Λεωνίδας Στάμος: Ποιος χρωστάει σε ποιον; Το πακέτο Frontier, η Nightshade και τα ομόλογα που έμειναν πίσω

Ποιος χρωστάει σε ποιον; Το πακέτο Frontier, η Nightshade και τα ομόλογα που έμειναν πίσω

Του Λεωνίδα Χ. Στάμου, δικηγόρου, Αντιπροέδρου της Υπέρβασης

Τον Δεκέμβριο του 2021 η Εθνική Τράπεζα πούλησε ένα πακέτο «κόκκινων» δανείων ονομαστικής αξίας περίπου έξι δισεκατομμυρίων ευρώ. Το πακέτο ονομάσθηκε Frontier. Τρεισήμισι χρόνια αργότερα, τον Ιούνιο του 2025, ένα μεγάλο μέρος αυτού του πακέτου άλλαξε ξανά χέρια, αθόρυβα, χωρίς δελτίο τύπου, χωρίς μία γραμμή στις οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας που το πούλησε. Δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες έμαθαν ότι πλέον χρωστούν σε μια εταιρεία που λέγεται Nightshade, από μια επιστολή του διαχειριστή ή, χειρότερα, από μια επιταγή προς πληρωμή.

Το κείμενο αυτό εξηγεί τι είναι η τιτλοποίηση, τι έγινε στο Frontier, τι λέει ο νόμος για το αν μια εταιρεία τιτλοποίησης μπορεί να ξαναπουλήσει τα δάνεια που αγόρασε, και γιατί το ερώτημα αυτό δεν αφορά μόνον τους δανειολήπτες αλλά και τον κάθε φορολογούμενο, διότι πάνω στο πακέτο Frontier κάθεται εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου 3,145 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Οφείλω μια δήλωση εξ αρχής. Δύο δάνειά μου βρίσκονται μέσα σε αυτό το πακέτο. Έχω ασκήσει αγωγή για το κύρος των μεταβιβάσεων και έχω υποβάλει αναφορά στον Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος. Ό,τι γράφω εδώ στηρίζεται αποκλειστικά σε δημόσια έγγραφα: στον νόμο, στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, στις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις και στα έγγραφα που καταχωρίζονται στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών και τα οποία μπορεί να ζητήσει οποιοσδήποτε. Δεν αποδίδω σε κανέναν αξιόποινη πράξη. Θέτω ερωτήματα που, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να απαντηθούν από τις αρμόδιες αρχές.

1. Τι είναι η τιτλοποίηση, με απλά λόγια

Μια τράπεζα έχει στα βιβλία της δάνεια που δεν εξυπηρετούνται. Θέλει να τα βγάλει από τον ισολογισμό της. Ιδρύει, συνήθως στην Ιρλανδία, μια εταιρεία «ειδικού σκοπού», ένα κέλυφος χωρίς υπαλλήλους και χωρίς άλλη δραστηριότητα, και της πουλά τα δάνεια. Η εταιρεία αυτή δεν έχει χρήματα για να πληρώσει. Εκδίδει λοιπόν ομόλογα, δηλαδή υποσχέσεις πληρωμής, και με το προϊόν τους πληρώνει την τράπεζα. Ποιος θα πληρώσει τα ομόλογα; Οι εισπράξεις από τα δάνεια. Αν οι δανειολήπτες πληρώσουν, πληρώνονται οι ομολογιούχοι. Αν δεν πληρώσουν, οι ομολογιούχοι χάνουν.

Αυτό ακριβώς λέει ο νόμος. Κατά το άρθρο 10 παρ. 1 του ν. 3156/2003, που είναι ο ελληνικός νόμος για τις τιτλοποιήσεις, τιτλοποίηση είναι η πώληση απαιτήσεων «σε συνδυασμό με την έκδοση και διάθεση […] ομολογιών […] η εξόφληση των οποίων πραγματοποιείται […] από το προϊόν είσπραξης των επιχειρηματικών απαιτήσεων που μεταβιβάζονται». Και κατά την παρ. 2, η εταιρεία ειδικού σκοπού έχει «ως αποκλειστικό σκοπό την απόκτηση επιχειρηματικών απαιτήσεων για την τιτλοποίησή τους» και «Εκδότης των ομολογιών είναι ο ίδιος ο αποκτών».

