«Ορφανές» κληρονομιές: Ψηφιακός έλεγχος σε ακίνητα και κληρονόμους
Το Δημόσιο συνδέει Κτηματολόγιο, ΑΑΔΕ, ληξιαρχεία και Μητρώο Πολιτών για να εντοπίζει ακίνητα αποβιωσάντων, να αναζητά νόμιμους κληρονόμους και να ελέγχει τραπεζικούς λογαριασμούς – Τι προβλέπει το νέο σύστημα διασταυρώσεων.
Στο ψηφιακό μικροσκόπιο των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών μπαίνουν οι λεγόμενες «ορφανές» κληρονομιές, δηλαδή περιουσίες αποβιωσάντων για τις οποίες δεν έχει αποσαφηνιστεί ποιοι είναι οι νόμιμοι κληρονόμοι ή δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία διαδοχής. Με την αξιοποίηση ηλεκτρονικών διασταυρώσεων, το Δημόσιο επιδιώκει να εντοπίζει ακίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία, να αναζητά συγγενείς των θανόντων και να διαπιστώνει εάν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την απόκτηση κληρονομικών δικαιωμάτων από το κράτος.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη διασύνδεση του πληροφοριακού συστήματος κοινωφελών περιουσιών του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με έξι ηλεκτρονικές υπηρεσίες μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας. Η σχετική απόφαση του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, επιτρέπει την αξιοποίηση στοιχείων που μέχρι σήμερα βρίσκονταν κατανεμημένα σε διαφορετικά μητρώα και δημόσιες υπηρεσίες. Στόχος είναι να επιταχυνθεί η διερεύνηση εκκρεμών υποθέσεων και να βελτιωθεί η καταγραφή και η διαχείριση των περιουσιών.
Κεντρικό ρόλο στη διαδικασία θα έχει το Εθνικό Κτηματολόγιο, μέσω του οποίου θα αναζητούνται ακίνητα με βάση τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) του αποβιώσαντος. Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να αντλούν πληροφορίες για τις διευθύνσεις, τους Κωδικούς Αριθμούς Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), τα κτίσματα και τα ποσοστά ιδιοκτησίας. Παράλληλα, μέσω του Περιουσιολογίου της ΑΑΔΕ θα ανακτώνται στοιχεία για τα ακίνητα που είχαν δηλώσει οι φορολογούμενοι όσο βρίσκονταν εν ζωή, ώστε να σχηματίζεται πληρέστερη εικόνα της περιουσίας που έχει μείνει χωρίς σαφή κληρονομική διαδοχή.
Εξίσου σημαντική είναι η αναζήτηση των νόμιμων κληρονόμων. Μέσω του Μητρώου Πολιτών θα αντλούνται πιστοποιητικά γέννησης, οικογενειακής κατάστασης και εγγυτέρων συγγενών, προκειμένου να αποτυπώνονται οι οικογενειακοί δεσμοί του αποβιώσαντος και να προσδιορίζονται τα πρόσωπα που ενδέχεται να έχουν δικαίωμα στην κληρονομιά. Οι έλεγχοι θα επεκτείνονται και στις ληξιαρχικές πράξεις θανάτου συγγενικών προσώπων, ώστε να εξετάζεται η διαδοχή των κληρονόμων και να αποσαφηνίζεται ποιος δικαιούται να διεκδικήσει την περιουσία.
Το σύστημα θα καλύπτει επίσης την ηλεκτρονική ανάκτηση κτηματολογικών εγγράφων και την επιβεβαίωση τραπεζικών λογαριασμών. Ειδικότερα, μέσω της αντιστοίχισης IBAN και ΑΦΜ θα ελέγχεται η ορθότητα των τραπεζικών στοιχείων που συνδέονται με κληροδοτήματα και κοινωφελείς περιουσίες, καθώς και με σχολάζουσες κληρονομιές κατά την καταχώρισή τους στα σχετικά μητρώα. Τα δεδομένα θα μπορούν να αξιοποιούνται από εκτελεστές διαθηκών, εκκαθαριστές και κηδεμόνες σχολαζουσών κληρονομιών για την πληρέστερη απογραφή και διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων.
Η ενεργοποίηση των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων δεν σημαίνει ότι κάθε ακίνητο χωρίς γνωστό κληρονόμο περνά αυτομάτως στην κυριότητα του Δημοσίου. Προηγείται η διερεύνηση της ύπαρξης νόμιμων δικαιούχων και η ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών. Μόνο όταν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις μπορεί να αναγνωριστεί κληρονομικό δικαίωμα του κράτους. Παράλληλα, προβλέπονται δικλίδες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, την καταγραφή των προσβάσεων και την ιχνηλασιμότητα των ηλεκτρονικών αναζητήσεων, με τη χρήση των πληροφοριών να περιορίζεται στους σκοπούς που ορίζει το θεσμικό πλαίσιο.
