Η συρρίκνωση των συντάξεων και το αδιέξοδο των «δώρων»

Μια δεκαπενταετία συνεχών περικοπών έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στο εισόδημα των Ελλήνων συνταξιούχων. Σύμφωνα με υπολογισμούς της Πανελλήνιας Ένωσης Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών (ΠΕΣΕΚ), ο μέσος συνταξιούχος έχει χάσει περίπου 84.000 ευρώ από το 2010 έως το 2025, εξαιτίας της κατάργησης της 13ης και 14ης σύνταξης, των μειώσεων σε κύριες και επικουρικές συντάξεις και των πρόσθετων κρατήσεων.

160 δισ. ευρώ συνολικές απώλειες – Συντάξεις μιας δεκαετίας

Οι συνολικές απώλειες για τους συνταξιούχους δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αγγίζουν τα 160 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στις συντάξεις δέκα ολόκληρων ετών. Η συνεχής υποβάθμιση του εισοδήματος έχει οδηγήσει χιλιάδες νοικοκυριά σε αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών και υποχρεώσεων.

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα καταγράφει τους φτωχότερους συνταξιούχους της ευρωζώνης, με 1,3 εκατομμύρια δικαιούχους να λαμβάνουν κατά μέσο όρο 845 ευρώ μεικτά ως κύρια σύνταξη. Παρά ταύτα, οι αυξήσεις που προγραμματίζονται για το 2026 χαρακτηρίζονται από την ΠΕΣΕΚ ως «ψίχουλα», καθώς για 1,1 εκατ. συνταξιούχους δεν θα ξεπεράσουν τα 100–200 ευρώ ετησίως.

Πώς προκύπτουν οι απώλειες των 84.000 ευρώ

Η ΠΕΣΕΚ αναλύει τις βασικές πηγές της συρρίκνωσης του εισοδήματος:

Κατάργηση 13ης και 14ης σύνταξης: περίπου 2.000 ευρώ ετησίως.
Μειώσεις κύριων συντάξεων: 1.200 ευρώ τον χρόνο.
Μειώσεις επικουρικών: 720 ευρώ τον χρόνο.
Κρατήσεις υγείας & εισφορά αλληλεγγύης: περίπου 1.320 ευρώ ετησίως.
Περικοπές προσωπικής διαφοράς & επανυπολογισμοί: 1.200 ευρώ τον χρόνο τα τελευταία 9 χρόνια, συνολικά 10.800 ευρώ.

Η Ένωση επισημαίνει ότι οι κυβερνητικές παρεμβάσεις από το 2010 και μετά οδήγησαν σε συστηματική αποδυνάμωση των ασφαλιστικών ταμείων και σε λεηλασία των εισφορών.

Τα Ταμεία έχασαν έως 60 δισ. ευρώ – και οι συνταξιούχοι πάνω από 160 δισ.

Οι απώλειες των ασφαλιστικών ταμείων από αποθεματικά και επενδύσεις υπολογίζονται σε 50–60 δισ. ευρώ. Όταν συνυπολογιστούν οι περικοπές στις συντάξεις, το συνολικό κόστος για τους συνταξιούχους ξεπερνά τα 160 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κλείσει οριστικά τον δρόμο για την επαναφορά των «δώρων» (13ης και 14ης σύνταξης), επικυρώνοντας προηγούμενες αρνητικές αποφάσεις.

Υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για επαναφορά των δώρων;

Η ΠΕΣΕΚ υποστηρίζει ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα +2,2% για το 2025 και +2,4% για το 2026 δημιουργούν περιθώριο για την επαναφορά των δύο επιπλέον μισθών σε δημόσιους υπαλλήλους και συνταξιούχους. Το συνολικό κόστος υπολογίζεται σε 5,77 δισ. ευρώ.

Η Ένωση προτείνει ανακατανομή 0,2–0,3% του ΑΕΠ από αμυντικές και άλλες δαπάνες, ώστε να χρηματοδοτηθεί η επαναφορά των δώρων και να δοθούν στοχευμένες αυξήσεις σε κατώτατο μισθό και κατώτερη σύνταξη.

Η σύγκρουση προτεραιοτήτων: άμυνα vs κοινωνικές ανάγκες

Η ΠΕΣΕΚ αντιπαραβάλλει τις κοινωνικές ανάγκες με τις δαπάνες για εξοπλισμούς. Τα 25 δισ. ευρώ που σχεδιάζεται να δαπανηθούν για την άμυνα την επόμενη δωδεκαετία αντιστοιχούν σε 2.467.000 συντάξεις.

Ενδεικτικά:

Τα 6,23 δισ. ευρώ της άμυνας για το 2025 ισοδυναμούν με 614.900 συντάξεις.
Τα 7 δισ. ευρώ του 2026 αντιστοιχούν σε 691.200 συντάξεις.

Η Ένωση σημειώνει επίσης ότι με 14 εκατ. ευρώ θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένα σύγχρονο δημόσιο σχολείο με πλήρη στελέχωση και υποδομές — ποσό που θεωρείται ελάχιστο σε σχέση με τις εξοπλιστικές δαπάνες.

«Η κοινωνική προσφορά των συνταξιούχων δεν διαγράφεται»

Στις ευχές της για το 2026, η ΠΕΣΕΚ καταγγέλλει ότι οι πολιτικές των τελευταίων κυβερνήσεων επιχειρούν να απαξιώσουν τη συμβολή των συνταξιούχων και ιδιαίτερα των εκπαιδευτικών:

«Χτίσαμε σχολεία, μορφώσαμε γενιές, στηρίξαμε τη δημόσια παιδεία σε δύσκολες εποχές», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η Ένωση κάνει λόγο για αυξανόμενες διώξεις σε εκπαιδευτικούς και φοιτητές, υπογραμμίζοντας ότι η δημόσια παιδεία παραμένει πεδίο κοινωνικών συγκρούσεων και διεκδικήσεων.

ΠΗΓΗ-ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