Τριπλό σοκ στην οικονομία από τον πόλεμο στο Ιράν: Ακρίβεια, επιβράδυνση και αναταραχή στις αγορές
Η ενεργειακή έκρηξη, η πτώση των προσδοκιών και η άνοδος των αποδόσεων στα ομόλογα ανατρέπουν τους στόχους για το 2026 και επιβαρύνουν επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στο Ιράν δημιουργεί ένα ολοένα και πιο δυσμενές οικονομικό περιβάλλον για την Ελλάδα, επαναφέροντας έντονες πληθωριστικές πιέσεις και φρενάροντας την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας. Η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, η υποχώρηση των επιχειρηματικών προσδοκιών και η αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές ομολόγων οδηγούν σε καθοδική αναθεώρηση των στόχων για το 2026, ενώ το οικονομικό κλίμα σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά έχει ήδη επιδεινωθεί.
Το μεγαλύτερο βάρος προέρχεται από την άνοδο των τιμών καυσίμων, ιδιαίτερα του ντίζελ, που επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Όπως επισημαίνουν οικονομολόγοι, όταν αυξάνεται το κόστος ενέργειας, οι ανατιμήσεις μεταφέρονται αναπόφευκτα σε ευρύτερη γκάμα προϊόντων και υπηρεσιών. Το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής εκτιμά πλέον ότι ο πληθωρισμός μπορεί να φτάσει το 4% το 2026, έναντι προηγούμενων προβλέψεων κάτω από 3%, ενώ και οι επίσημες κρατικές εκτιμήσεις αναμένεται να αναθεωρηθούν προς τα πάνω.
Παρά το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους που εφαρμόστηκε από την πρώτη στιγμή, οι ειδικοί θεωρούν ότι το μέτρο δεν αρκεί. Το Γραφείο Προϋπολογισμού προτείνει την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για άμεση παρακολούθηση του μεικτού περιθωρίου κέρδους σε κάθε στάδιο της αλυσίδας, ώστε να εντοπίζονται γρήγορα αδικαιολόγητες αυξήσεις τιμών. Η ανάγκη για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις θεωρείται κρίσιμη, καθώς το νέο ενεργειακό σοκ απειλεί να επηρεάσει σε βάθος χρόνο την ελληνική οικονομία.
Το οικονομικό κλίμα έχει ήδη αρχίσει να επιβαρύνεται. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, ο δείκτης Οικονομικού Κλίματος υποχώρησε τον Μάρτιο στις 106,8 μονάδες από 107,6 τον Φεβρουάριο, με εξασθένηση των προσδοκιών σε όλους τους επιχειρηματικούς τομείς και μείωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης. Η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια της κρίσης και την πιθανότητα εξομάλυνσης αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την πορεία της οικονομίας τους επόμενους μήνες.
Οι προβλέψεις για την ανάπτυξη αναθεωρούνται ήδη προς τα κάτω. Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά πλέον ρυθμό 1,9% για το 2026, έναντι 2,1% που προέβλεπε τον Δεκέμβριο. Το ΔΝΤ τοποθετεί την ανάπτυξη στο 1,8%, ενώ το Γραφείο Προϋπολογισμού προβλέπει εύρος 1,7%–2,4%, λαμβάνοντας υπόψη και τα μέτρα στήριξης ύψους 300 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε η κυβέρνηση στα τέλη Μαρτίου.
Η αναταραχή δεν αφήνει ανεπηρέαστες τις αγορές χρέους. Από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, οι αποδόσεις των ομολόγων ανεβαίνουν και τα spreads διευρύνονται, καθώς οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερο risk premium για να διακρατήσουν κρατικό χρέος. Η Ελλάδα, με υψηλό λόγο χρέους προς ΑΕΠ, παραμένει ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας, γεγονός που καθιστά τη σταθερή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους βασική προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής.
Το τρίπτυχο ακρίβεια–επιβράδυνση–αναταραχή στις αγορές διαμορφώνει ένα απαιτητικό σκηνικό για το 2026, με την ελληνική οικονομία να καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη συγκράτησης των τιμών και στη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας της.
