Ακρίβεια και αβεβαιότητα «λυγίζουν» τα νοικοκυριά – Τα ευρήματα δύο νέων ερευνών για το 2026
Καταναλωτική εμπιστοσύνη σε ιστορικά χαμηλά, εξάντληση αποταμιεύσεων και έντονη ψυχολογική κόπωση από τις συνεχείς κρίσεις.
Δύο μεγάλες έρευνες από το ΙΟΒΕ και το ΙΕΛΚΑ καταγράφουν ένα ιδιαίτερα βαρύ κλίμα οικονομικής ανασφάλειας στα ελληνικά νοικοκυριά, τα οποία βρίσκονται σε φάση αμυντικής διαχείρισης των εισοδημάτων τους. Η ακρίβεια, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η κόπωση από τις συνεχείς κρίσεις διαμορφώνουν ένα περιβάλλον χαμηλής καταναλωτικής εμπιστοσύνης, με τους πολίτες να περιορίζουν δραστικά τις δαπάνες τους.
Σύμφωνα με την Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας του ΙΟΒΕ, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις –54,7 μονάδες, διατηρώντας την Ελλάδα στην τελευταία θέση της ΕΕ. Το 71% των νοικοκυριών δηλώνει ότι η οικονομική του κατάσταση χειροτέρεψε τον τελευταίο χρόνο, ενώ το 69% αναμένει νέα επιδείνωση μέσα στους επόμενους μήνες. Αντίστοιχα, το 75% προβλέπει επιδείνωση και για την οικονομία της χώρας.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική στο μέτωπο της αποταμίευσης: ο σχετικός δείκτης κατρακύλησε στις –74,9 μονάδες, με το 88% των πολιτών να δηλώνει ότι δεν μπορεί να αποταμιεύσει. Ένα στα οκτώ νοικοκυριά αναγκάζεται να «τραβά» από τις αποταμιεύσεις του για να καλύψει βασικές ανάγκες, ενώ το 63% δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα». Η πρόθεση για μεγάλες αγορές, όπως έπιπλα ή ηλεκτρικές συσκευές, παραμένει εξαιρετικά χαμηλή, ενώ μόλις το 2,7% εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς κατοικίας.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και η έρευνα του ΙΕΛΚΑ, η οποία αποτυπώνει έντονη ψυχολογική κόπωση και συναισθήματα φόβου, θυμού και ανησυχίας. Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο και οι διεθνείς κρίσεις εντείνουν το άγχος για τις οικονομικές επιπτώσεις, ενώ οι ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή πίεσης. Το 40% δηλώνει ότι επιβαρύνεται περισσότερο από τις τιμές των τροφίμων, το 34% από την ενέργεια και το 21% από τα καύσιμα.
Οι πιέσεις αυτές οδηγούν σε αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών: έξι στους δέκα έχουν αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών, ενώ περισσότεροι από τους μισούς περιορίζουν δαπάνες για διασκέδαση, εστίαση και διακοπές. Παράλληλα, αυξάνεται η αναζήτηση προσφορών και φθηνότερων προϊόντων, ενώ το 36% δηλώνει ότι περιορίζει ακόμη και βασικά είδη παντοπωλείου.
Οι δύο έρευνες σκιαγραφούν μια κοινωνία που λειτουργεί υπό συνεχή πίεση, με τα νοικοκυριά να κινούνται σε καθεστώς επιφυλακής και να επικεντρώνονται αποκλειστικά στην κάλυψη των απολύτως αναγκαίων. Η ακρίβεια και η αβεβαιότητα διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η κατανάλωση συρρικνώνεται και η οικονομική ψυχολογία παραμένει εύθραυστη.
