Το κράτος «ξεσκονίζει» τα κενά ακίνητα: Φοροδιαφυγή, στεγαστική κρίση και ο μεγάλος γρίφος των άδειων σπιτιών
Η απογραφή, το ΜΙΔΑ και οι διασταυρώσεις με ρεύμα – Τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τις 800.000 ακατοίκητες κατοικίες
Με επίκεντρο τα χιλιάδες ακίνητα που δηλώνονται ως «κενά», το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ ανοίγουν έναν φάκελο που εδώ και χρόνια προκαλεί συζητήσεις και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Η νέα επιχείρηση απογραφής και διασταυρώσεων φιλοδοξεί να αποκαλύψει αν πρόκειται πράγματι για άδεια σπίτια ή για κατοικίες που χρησιμοποιούνται κανονικά, αλλά παραμένουν αόρατες για την Εφορία.
Το ΜΙΔΑ στο επίκεντρο της επιχείρησης
Κεντρικό εργαλείο αποτελεί το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο επιχειρεί για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη χαρτογράφηση της ακίνητης περιουσίας. Επισήμως, στόχος είναι η πάταξη της φοροδιαφυγής και η αποκάλυψη ψευδών δηλώσεων. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αγγίζει ένα βαθύτερο ζήτημα: τη δραματική έλλειψη διαθέσιμης στέγης και τα υψηλά ενοίκια που πιέζουν νοικοκυριά και αγορά.
800.000 κενά ακίνητα – ένας αριθμός που προβληματίζει
Η απογραφή του 2021 κατέγραψε σχεδόν 800.000 κενές κατοικίες σε όλη τη χώρα. Ένα νούμερο που μοιάζει παράδοξο σε μια περίοδο όπου οι ενοικιαστές δυσκολεύονται να βρουν σπίτι και οι τιμές κινούνται σε ιστορικά υψηλά. Πίσω από αυτόν τον αριθμό κρύβονται διαφορετικές κατηγορίες ακινήτων:
- εγκαταλελειμμένα ή παλαιά σπίτια χωρίς υποδομές,
- εξοχικές κατοικίες που κατοικούνται εποχικά,
- διαμερίσματα που εμφανίζονται κενά μόνο στα χαρτιά.
Η «ακτινογραφία» μέσω ΔΕΔΔΗΕ
Η ΑΑΔΕ θα προχωρήσει σε εκτεταμένες διασταυρώσεις με τις καταναλώσεις ηλεκτρικού ρεύματος. Τα ακίνητα που δηλώνονται ως κλειστά θα ελεγχθούν για ενδείξεις κανονικής χρήσης. Το κίνητρο για ψευδείς δηλώσεις είναι γνωστό:
- αποφυγή τεκμηρίων διαβίωσης,
- μη φορολόγηση ενοικίων,
- απαλλαγή από δημοτικά τέλη.
Οι προβληματισμοί της αγοράς
Παρά την ανάγκη για διαφάνεια, στην αγορά εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις:
1. Η κρατική παρέμβαση περιορίζεται στη φορολογία
Η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών δεν οφείλεται μόνο σε «μαύρες» μισθώσεις. Συνδέεται με:
- χρόνια αδράνεια,
- έλλειψη κινήτρων για ανακαινίσεις,
- απουσία συνεκτικής στεγαστικής πολιτικής.
2. Κίνδυνος περαιτέρω αύξησης των ενοικίων
Σε μια αγορά με ήδη περιορισμένη προσφορά, κάθε παρέμβαση που δεν συνοδεύεται από μέτρα ενίσχυσης της διαθεσιμότητας κινδυνεύει να ωθήσει τις τιμές ακόμη ψηλότερα.
3. Το κράτος «θυμήθηκε» αργά το πρόβλημα
Παρά τις χιλιάδες κλειστές κατοικίες, δεν υπήρξαν ουσιαστικά κίνητρα για να επανέλθουν στην αγορά. Τώρα, η προσέγγιση επικεντρώνεται κυρίως σε ελέγχους και πρόστιμα.
Το κρίσιμο ερώτημα
Η επιχείρηση εντοπισμού των κλειστών ακινήτων θα αποτελέσει εργαλείο εξορθολογισμού ή θα εξελιχθεί σε ακόμη μία φορολογική άσκηση; Όσο η προσφορά στέγης παραμένει χαμηλή και τα ενοίκια συνεχίζουν την ανοδική πορεία τους, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο το ποιος δηλώνει τι — αλλά το ποιος μπορεί τελικά να βρει και να αντέξει οικονομικά ένα σπίτι.
