Φτώχεια στην Ελλάδα: Στο 27,5% ο κίνδυνος κοινωνικού αποκλεισμού – Διευρύνεται το χάσμα με την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ελλάδα καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, πίσω μόνο από τη Βουλγαρία – Ανησυχητική η επιδείνωση για εργαζομένους και μη απασχολούμενους, με την ακρίβεια να πιέζει τα εισοδήματα και την αγοραστική δύναμη
Αυξημένος παραμένει ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, με τη χώρα να καταγράφει μία από τις δυσμενέστερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με ανάλυση του Κύκλου Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάλυσης του Ινστιτούτου ΕΝΑ, η οποία βασίζεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανήλθε στο 27,5% για το 2024, με βάση τα εισοδήματα του συγκεκριμένου έτους. Η Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη υψηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών, πίσω από τη Βουλγαρία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε στο 29%.
Ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αφορά αποκλειστικά τα άτομα με εισόδημα κάτω από το όριο της φτώχειας. Περιλαμβάνει επίσης όσους αντιμετωπίζουν σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, καθώς και όσους ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας. Η εξέλιξη των τελευταίων ετών δείχνει ότι η Ελλάδα δυσκολεύεται να διατηρήσει τη βελτίωση που είχε καταγραφεί την προηγούμενη δεκαετία. Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού μειώθηκε από 32,4% το 2014 σε 27,4% το 2019 και έφτασε στο 26,1% το 2022. Από εκείνο το σημείο, ωστόσο, η τάση αντιστράφηκε, με τον δείκτη να αυξάνεται στο 26,9% το 2023 και στο 27,5% το 2024.
Την ίδια περίοδο, η εικόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν διαφορετική. Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού υποχώρησε από 21,3% το 2022 σε 21% το 2023 και 20,9% το 2024. Ως αποτέλεσμα, η απόσταση μεταξύ Ελλάδας και ευρωπαϊκού μέσου όρου διευρύνθηκε από 4,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2022 σε 6,6 μονάδες το 2024. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη δυσκολία της ελληνικής οικονομίας να μετατρέψει τη βελτίωση βασικών οικονομικών δεικτών σε αντίστοιχη αναβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τους εργαζομένους, καθώς η απασχόληση δεν εξασφαλίζει σε όλες τις περιπτώσεις προστασία από τη φτώχεια. Σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στους απασχολούμενους ενήλικες μειώθηκε από 21% το 2015 σε 16,2% το 2019 και 14,7% το 2022. Στη συνέχεια, όμως, αυξήθηκε στο 16,4% το 2023, πριν διαμορφωθεί στο 16% το 2024. Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η οποία είχε περιοριστεί στις 3,5 ποσοστιαίες μονάδες το 2022, έφτασε τις 5,1 μονάδες το 2024. Η ανάλυση συνδέει την επιδείνωση με την άνοδο του πληθωρισμού από το 2022 και τη διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των εισοδημάτων.
Ακόμη δυσμενέστερη είναι η εικόνα για τους μη απασχολούμενους ενήλικες, στους οποίους περιλαμβάνονται άνεργοι, συνταξιούχοι και άτομα εκτός εργατικού δυναμικού. Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα υποχώρησε από 37,2% το 2014 σε 34,3% το 2021, αλλά στη συνέχεια αυξήθηκε, φτάνοντας στο 37,3% το 2024. Έτσι, επανήλθε σε επίπεδο οριακά υψηλότερο από εκείνο της προηγούμενης δεκαετίας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντίθετα, η αντίστοιχη εικόνα βελτιώθηκε, με αποτέλεσμα η απόκλιση μεταξύ Ελλάδας και ευρωπαϊκού μέσου όρου να διευρυνθεί στις 5,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2024, από μόλις 2 μονάδες το 2021.
Η ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο των κοινωνικών μεταβιβάσεων, όπως οι συντάξεις και τα επιδόματα, για τη στήριξη των νοικοκυριών που δεν διαθέτουν εισόδημα από εργασία. Η επιδείνωση των δεικτών για τους μη απασχολούμενους, ιδιαίτερα μετά το 2022, αναδεικνύει τις πιέσεις που δέχονται οι οικονομικά ευάλωτες ομάδες σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους διαβίωσης. Παράλληλα, η αύξηση του κινδύνου φτώχειας μεταξύ των εργαζομένων καταδεικνύει ότι η ενίσχυση της απασχόλησης δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, όταν η αγοραστική δύναμη των εισοδημάτων υποχωρεί και οι ανάγκες των νοικοκυριών αυξάνονται.
