BRICS: Χτίζουν νέα δίκτυα πληρωμών…
Τα εγχώρια συστήματα άμεσων πληρωμών των χωρών BRICS καταγράφουν εντυπωσιακή ανάπτυξη, με τις συναλλαγές να ξεπερνούν τα 10 τρισ. δολάρια μέσα σε 18 μήνες, σύμφωνα με τους Financial Times. Παρά την κυριαρχία τους στις εσωτερικές αγορές, η διασυνοριακή χρήση παραμένει περιορισμένη, γεγονός που ωθεί τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες να αναζητήσουν νέες λύσεις για τη διασύνδεση των συστημάτων. Το UPI της Ινδίας και το Pix της Βραζιλίας, που λειτουργούν χωρίς κάρτες και βασίζονται σε άμεσες μεταφορές λογαριασμού, διαθέτουν πλέον εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες και εξετάζουν συνεργασίες με κεντρικές τράπεζες του εξωτερικού.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επεξεργάζεται ήδη τη διασύνδεση του ευρωπαϊκού συστήματος TIPS με το UPI, με πιλοτική εφαρμογή να αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη μελέτες για πιθανή συνεργασία και με το Pix. Η Ινδία επιδιώκει να επεκτείνει το UPI σε χώρες όπου υπάρχει έντονη παρουσία Ινδών ή σημαντικές εμπορικές συναλλαγές, όπως τόνισε ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι η παγκόσμια διασύνδεση των συστημάτων πληρωμών.
Η ομάδα των BRICS, που ξεκίνησε ως BRIC το 2001 μετά από πρόταση του οικονομολόγου Jim O’Neill, έχει εξελιχθεί σε ένα μπλοκ με αυξανόμενη οικονομική επιρροή. Παρά τις φιλοδοξίες για δημιουργία ενός νέου αποθεματικού νομίσματος, η πολυμορφία των εθνικών νομισμάτων και οι διαφορετικοί βαθμοί ελέγχου κεφαλαίων καθιστούν δύσκολη την άμεση υλοποίηση ενός ενιαίου νομισματικού συστήματος. Το ρενμινμπί της Κίνας παραμένει υπό αυστηρούς ελέγχους, ενώ το ρεάλ της Βραζιλίας διαπραγματεύεται ελεύθερα, δημιουργώντας εμπόδια στη γρήγορη μετατροπή συναλλαγών χωρίς τη μεσολάβηση του δολαρίου.
Παρά τις δυσκολίες, τα συστήματα άμεσων πληρωμών γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλή. Το Pix διεκπεραίωσε πάνω από 6,8 τρισ. δολάρια το περασμένο έτος, ενώ το UPI διακίνησε 3,4 τρισ. δολάρια μέχρι τον Μάρτιο. Η χρήση τους επεκτείνεται και σε διεθνείς υπηρεσίες, με εταιρείες όπως Google, Meta και Netflix να υποχρεώνονται να δέχονται τοπικές μεθόδους πληρωμής στη Βραζιλία. Η Σιγκαπούρη έχει ήδη ενσωματώσει το UPI από το 2023, ενώ χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σρι Λάνκα εξετάζουν την αποδοχή του.
Οι συζητήσεις για πλήρη διασύνδεση των συστημάτων πληρωμών εντός BRICS βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο, με διπλωμάτες να τονίζουν ότι η πρόοδος θα εξαρτηθεί από τη συνεργασία των κεντρικών τραπεζών και τη διάθεση του ιδιωτικού τομέα. Οι εμπορικές ανισορροπίες αποτελούν επίσης εμπόδιο, καθώς χώρες όπως η Ρωσία δεν έχουν άμεση χρήση για τα ινδικά νομίσματα που λαμβάνουν μέσω συναλλαγών.
Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία ενός κοινού μηχανισμού διακανονισμού ή ενός περιουσιακού στοιχείου αναφοράς, πιθανώς συνδεδεμένου με τον χρυσό ή με ένα καλάθι νομισμάτων, που θα μπορούσε να διευκολύνει τις μετατροπές και να μειώσει την εξάρτηση από τα δυτικά συστήματα. Ένα τέτοιο μοντέλο θα επέτρεπε ταχύτερες πληρωμές και μεγαλύτερη αυτονομία στις οικονομίες των BRICS.
Οι ΗΠΑ έχουν κατηγορήσει το μπλοκ ότι επιδιώκει την αποδολαριοποίηση, με τον Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί με δασμούς 100% όσες χώρες επιχειρήσουν να δημιουργήσουν νέο νόμισμα. Η Ρωσία απάντησε ότι το δολάριο χάνει σταδιακά την ελκυστικότητά του, ενώ η Ινδία ξεκαθάρισε ότι δεν επιδιώκει την αποδυνάμωση του αμερικανικού νομίσματος. Παρά τις εντάσεις, οι BRICS συνεχίζουν να επενδύουν στην ανάπτυξη νέων δικτύων πληρωμών, επιδιώκοντας μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία και τεχνολογική διασύνδεση.