Κρατήστε αυτό: τα δάνεια και τα ομόλογα είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Τα δάνεια υπάρχουν στην εταιρεία για να πληρωθούν τα ομόλογα. Χωρίς τα δάνεια, τα ομόλογα είναι χαρτί.

2. Τα ομόλογα του Frontier και ποιος τα κρατά

Η Frontier Issuer DAC, η ιρλανδική εταιρεία ειδικού σκοπού, εξέδωσε τον Δεκέμβριο του 2021 τρεις κατηγορίες ομολόγων συνολικής ονομαστικής αξίας 6,279 δισεκατομμυρίων ευρώ. Τα στοιχεία προκύπτουν από την Ετήσια Χρηματοοικονομική Έκθεση 2021 της Εθνικής Τράπεζας και από τις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις της ίδιας της Frontier:

• Class A, τα «ανώτερα» ομόλογα, 3,145 δισ. ευρώ. Αυτά πληρώνονται πρώτα από τις εισπράξεις. Τα κράτησε στο σύνολό τους η Εθνική Τράπεζα, δηλαδή η πωλήτρια.
• Class B, τα «ενδιάμεσα», 450 εκατ. ευρώ ονομαστικά, που εκδόθηκαν έναντι 127 εκατ. περίπου. Το 95% πωλήθηκε σε κοινοπραξία επενδυτών συνδεόμενη με τις Bain Capital, Fortress και doValue, το 5% το κράτησε η τράπεζα.
• Class Z, τα «κατώτερα», 2,684 δισ. ευρώ ονομαστικά, που εκδόθηκαν έναντι ενός ευρώ. Ίδια κατανομή, 95% στους επενδυτές, 5% στην τράπεζα.

Η Εθνική Τράπεζα, δηλαδή, πούλησε τα δάνεια και «πληρώθηκε» κυρίως με ομόλογα που εξέδωσε η αγοράστρια και που εξοφλούνται από τα ίδια τα δάνεια που πούλησε. Από τρίτους εισέπραξε μετρητά περίπου 120 εκατ. ευρώ. Το αν αυτό είναι «πραγματική πώληση» είναι το αντικείμενο της αγωγής μου και δεν θα το αναπτύξω εδώ. Εδώ με ενδιαφέρει κάτι άλλο: η τράπεζα, ως κάτοχος των ομολόγων Class A, είναι η κύρια ομολογιούχος της Frontier. Και πάνω σε αυτά τα ομόλογα Class A, το Ελληνικό Δημόσιο έδωσε την εγγύησή του.

3. Ο «Ηρακλής» και η εγγύηση των 3,145 δισεκατομμυρίων

Το πρόγραμμα «Ηρακλής» (ν. 4649/2019) είναι το σχήμα με το οποίο το Ελληνικό Δημόσιο εγγυάται τα ανώτερα ομόλογα των τιτλοποιήσεων των τραπεζών, ώστε αυτά να θεωρούνται ασφαλή και η τράπεζα να μπορεί να τα κρατήσει στα βιβλία της χωρίς να δεσμεύει κεφάλαια. Για το Frontier, η εγγύηση δόθηκε με την υπουργική απόφαση 2/114663/0025/10.12.2021 (ΦΕΚ Β΄ 5827/14.12.2021), είναι «ανέκκλητη και σε πρώτη ζήτηση», και ανέρχεται σε 3.145.000.000 ευρώ, δηλαδή σε ολόκληρη την Class A.

Το Δημόσιο εισπράττει για την εγγύηση μια προμήθεια, που υπολογίζεται επί της εκάστοτε ονομαστικής αξίας των ομολόγων. Αν τα δάνεια του πακέτου δεν αποδώσουν αρκετά για να πληρωθεί η Class A, η εγγύηση καταπίπτει και πληρώνει ο φορολογούμενος. Απλό.

