Ρεκόρ πολέμων το 2025: Η πιο αιματηρή χρονιά από το 1946
Οκτώ διακρατικές συγκρούσεις, 245.000 νεκροί και παγκόσμια αποσταθεροποίηση
Το 2025 καταγράφεται ως η χρονιά με τους περισσότερους διακρατικούς πολέμους από το 1946, σύμφωνα με την έκθεση «Conflict Trends: A Global Overview, 1946–2025» του Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη του Όσλο (PRIO). Οι ερευνητές εντοπίζουν οκτώ ενεργές διακρατικές συγκρούσεις, αριθμό διπλάσιο από το προηγούμενο έτος και τον υψηλότερο των τελευταίων οκτώ δεκαετιών. Η διευθύντρια ερευνών Σίρι Άας Ρούστατ χαρακτηρίζει την αναζωπύρωση αυτή «βαθιά ανησυχητική», επισημαίνοντας ότι η παγκόσμια σκηνή επιστρέφει σε μοτίβα άμεσων αντιπαραθέσεων μεταξύ κρατών.
Οι συγκρούσεις που διαμορφώνουν το νέο αυτό τοπίο περιλαμβάνουν τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, την αναζωπύρωση της έντασης μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, τις διαμάχες Αφγανιστάν–Πακιστάν, τις αντιπαραθέσεις Ταϊλάνδης–Καμπότζης, καθώς και μια σειρά περιφερειακών συγκρούσεων που συνδέονται με τη Μέση Ανατολή και εμπλέκουν Ισραήλ, Ιράν, Υεμένη και Ηνωμένες Πολιτείες. Το PRIO υπογραμμίζει ότι η γεωπολιτική αντιπαλότητα και η περιφερειακή κλιμάκωση αποτελούν βασικούς παράγοντες της έξαρσης.
Η έκθεση καταγράφει 245.000 νεκρούς σε βίαιες συγκρούσεις μέσα στο 2025, αριθμό που καθιστά τη χρονιά την τρίτη πιο θανατηφόρα από το 1989. Η αύξηση των θανάτων αποδίδεται κυρίως στον πόλεμο στην Ουκρανία, στη σύγκρουση στη Γάζα και στη δραματική κλιμάκωση της βίας στο Σουδάν, όπου η πολιορκία της πόλης Ελ-Φασέρ οδήγησε σε μαζικές απώλειες αμάχων. Συνολικά, καταγράφηκαν 65 κρατικές συγκρούσεις σε 35 χώρες, αριθμός που αποτελεί επίσης ιστορικό υψηλό.
Το PRIO επισημαίνει ότι ο κόσμος βιώνει πάνω από μια δεκαετία σταθερά αυξημένης βίας, με κάθε έτος από το 2013 να ξεπερνά τα επίπεδα των προηγούμενων δεκαετιών. Η βία συγκεντρώνεται πλέον σε μικρότερο αριθμό χωρών, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν πολλαπλές παράλληλες συγκρούσεις. Η Μιανμάρ και το Ισραήλ καταγράφουν πέντε διαφορετικά μέτωπα το καθένα, ενώ Αφγανιστάν, Μάλι, Νιγηρία και Πακιστάν βρίσκονται επίσης αντιμέτωπα με πολλαπλές εστίες έντασης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση της μονομερούς βίας κατά αμάχων, με περισσότερους από 76.000 θανάτους – τον υψηλότερο αριθμό από τη γενοκτονία στη Ρουάντα το 1994. Το Σουδάν βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, ενώ η Μέση Ανατολή καταγράφει τον μεγαλύτερο αριθμό κρατικών συγκρούσεων που έχει σημειωθεί ποτέ. Η Αφρική παραμένει η περιοχή με τις περισσότερες συνολικά συγκρούσεις.
Η Ρούστατ αναφέρεται ιδιαίτερα στο Ισραήλ, το οποίο χαρακτηρίζει «μία από τις πιο επιθετικές χώρες αυτή τη στιγμή», λόγω της εμπλοκής του σε πολλαπλά μέτωπα. Παράλληλα, ασκεί κριτική στις Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζοντας ότι συμβάλλουν στην παγκόσμια αποσταθεροποίηση μέσω στρατιωτικών ενεργειών και εμπορικών περιορισμών. Η ίδια προειδοποιεί ότι η διεθνής συνεργασία έχει αποδυναμωθεί, με το Συμβούλιο Ασφαλείας να παραμένει ουσιαστικά ανενεργό.
Η έκθεση καταλήγει ότι ο κόσμος κινείται προς μια περίοδο αυξημένης πόλωσης, περισσότερων πολέμων και υψηλότερου ανθρώπινου κόστους, με τις συγκρούσεις να γίνονται ολοένα πιο περίπλοκες και αλληλένδετες. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η διπλωματία και οι ανθρωπιστικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πλέον πρωτοφανείς προκλήσεις.
