Ελληνικός Τουρισμός: Περισσότεροι επισκέπτες, λιγότερα ευρώ ανά ταξιδιώτη
Με τους δείκτες της επιβατικής κίνησης στα αεροδρόμια να καταγράφουν ιστορικά ρεκόρ και την εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση να ξεπερνά τα 13,5 εκατομμύρια επισκέπτες στο πρώτο εξάμηνο, η κυβερνητική αφήγηση για τη «βαριά βιομηχανία» της χώρας συνεχίζει να επενδύει σε θριαμβευτικούς τόνους.
Ωστόσο, πίσω από τους απόλυτους αριθμούς των εισπράξεων που άγγιξαν τα 8,8 δισ. ευρώ (αύξηση 14,8%), τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος αποκαλύπτουν μια δομική ανισορροπία που αφήνει εκτεθειμένη την πραγματική οικονομία.
Η πτώση της μέσης δαπάνης
Το κρίσιμο εύρημα που αποσιωπάται στη δημόσια σφαίρα είναι η συνεχιζόμενη υποχώρηση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι. Ο τουριστικός όγκος αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό (+15,4%) από ό,τι η πραγματική κερδοφορία που διαχέεται στην αγορά. Η έξαρση του οδικού τουρισμού από τα βόρεια σύνορα και η στροφή σε βραχυχρόνιες μισθώσεις χαμηλότερου κόστους διαμορφώνουν ένα μοντέλο «μαζικότητας χαμηλού budget». Την ίδια στιγμή, παραδοσιακές αγορές υψηλής αγοραστικής δύναμης, όπως οι ΗΠΑ, σημειώνουν κάμψη στις ροές τους.
Πίεση στις υποδομές, απουσία εγχώριου καταναλωτή
Αυτή η πλημμυρίδα επισκεπτών επιβαρύνει οριακά τις τοπικές υποδομές —από τα δίκτυα ύδρευσης και αποκομιδής απορριμμάτων στα νησιά μέχρι τις αστικές συγκοινωνίες στα μεγάλα αστικά κέντρα— χωρίς το αντίστοιχο ανταποδοτικό όφελος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της εστίασης και του λιανεμπορίου. Οι μεγάλες αλυσίδες ξενοδοχείων και τα All-Inclusive θέρετρα απορροφούν τη λεόντειο μερίδα της ταξιδιωτικής δαπάνης, αφήνοντας την τοπική αγορά με την πίεση των τιμών και του κόστους λειτουργίας.
Παράλληλα, ο εγχώριος καταναλωτής εκτοπίζεται πλήρως από τον χάρτη των θερινών διακοπών. Η παρατεταμένη ακρίβεια στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια και τα καταλύματα μετατρέπει τη διαμονή στα ελληνικά νησιά σε είδος πολυτελείας για τη μεσαία τάξη, η οποία είτε περιορίζεται σε μονοήμερες εξορμήσεις είτε αποκλείεται εντελώς.
Το θεσμικό κενό
Το μοντέλο που βασίζεται αποκλειστικά στην ποσοτική μεγέθυνση χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό φτάνει στα όριά του. Η απουσία ενός εθνικού πλαισίου για τη φέρουσα ικανότητα των προορισμών και η καθυστέρηση στη θέσπιση ουσιαστικών ρυθμίσεων για τη συγκράτηση των τιμών δημιουργούν ένα τοπίο επισφάλειας. Όσο η τουριστική πολιτική μετρά κεφάλια αντί για βιώσιμη ανάπτυξη, το οικονομικό αποτύπωμα του τουρισμού θα παραμένει ένας αριθμός ευημερίας στα χαρτιά, μακριά από την καθημερινότητα του πολίτη.
