Συνταξιοδοτικά ταμεία: Αύξηση 20% στα αποθεματικά στην Ελλάδα
Τι αποκαλύπτει η έκθεση του ΟΟΣΑ για την πορεία των κεφαλαιοποιητικών ταμείων, τη συμβολή του ΤΕΚΑ και την απόδοση των επενδύσεων το 2025.
Αύξηση κατά 20% κατέγραψε το ενεργητικό των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών ταμείων στην Ελλάδα το 2025, φτάνοντας τα 3,2 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 1,3% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ «OECD Pensions Outlook 2026», η ανάπτυξη του συγκεκριμένου τομέα είναι ταχεία, αν και εξακολουθεί να ξεκινά από χαμηλή βάση σε σύγκριση με χώρες που διαθέτουν μακρόχρονη εμπειρία στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα.
Σημαντικό ρόλο στην αύξηση των αποθεματικών έχουν διαδραματίσει η λειτουργία του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) από το 2022, καθώς και η δημιουργία νέων Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) τα τελευταία χρόνια. Σε διεθνές επίπεδο, το ενεργητικό των κεφαλαιοποιητικών ταμείων στις χώρες του ΟΟΣΑ αυξήθηκε σχεδόν κατά 12%, φτάνοντας τα 70,4 τρισ. δολάρια ή το 95,7% του συνολικού ΑΕΠ των χωρών, με τις ΗΠΑ να συγκεντρώνουν περίπου τα δύο τρίτα του ποσού.
Η ανάπτυξη της επαγγελματικής ασφάλισης στην Ελλάδα ξεκίνησε με τον νόμο 3029 του 2002, ο οποίος καθιέρωσε την προαιρετική επαγγελματική ασφάλιση ως συμπληρωματική της δημόσιας κύριας σύνταξης. Ενδεικτικό της περιορισμένης αρχικής δραστηριότητας είναι ότι το 2007 το ενεργητικό των επαγγελματικών ταμείων ανερχόταν μόλις σε 25 εκατ. ευρώ, ενώ οι ασφαλισμένοι ήταν μερικές χιλιάδες εργαζόμενοι.
Μια σημαντική ώθηση δόθηκε το 2013, όταν τέσσερα δημόσια ταμεία επικουρικής ασφάλισης μετατράπηκαν σε ταμεία υποχρεωτικής επαγγελματικής ασφάλισης. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε το ενεργητικό τους κοντά στο 1 δισ. ευρώ. Στη συνέχεια, ο αριθμός των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης προαιρετικής ασφάλισης αυξήθηκε σταδιακά και έφτασε τα 28, με περίπου τα δύο τρίτα να έχουν ιδρυθεί από το 2019 και μετά. Τα νέα ταμεία δημιουργήθηκαν από τράπεζες, επιχειρήσεις και επαγγελματικούς κλάδους, ενώ το ποσοστό των εργαζομένων που ασφαλίζονται σε αυτά ανήλθε στο 6% του εργατικού δυναμικού.
Νέα ώθηση στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα έδωσε η ίδρυση του ΤΕΚΑ το 2022, το οποίο χορηγεί επικουρική σύνταξη στους νέους ασφαλισμένους. Αντίθετα, για τους παλαιότερους ασφαλισμένους εξακολουθεί να εφαρμόζεται το αναδιανεμητικό σύστημα μέσω του Ενιαίου Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΤΕΚΑ, το αποθεματικό του τον Ιούνιο του 2026 είχε φτάσει τα 630 εκατ. ευρώ, ενώ οι ασφαλισμένοι του ξεπερνούσαν τις 780.000.
Καθοριστικός παράγοντας για την ενίσχυση των αποθεματικών και τη μελλοντική διαμόρφωση των συντάξεων είναι η επενδυτική αξιοποίηση των εισφορών εργαζομένων και εργοδοτών. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι αποδόσεις των κεφαλαίων των συνταξιοδοτικών ταμείων ήταν γενικά θετικές, με εξαίρεση περιόδους διεθνών κρίσεων, ενώ υπογραμμίζει τη σημασία της επένδυσης μέρους των διαθέσιμων κεφαλαίων σε μετοχές, προκειμένου να επιτυγχάνονται υψηλότερες μακροπρόθεσμες αποδόσεις.
Για την Ελλάδα, η ονομαστική απόδοση των επενδύσεων των κεφαλαιοποιητικών ασφαλιστικών ταμείων διαμορφώθηκε στο 4,9% το 2025, ενώ η πραγματική απόδοση, μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού, ανήλθε στο 2,3%. Ως προς τη σύνθεση των επενδύσεων, το μεγαλύτερο μέρος κατευθύνθηκε σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια, με ποσοστό 36,2%, καθώς και σε ρευστά διαθέσιμα και καταθέσεις, που αντιστοιχούσαν στο 17,4%. Οι επενδύσεις σε μετοχές διαμορφώθηκαν στο 15,3%.