Για να παρακολουθεί τον κίνδυνο, ο νόμος συνέστησε στο Υπουργείο Οικονομικών την Επιτροπή Παρακολούθησης Εγγυήσεων (άρθρο 17 ν. 4649/2019). Κατά το άρθρο 14 του ίδιου νόμου, ο διαχειριστής, ο εκπρόσωπος των ομολογιούχων και η τράπεζα «κοινοποιούν άμεσα όλα τα στοιχεία και τις πληροφορίες που αφορούν την τιτλοποίηση» στην Επιτροπή και την «ενημερώνουν αμελλητί για κάθε γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει την εμπρόθεσμη εξέλιξη των προβλεπόμενων χρηματοροών». Οι εργασίες της Επιτροπής είναι, κατά τον νόμο, «απόλυτα εμπιστευτικές». Όταν ζήτησα τα έγγραφα της εγγύησης από το Υπουργείο Οικονομικών, η απάντηση ήταν άρνηση, «ανεξαρτήτως της ύπαρξης ή μη εννόμου συμφέροντος ή εύλογου ενδιαφέροντος». Μια εγγύηση 3,145 δισεκατομμυρίων παρακολουθείται από ένα όργανο του οποίου τα πρακτικά δεν βλέπει κανείς.

4. Τι έγινε στις 13 Ιουνίου 2025

Στις 13.6.2025 υπογράφηκε και καταχωρίσθηκε στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών με αριθμό 449/2025 μια σύμβαση με τίτλο Receivables Sale and Transfer Agreement (σύμβαση πώλησης και μεταβίβασης απαιτήσεων). Πωλήτρια η Frontier Issuer DAC. Αγοράστρια η Nightshade Issuer DAC, επίσης ιρλανδική εταιρεία, συσταθείσα με αριθμό μητρώου 768036. Αντικείμενο: 16.231 απαιτήσεις από δάνεια, που απαριθμούνται σε κατάλογο 39 σελίδων με αριθμό σύμβασης μόνον, χωρίς ονόματα και χωρίς ποσά. Το τίμημα δεν αναγράφεται, παραπέμπεται σε μια άλλη σύμβαση, της 15.5.2025, που δεν καταχωρίσθηκε και που κανείς δεν έχει δει.

Η σύμβαση δηλώνει ότι γίνεται «σύμφωνα με το άρθρο 21 του ελληνικού νόμου 5072/2023» και με τις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα για την πώληση και την εκχώρηση απαιτήσεων. Ο νόμος της τιτλοποίησης, ο ν. 3156/2003, δυνάμει του οποίου η Frontier είχε αποκτήσει τα δάνεια, δεν αναφέρεται πουθενά.

Και κάτι ακόμη. Οι οικονομικές καταστάσεις της Frontier για τη χρήση 2024 εγκρίθηκαν τον Απρίλιο του 2026 και περιλαμβάνουν, όπως κάθε ισολογισμός, μια ενότητα «μεταγενέστερα γεγονότα» που φθάνει έως τις 24.7.2025. Η πώληση 16.231 δανείων στις 13.6.2025 δεν αναφέρεται.

5. Μπορεί μια εταιρεία τιτλοποίησης να ξαναπουλήσει τα δάνεια; Τι λέει ο νόμος

Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του ζητήματος. Ο ν. 3156/2003 ρύθμισε με λεπτομέρεια τι μπορεί να συμβεί στα δάνεια μετά την τιτλοποίηση. Ας δούμε τι προβλέπει και τι όχι.
Προβλέπει την είσοδο νέων δανείων. Το άρθρο 10 παρ. 8 επιτρέπει «τη μεταβίβαση περαιτέρω απαιτήσεων στην εκδότρια», δηλαδή να προστεθούν δάνεια στο πακέτο, «εφόσον η μεταβίβαση δεν επιφέρει την υποβάθμιση της αξιολόγησης του ομολογιακού δανείου».

Προβλέπει την επιστροφή στην τράπεζα. Το άρθρο 10 παρ. 11 επιτρέπει «μεταγενέστερη συμφωνία για την αναμεταβίβαση στον μεταβιβάζοντα», δηλαδή η τράπεζα να πάρει πίσω δάνεια. Και προσθέτει ότι αναχρηματοδότηση ή αλλαγή όρων δανείου «δεν επιτρέπεται να βλάπτει τα δικαιώματα των υφιστάμενων ομολογιούχων».

Δεν προβλέπει την πώληση σε τρίτον. Πουθενά στο άρθρο 10 δεν υπάρχει διάταξη που να λέει ότι η εταιρεία ειδικού σκοπού μπορεί, όσο τα ομόλογά της εκκρεμούν, να πουλήσει τα δάνεια σε μια άλλη εταιρεία. Δεν λέω ότι ο νόμος το απαγορεύει ρητώς. Λέω ότι ο νομοθέτης, που σκέφτηκε την είσοδο και την επιστροφή και έβαλε σε κάθε κίνηση τον όρο της μη βλάβης των ομολογιούχων, για την έξοδο προς τρίτον σιώπησε. Και ότι η έξοδος αυτή, στο Frontier, έγινε χωρίς καν να επικαλεσθεί κανείς τον νόμο της τιτλοποίησης.

