο του 2025, ενώ κατηγορείται ότι επέτρεψε τη διοχέτευση σημαντικών δημόσιων κεφαλαίων στην τράπεζα. Μεταξύ των επίμαχων κινήσεων περιλαμβάνονται καταθέσεις ύψους περίπου 355 εκατομμυρίων δολαρίων από κρατικό συνταξιοδοτικό ταμείο, οι οποίες φέρεται να υπερέβαιναν τα προβλεπόμενα όρια. Στο πλαίσιο της υπόθεσης εξετάζεται επίσης ο διορισμός του πρώην επικεφαλής της Ueno, Κάρλος Καρβάγιο, στην ηγεσία της Κεντρικής Τράπεζας. Ο Πένια αρνείται ότι διέπραξε οποιαδήποτε παρανομία.
Η δικαστική έρευνα αφορά και άλλα πρόσωπα που συνδέονται με τη λειτουργία της τράπεζας. Συνολικά 27 στελέχη και συνεργάτες της έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με κατηγορίες για οικονομικά αδικήματα, ενώ έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης και έχουν πραγματοποιηθεί συλλήψεις πρώην διοικητικών στελεχών. Μεταξύ των προσώπων που βρίσκονται στο επίκεντρο είναι ο ιδρυτής και πρώην επικεφαλής της Ueno, Μιγκέλ Βάσκες. Οι αρχές εξετάζουν τις χρηματοδοτήσεις προς συνδεδεμένες επιχειρήσεις, τις πιθανές παραβιάσεις των ορίων δανεισμού και τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνταν οι σχετικές συναλλαγές.
Την ίδια στιγμή, οι αρχές επιχειρούν να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των καταθετών και να επιστρέψουν τα χρήματα στους δικαιούχους. Η Κεντρική Τράπεζα έχει ανακοινώσει ότι οι καταθέσεις καλύπτονται από το σύστημα εγγύησης έως περίπου 35.000 δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 97% των πελατών. Ήδη έχουν αρχίσει να επιστρέφονται χρήματα σε ορισμένους καταθέτες, αρχικά σε όσους διαθέτουν υπόλοιπα έως 10 εκατομμύρια γκουαρανί, περίπου 1.500 δολάρια. Παρά τις διαβεβαιώσεις των εποπτικών αρχών ότι η υπόθεση αφορά μεμονωμένη τραπεζική κρίση και δεν απειλεί συνολικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι διαμαρτυρίες πολιτών συνεχίζονται.
Καθοριστικό ρόλο στην πολιτική κατάρρευση του Πένια διαδραμάτισε και η απώλεια της στήριξης του πρώην προέδρου Οράσιο Κάρτες, ηγέτη του κυβερνώντος Κόμματος Κολοράδο και πολιτικού μέντορα του πρώην προέδρου. Ο Κάρτες είχε στηρίξει την πολιτική του πορεία, ωστόσο οι σχέσεις τους επιδεινώθηκαν το τελευταίο διάστημα, καθώς ο Πένια επιχείρησε να ενισχύσει τη δική του πολιτική επιρροή. Μετά το ξέσπασμα του τραπεζικού σκανδάλου, ο πρώην πρόεδρος απέσυρε τη στήριξή του και τάχθηκε υπέρ της απομάκρυνσης του Πένια, εξέλιξη που επιτάχυνε τις πολιτικές εξελίξεις και την αλλαγή ηγεσίας στην Παραγουάη.
