Πέντε παρεμβάσεις για να «ανοίξουν» τα κενά σπίτια: Τι προτείνει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής
Μελέτη αποκαλύπτει ότι 1 στα 3 σπίτια δηλώνεται κενό – Η μειωμένη αξιοποίησή τους ανεβάζει τις τιμές έως και 19%
Η εκτίναξη του κόστους στέγασης στην Ελλάδα δεν οφείλεται μόνο στη χαμηλή οικοδομική δραστηριότητα των τελευταίων ετών, αλλά και στο γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των υφιστάμενων κατοικιών παραμένει ανενεργό. Σύμφωνα με μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή , ενώ ο συνολικός αριθμός κατοικιών αυξήθηκε ελαφρά την περίοδο 2011‑2021, οι διαθέσιμες προς ενοικίαση μειώθηκαν κατά 10% και οι διαθέσιμες προς πώληση κατά 33%. Παράλληλα, οι αδρανείς κενές κατοικίες αυξήθηκαν, φτάνοντας τα 1,81 εκατομμύρια.
Το παράδοξο αυτό αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Απογραφής 2021: από τα 2,2 εκατ. κατοικίες, το 34,5% δηλώνεται κενό. Ωστόσο, «κενό» δεν σημαίνει απαραίτητα διαθέσιμο. Πολλά ακίνητα παραμένουν εκτός αγοράς λόγω νομικών εκκρεμοτήτων, κακής κατάστασης, έλλειψης ζήτησης ή χρήσης για βραχυχρόνια μίσθωση. Το αποτέλεσμα είναι ότι, ενώ το συνολικό απόθεμα κατοικιών αυξάνεται, η πραγματική προσφορά στην αγορά συρρικνώνεται.
Η μελέτη επισημαίνει ότι η μερική ανάκαμψη της οικοδομής δεν αρκεί για να καλύψει τις ανάγκες. Οι επενδύσεις σε κατοικίες παραμένουν στο 3,1% του ΑΕΠ, πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ οι άδειες οικοδομής κινούνται ακόμη χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα. Παράλληλα, οι ξένες επενδύσεις, αν και αυξημένες, κατευθύνονται κυρίως σε συγκεκριμένα τμήματα της αγοράς και δεν ενισχύουν ουσιαστικά τη διαθεσιμότητα.
Για να αποτυπωθεί ο πραγματικός αντίκτυπος της μειωμένης αξιοποίησης, το Γραφείο Προϋπολογισμού χρησιμοποίησε μακροοικονομικό μοντέλο προσαρμοσμένο στην ελληνική οικονομία. Τα σενάρια δείχνουν ότι η περιορισμένη διάθεση κατοικιών στην αγορά έχει αυξήσει τις πραγματικές τιμές έως και 19,1%, ενώ σε περίπτωση μη ανάκαμψης των επενδύσεων η επίδραση θα έφτανε το 26,7%. Αντίστροφα, η σταδιακή επανένταξη των αδρανών κατοικιών στην αγορά θα μπορούσε να μειώσει τις τιμές κατά 15% έως 24%.
Με βάση τα ευρήματα, το Γραφείο Προϋπολογισμού προτείνει πέντε άξονες πολιτικής:
- επίλυση κληρονομικών και κτηματολογικών εκκρεμοτήτων,
- φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις,
- στήριξη ανακαινίσεων,
- ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων
- και στοχευμένες δημόσιες επενδύσεις σε προσιτή κατοικία.
Όπως τονίζεται, η Ελλάδα δεν χρειάζεται μόνο νέες κατασκευές· χρειάζεται και την ενεργοποίηση του μεγάλου αποθέματος κατοικιών που παραμένει αναξιοποίητο.
