Στις 7 Οκτωβρίου η κρίσιμη πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την εισφορά αλληλεγγύης
Την ερχόμενη Τετάρτη 7 Οκτωβρίου πρόκειται να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου η υπόθεση-σταθμός για τον τρόπο υπολογισμού της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Η απόφαση αναμένεται να πυροδοτήσει ευρείες αλλαγές στο καθεστώς της κράτησης από το 2027, ενώ ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για ένα νέο κύμα διεκδικήσεων και επιστροφής αναδρομικών ποσών σε περίπου 440.000 συνταξιούχους.
Η μνημονιακή αυτή κράτηση, η οποία θεσπίστηκε το 2010, έχει επιβαρύνει έως τώρα με 10 δισ. ευρώ τους 440.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ και επικουρικές άνω των 300 ευρώ, στους οποίους και επιβάλλεται. Η συζήτηση της υπόθεσης στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου προγραμματίστηκε τελικά για τις 7 Οκτωβρίου, ύστερα από αναβολή που δόθηκε από την αρχική ημερομηνία της 10ης Ιουνίου. Τη βασική αγωγή έχει καταθέσει ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου ε.τ. Νικόλαος Αγγελάρας, ζητώντας την κατάργηση ή τον περιορισμό της εισφοράς, η οποία ουσιαστικά αποτελεί πιλότο για όλους τους δημόσιους λειτουργούς και υπαλλήλους.
Το ανώτατο δικαστήριο καλείται να αποφασίσει αν η εισφορά θα υπολογίζεται στη διαφορά σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ. Σήμερα, η Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) πιάνει ολόκληρο το ποσό της σύνταξης, που σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με 2.000 ευρώ σύνταξη πληρώνει την εισφορά της κλίμακας με 6% σε όλο το ποσό, ενώ σύμφωνα με την αγωγή που δικάζεται θα έπρεπε να έχει εισφορά μόνο στο τμήμα σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ. Αυτή τη θέση, να επιβάλλεται δηλαδή η εισφορά με αναλογικό σύστημα και με απαλλασσόμενα ποσά όπως ισχύει με τις φορολογικές κλίμακες, έχει υποστηρίξει ο Συνήγορος του Πολίτη με σχετικό πόρισμά του προς το υπουργείο Εργασίας, πλην όμως οι προτάσεις του δεν υιοθετήθηκαν.
Εισφορά αλληλεγγύης των συνταξιούχων: Ποιοι θίγονται
Οι συνταξιούχοι που θεωρείται ότι θίγονται περισσότερο από τον σημερινό υπολογισμό είναι όσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 ευρώ έως 2.080 ευρώ, καθώς στην κλίμακα αυτή η εισφορά διπλασιάζεται στο 6% από 3%, καθώς και όσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις, άνω των 2.500 έως 3.000 ευρώ μεικτά. Σε αυτές τις συντάξεις, τις οποίες λαμβάνουν περίπου 10.000 συνταξιούχοι, οι κρατήσεις ισοδυναμούν με μια ολόκληρη εθνική σύνταξη των 446 ευρώ.
Σε περίπτωση που κριθεί ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, τότε η εισφορά αλληλεγγύης θα πρέπει να επιβάλλεται με αναλογικότερο σύστημα και να μειωθεί για τους 440.000 συνταξιούχους. Παράλληλα, ενδέχεται να ανοίξει και νέο κύμα αναδρομικών από τις διαφορές κρατήσεων που καταβάλλουν σήμερα. Επισημαίνεται ότι οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων αλλά και η αντιπολίτευση ζητούν την αναμόρφωση ή και την κατάργηση του μέτρου.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το 2026 πάνω από 400.000 συνταξιούχοι ή οι κληρονόμοι τους με κύρια μεικτή σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ και επικουρική μεικτή σύνταξη άνω των 300 ευρώ θα χάσουν συνολικά το υπέρογκο ποσό των 888 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 721 εκατ. από κύριες και 167 εκατ. από επικουρικές, σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού, υφιστάμενες περικοπές ύψους 3% έως 14% και 3% έως 10% αντιστοίχως.
Τα «αγκάθια»
Σύμφωνα με τις επισημάνσεις που τίθενται υπόψη του δικαστηρίου, το ισχύον σύστημα συγκεντρώνει δύο βασικά σημεία τριβής και διαφωνίας για όσους συνταξιούχους υποχρεούνται στην καταβολή της εισφοράς. Το πρώτο αφορά το ζήτημα της παρακράτησης, καθώς για την κατηγορία αυτή δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο όριο των 8.636 ευρώ ετήσιου εισοδήματος –όπως ισχύει για μισθωτούς, συνταξιούχους και αγρότες– αφού επιβαρύνουν με κράτηση από το πρώτο ευρώ. Ο ΕΦΚΑ παρακρατεί την εισφορά στην πηγή, υπολογίζοντάς την στο αρχικό μεικτό ποσό της σύνταξης, σε δεύτερο στάδιο υπολογίζει την εισφορά υγείας 6% και στο τελευταίο στάδιο επιβάλλεται ο φόρος, γεγονός που δημιουργεί, σύμφωνα με τους προσφεύγοντες, πολλαπλή επιβάρυνση.
Το δεύτερο σημείο αφορά τον τρόπο τιμαριθμοποίησης και υπολογισμού των κλιμακίων, ο οποίος, όπως καταγγέλλεται, οδηγεί σε περιπτώσεις όπου συνταξιούχοι με υψηλότερη ονομαστική σύνταξη καταλήγουν να λαμβάνουν τελικά λιγότερα χρήματα από συνταξιούχους με χαμηλότερη αρχική σύνταξη μετά την παρακράτηση.
