Στεγαστική κρίση: Μια γενιά εγκλωβισμένη στο παιδικό δωμάτιο μέχρι τα 30
Τα ακριβά ενοίκια, οι εξώσεις και η αδυναμία ανεξαρτητοποίησης που διαμορφώνουν μια νέα κοινωνική πραγματικότητα
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο απειλητικούς παράγοντες για τη νέα γενιά και τη μεσαία τάξη. Τα ενοίκια αυξάνονται με ρυθμούς που οι μισθοί δεν μπορούν να ακολουθήσουν, ενώ η αγορά κατοικίας παραμένει απαγορευτική για χιλιάδες πολίτες. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Eurofound για το 2025, η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό στεγαστικής ανασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το 29,2% των ενοικιαστών να δηλώνουν ότι κινδυνεύουν να χάσουν την κατοικία τους μέσα στους επόμενους τρεις μήνες λόγω οικονομικής αδυναμίας. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 12,4%, αποτυπώνοντας μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί πίσω από επιδόματα ή αποσπασματικές παρεμβάσεις.
Η πίεση δεν αφορά μόνο τα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά. Η μεσαία τάξη βλέπει ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός της να απορροφάται από ενοίκια, λογαριασμούς και βασικά έξοδα, αφήνοντας ελάχιστο περιθώριο για αποταμίευση ή προγραμματισμό. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για τους νέους, οι οποίοι δυσκολεύονται να κάνουν το βήμα της ανεξαρτητοποίησης. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον ανάμεσα στις χώρες όπου οι νέοι εγκαταλείπουν το πατρικό σπίτι μετά τα 30, μαζί με την Ιταλία, την Ισπανία και την Κροατία. Η αυτόνομη διαβίωση έχει μετατραπεί σε πολυτέλεια, καθώς οι μισθοί εισόδου δεν επαρκούν ούτε για ένα μικρό διαμέρισμα στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 30% των νέων ηλικίας 25 έως 34 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του, με την Ελλάδα να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις. Για πολλούς νέους εργαζόμενους, η επιλογή δεν είναι ανάμεσα σε καλύτερο ή μικρότερο σπίτι, αλλά ανάμεσα στο πατρικό ή στην οικονομική ασφυξία. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο πιεστική για τις ηλικίες 18 έως 29 ετών, όπου το 23% δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του μόνο για στέγη, επίπεδο που διεθνώς θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνο.
Την ίδια στιγμή, περισσότεροι από τους μισούς Ευρωπαίους δηλώνουν ότι δεν έχουν καθόλου αποταμιεύσεις ή διαθέτουν οικονομικό απόθεμα που επαρκεί για λιγότερο από τρεις μήνες. Αυτό σημαίνει ότι μια απώλεια εργασίας, μια αύξηση ενοικίου ή ένας απρόσμενος λογαριασμός μπορεί να οδηγήσει χιλιάδες νοικοκυριά σε αδιέξοδο. Οι καθυστερήσεις σε λογαριασμούς ενέργειας, νερού και κοινοχρήστων αυξάνονται, ενώ η ανησυχία για το μέλλον εντείνεται.
Η κρίση επιδεινώνεται από τη συνεχή άνοδο των τιμών ακινήτων και ενοικίων. Από το 2000 έως σήμερα, οι τιμές κατοικιών στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 55,4% και τα ενοίκια κατά 26,7%. Στην Ελλάδα, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις τουριστικές περιοχές, οι αυξήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες, καθιστώντας την εύρεση αξιοπρεπούς και προσιτής κατοικίας μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία. Η χώρα που κάποτε υπερηφανευόταν για τα υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα: νέους που δεν μπορούν να φύγουν από το σπίτι των γονιών τους και ενοικιαστές που φοβούνται ότι σύντομα δεν θα μπορούν να κρατήσουν ούτε το σπίτι που ήδη έχουν.
