Ray Dalio: «Η παγκόσμια τάξη μετά το 1945 έχει καταρρεύσει»

Ο ιδρυτής της Bridgewater προειδοποιεί για το 6ο στάδιο του “Μεγάλου Κύκλου του Χρέους” – Αντιδράσεις και επικρίσεις

Ο Ray Dalio, ιδρυτής της Bridgewater Associates και μία από τις πιο επιδραστικές φωνές στις διεθνείς αγορές, εκτιμά ότι η παγκόσμια τάξη που διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει «επίσημα καταρρεύσει». Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Dalio υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται πλέον στο 6ο από τα 9 στάδια του «Μεγάλου Κύκλου του Χρέους», ενός μοντέλου που έχει αναπτύξει μελετώντας την άνοδο και πτώση μεγάλων αυτοκρατοριών από το 1500 μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, όλες οι αυτοκρατορίες ακολουθούν έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο διάρκειας 50–100 ετών, με κοινό παρονομαστή το υπερβολικό χρέος. Τα πρώτα στάδια χαρακτηρίζονται από παραγωγικές επενδύσεις και ανάπτυξη, όπως συνέβη στις ΗΠΑ από το 1945 έως το 2000. Στη συνέχεια, οι δανειακές ανάγκες αυξάνονται στο 15%–20% του ΑΕΠ, οι ανισότητες διευρύνονται και η οικονομία εισέρχεται σε φάση ευφορίας – ένα σημείο που οι ΗΠΑ ξεπέρασαν το 2008.

Το 6ο στάδιο, στο οποίο τοποθετεί σήμερα τις ΗΠΑ ο Dalio, είναι το στάδιο της κρίσης. Με το ομοσπονδιακό χρέος να υπερβαίνει το 120% του ΑΕΠ, η χώρα βρίσκεται μπροστά σε δύο επώδυνες επιλογές: αύξηση επιτοκίων, που πλήττει την οικονομία, ή τύπωμα χρήματος, που τροφοδοτεί τον πληθωρισμό. «Και οι δύο επιλογές καταστρέφουν τον πλούτο, απλώς με διαφορετικό τρόπο», σημειώνει. Το 2026, κατά τον Dalio, οι ΗΠΑ εφαρμόζουν και τα δύο ταυτόχρονα.

Στα επόμενα στάδια (7–9), ιστορικά παρατηρούνται δύο εξελίξεις: πόλεμος στο 90% των περιπτώσεων ή μαζική αναδιάρθρωση χρέους. Ο Dalio θεωρεί ότι οι ΗΠΑ πληρούν και τις δύο προϋποθέσεις που οδηγούν σε σύγκρουση: ακραίες εσωτερικές ανισότητες και έναν ισχυρό εξωτερικό ανταγωνιστή, την Κίνα, η οποία αναπτυσσόταν με ρυθμούς 6%–8% όταν οι ΗΠΑ δανείζονταν για κατανάλωση.

Σε τέτοια περιβάλλοντα, υποστηρίζει, τα παραδοσιακά νομίσματα χάνουν αξία, ενώ ο χρυσός και τα «σκληρά» περιουσιακά στοιχεία προσφέρουν προστασία. Παράλληλα, προτείνει γεωγραφική διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου – διεθνείς και όχι μόνο αμερικανικές μετοχές – καθώς «ο κύκλος δεν τελειώνει ποτέ: κάθε αυτοκρατορία διαδέχεται μια άλλη».

Ωστόσο, οι επικριτές του Dalio τον κατηγορούν για υπερβολικό πεσιμισμό και για σύγκρουση συμφερόντων. Υπενθυμίζουν ότι στοιχημάτιζε κατά της αμερικανικής οικονομίας από τη δεκαετία του ’80, ενώ η στροφή του προς κυκλικές μετοχές ήταν αυτή που τον έκανε πλούσιο. Επισημαίνουν επίσης ότι η Bridgewater λάνσαρε το πρώτο fund της στην Κίνα το 2018, φτάνοντας τα 7,5 δισ. δολάρια το 2024, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι τοποθετήσεις του Dalio εξυπηρετούν επενδυτικές στρατηγικές.

Παρά τις αντιδράσεις, ακόμη και οι επικριτές του αναγνωρίζουν ότι ο Dalio έχει επισημάνει σωστά ορισμένες δομικές αδυναμίες. Ο ίδιος, πάντως, έχει παραδεχθεί ότι η Κίνα αντιμετωπίζει προβλήματα παρόμοια με της Ιαπωνίας τη δεκαετία του ’90, ενώ η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Το συμπέρασμα; Ο Dalio δεν είναι αλάνθαστος, αλλά το σκεπτικό του παραμένει επιδραστικό και τροφοδοτεί μια συζήτηση που θα συνεχιστεί.