Γιατί έχει σημασία η σιωπή; Διότι η εταιρεία ειδικού σκοπού δεν είναι ένας οποιοσδήποτε έμπορος. Ο νόμος της δίνει «αποκλειστικό σκοπό»: να κρατά τα δάνεια για να πληρώνονται τα ομόλογα. Όταν τα πουλά, αφαιρεί από τους ομολογιούχους την πηγή της πληρωμής τους.

6. Το νόμιμο ενέχυρο: τα δάνεια ήταν «υποθηκευμένα» υπέρ των ομολογιούχων

Υπάρχει και κάτι πιο συγκεκριμένο από τη σιωπή. Το άρθρο 10 παρ. 18 του ν. 3156/2003 ορίζει ότι επί των τιτλοποιημένων απαιτήσεων «υφίσταται νόμιμο ενέχυρο υπέρ των ομολογιούχων», από τη στιγμή που η σύμβαση τιτλοποίησης καταχωρίζεται στο Ενεχυροφυλακείο. Ενέχυρο σημαίνει, για τον μη νομικό, ό,τι η υποθήκη για το σπίτι: τα δάνεια είναι δεσμευμένα ως ασφάλεια των ομολογιούχων. Και η παρ. 12 του ίδιου άρθρου απαγορεύει να συσταθεί πάνω στα δάνεια οποιοδήποτε άλλο ενέχυρο ή βάρος.

Η σύμβαση Εθνικής προς Frontier καταχωρίσθηκε στις 17.12.2021 με αριθμό 717/2021. Από εκείνη την ημέρα, τα 16.231 δάνεια που πωλήθηκαν αργότερα στη Nightshade ήταν βεβαρημένα με νόμιμο ενέχυρο υπέρ των ομολογιούχων. Ποιοι είναι οι ομολογιούχοι; Κυρίως η Εθνική Τράπεζα, ως κάτοχος της Class A, και πίσω της, μέσω της εγγύησης, το Ελληνικό Δημόσιο.

Για να πουληθούν τα δάνεια «καθαρά», έπρεπε το ενέχυρο να αρθεί. Ποιος μπορεί να το άρει; Οι ομολογιούχοι ή ο θεματοφύλακάς τους (trustee), που στο Frontier είναι η HSBC Bank plc. Από κανένα καταχωρισμένο έγγραφο που έχω στα χέρια μου δεν προκύπτει τέτοια άρση. Άρα, ένα από τα δύο: είτε υπάρχει απόφαση ομολογιούχων ή πράξη του θεματοφύλακα που δεν δημοσιεύθηκε, είτε τα δάνεια πέρασαν στη Nightshade βεβαρημένα, και η Nightshade κατέχει περιουσία που εξακολουθεί να αποτελεί ασφάλεια των ομολογιούχων της Frontier.

Σημειώνω, για να είμαι δίκαιος, ότι οι όροι της αρχικής τιτλοποίησης, όπως καταχωρίσθηκαν, περιέχουν έναν ορισμό που λέγεται «Πώληση Χαρτοφυλακίου Δανείου» και επιτρέπει στον διαχειριστή να πουλήσει μέρος του πακέτου σε τρίτον, υπό τέσσερις προϋποθέσεις που αφορούν τον αγοραστή. Καμία από τις τέσσερις δεν μιλά για συναίνεση ομολογιούχων ή για άρση του ενεχύρου. Ένας συμβατικός όρος μεταξύ των μερών της τιτλοποίησης δεν καταργεί, άλλωστε, ένα ενέχυρο που ο νόμος συνιστά υπέρ τρίτων.

7. Το τίμημα: πού πήγαν τα χρήματα;

Όταν η Frontier πούλησε τα δάνεια, εισέπραξε ένα τίμημα. Πόσο; Δεν το ξέρουμε. Η σύμβαση παραπέμπει σε άλλη, μη δημοσιευμένη σύμβαση. Οι οικονομικές καταστάσεις της Frontier δεν το αποτυπώνουν.

Κατά το άρθρο 10 παρ. 17 του ν. 3156/2003, τα ποσά που εισπράττει η εταιρεία ειδικού σκοπού «διατίθενται για την εξόφληση των εκδιδόμενων ομολογιών», κατά τη σειρά προτεραιότητας. Η λογική είναι προφανής: αν φεύγουν δάνεια, πρέπει να μειώνονται αντίστοιχα τα ομόλογα, και πρώτα τα ανώτερα, η Class A. Αν 16.231 δάνεια πωλήθηκαν, ας πούμε, στο 20% της ονομαστικής τους αξίας, και το τίμημα δεν πήγε σε απόσβεση της Class A, τότε η Class A, εγγυημένη από το Δημόσιο, καλύπτεται πλέον από μικρότερο πακέτο. Ο κίνδυνος κατάπτωσης της εγγύησης μεγαλώνει. Και η προμήθεια που εισπράττει το Δημόσιο, υπολογιζόμενη επί της ονομαστικής αξίας των ομολόγων, δεν αλλάζει.

Ενημερώθηκε η Επιτροπή Παρακολούθησης Εγγυήσεων για την πώληση, όπως απαιτεί το άρθρο 14 του ν. 4649/2019; Υπολόγισε την επίπτωση στον κίνδυνο του Δημοσίου; Δεν το γνωρίζω, και λόγω του απορρήτου δεν μπορώ να το μάθω. Μπορούν όμως να το μάθουν ο Εισαγγελέας και το Ελεγκτικό Συνέδριο, και γι’ αυτό απευθύνθηκα σε αυτούς.

8. Ο ν. 5072/2023 δεν δίνει απάντηση

Η σύμβαση προς τη Nightshade επικαλείται, όπως είπαμε, το άρθρο 21 του ν. 5072/2023. Ο νόμος αυτός μετέφερε στην Ελλάδα την ευρωπαϊκή Οδηγία 2021/2167 για τους «διαχειριστές πιστώσεων» και τους «αγοραστές πιστώσεων», δηλαδή για τα funds και τους servicers. Ρυθμίζει ποιος μπορεί να αγοράζει κόκκινα δάνεια, με ποια άδεια, με ποιες υποχρεώσεις ενημέρωσης του δανειολήπτη.

Το άρθρο 21 παρ. 1 μιλά για «μεταβίβαση πιστώσεων που έχουν χορηγήσει ή χορηγούν στην Ελλάδα πιστωτικά ιδρύματα» ή ορισμένα χρηματοδοτικά ιδρύματα (εταιρείες leasing, factoring, παροχής πιστώσεων, μικροχρηματοδοτήσεων) «προς αγοραστές πιστώσεων». Η Frontier δεν είναι τράπεζα, δεν είναι εταιρεία leasing ούτε factoring.

Είναι εταιρεία ειδικού σκοπού τιτλοποίησης. Ο ίδιος νόμος, στο άρθρο 3 παρ. 4, λέει ρητά ότι «δεν επηρεάζει την εφαρμογή του ν. 3156/2003» όταν εμπλέκεται οντότητα ειδικού σκοπού τιτλοποίησης, και στην παρ. 2 ότι δεν θίγει τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα για την πώληση και την εκχώρηση.

Με άλλα λόγια: ο ν. 5072/2023 λέει ποιος επιτρέπεται να αγοράσει. Δεν λέει, και δεν μπορεί να πει, ότι η Frontier είχε δικαίωμα να πουλήσει δάνεια που ήταν δεσμευμένα υπέρ των ομολογιούχων της, ούτε τι γίνεται με τα ομόλογα που αυτά τα δάνεια έπρεπε να πληρώσουν. Αυτά κρίνονται από τον νόμο της τιτλοποίησης και από τους όρους των ομολόγων.

Θα μου πουν: μα το άρθρο 21 παρ. 4 του ν. 5072 αναφέρεται σε «κάθε περαιτέρω πώληση και μεταβίβαση», άρα ο νόμος δέχεται ότι όποιος αγοράζει δάνεια μπορεί να τα ξαναπουλήσει. Σωστά, για τους αγοραστές πιστώσεων του ν. 5072. Η Frontier δεν αγόρασε ως αγοραστής πιστώσεων του ν. 5072. Αγόρασε ως εταιρεία τιτλοποίησης του ν. 3156, εξέδωσε ομόλογα 6,279 δισεκατομμυρίων, και αυτά τα ομόλογα είναι ακόμη εκεί.

9. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον δανειολήπτη

Ο δανειολήπτης του Frontier βρίσκεται σήμερα απέναντι σε μια εταιρεία, τη Nightshade, η οποία τού ζητά ολόκληρο το ποσό του δανείου του, κεφάλαιο, τόκους, έξοδα, και προχωρεί σε αναγκαστική εκτέλεση. Η Nightshade αγόρασε το δάνειό του σε τιμή που δεν δημοσιεύεται, από μια εταιρεία που δεν είχε, κατά την ανάγνωσή μου του νόμου, σαφή εξουσία να το πουλήσει, και ενώ το δάνειο ήταν βεβαρημένο με ενέχυρο υπέρ τρίτων.

Στη δική μου υπόθεση, το ζήτημα αυτό θα κριθεί από τα δικαστήρια. Για κάθε άλλον δανειολήπτη του πακέτου, η συμβουλή μου είναι απλή και δεν είναι νομική: πριν πληρώσετε ή ρυθμίσετε με τη Nightshade, ζητήστε να σας αποδείξουν με έγγραφα ότι την απέκτησαν νόμιμα. Το έγγραφο της μεταβίβασης βρίσκεται στο Ενεχυροφυλακείο Αθηνών, πράξη 449/2025, και οποιοσδήποτε μπορεί να ζητήσει αντίγραφο. Δείτε αν το δάνειό σας είναι στον κατάλογο. Ρωτήστε με ποιο τίμημα αγοράσθηκε. Δεν θα σας απαντήσουν, αλλά η ερώτηση πρέπει να τεθεί.

10. Τι σημαίνουν για τον φορολογούμενο

Εδώ το ζήτημα παύει να είναι ιδιωτικό. Το Ελληνικό Δημόσιο εγγυάται 3,145 δισεκατομμύρια ευρώ πάνω σε ένα πακέτο δανείων που συρρικνώνεται με πωλήσεις που δεν δημοσιεύονται, σε τιμές που δεν γνωστοποιούνται, με τίμημα που δεν ξέρουμε πού πήγε. Ο «Ηρακλής» δεν είναι μόνον το Frontier. Κάλυψε τις τιτλοποιήσεις όλων των συστημικών τραπεζών, με εγγυήσεις πολλών δισεκατομμυρίων. Αν ο μηχανισμός παρακολούθησης δεν καταγράφει τις μεταπωλήσεις και τη διάθεση του τιμήματός τους, το Δημόσιο δεν γνωρίζει την πραγματική του έκθεση.

Κάποιος πρέπει να απαντήσει στα εξής. Πρώτον, με ποια νομική βάση εταιρεία ειδικού σκοπού του ν. 3156/2003 πουλά τιτλοποιημένα δάνεια σε τρίτον ενόσω τα ομόλογά της εκκρεμούν. Δεύτερον, αν και πώς ήρθη το νόμιμο ενέχυρο των ομολογιούχων. Τρίτον, ποιο ήταν το τίμημα και αν διατέθηκε σε απόσβεση των εγγυημένων ομολόγων.

Τέταρτον, αν η Επιτροπή Παρακολούθησης Εγγυήσεων ενημερώθηκε και τι έκανε. Αυτά τα τέσσερα ερωτήματα έχω θέσει στον Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος και στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Δεν ζητώ να μου δώσουν έγγραφα. Ζητώ να τα δουν αυτοί.

Αντί επιλόγου

Η τιτλοποίηση πουλήθηκε στην ελληνική κοινωνία ως τεχνική λύση: οι τράπεζες καθαρίζουν, το Δημόσιο εγγυάται λίγο, οι επενδυτές αναλαμβάνουν τον κίνδυνο. Το Frontier δείχνει μια άλλη εικόνα. Η τράπεζα κράτησε τα ασφαλή ομόλογα, το Δημόσιο τα εγγυήθηκε, οι επενδυτές έβαλαν 120 εκατομμύρια για ένα πακέτο έξι δισεκατομμυρίων, και τρεισήμισι χρόνια μετά τα δάνεια ξαναπουλιούνται σε μια νέα εταιρεία, χωρίς κανείς να εξηγεί τι απέγιναν τα ομόλογα που έπρεπε να πληρώσουν.

Ο δανειολήπτης χρωστά το 100%. Ποιος χρωστάει σε ποιον, κανείς δεν λέει.

Η Υπέρβαση θα συνεχίσει να ρωτά.