Συναγερμός στην Ευρώπη για την ψηφιακή και νομισματική της κυριαρχία
Οι κινήσεις Τραμπ και η αμερικανική τεχνολογική υπεροχή ωθούν την Ε.Ε. σε αγώνα αυτονομίας
Οι πρόσφατες ενέργειες του προέδρου Τραμπ –από την κατάσχεση πετρελαίου της Βενεζουέλας έως τις απειλές για απόκτηση της Γροιλανδίας– έχουν εντείνει τις ανησυχίες στην Ευρώπη για την αμερικανική επιρροή και την απειλή που αυτή μπορεί να συνιστά για την εθνική κυριαρχία τρίτων χωρών. Παράλληλα, η κυριαρχία των ΗΠΑ στα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά και τεχνολογικά δίκτυα αναδεικνύεται ως ένας λιγότερο ορατός αλλά κρίσιμος κίνδυνος για την ευρωπαϊκή αυτονομία.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιταχύνουν τις προσπάθειες απεξάρτησης από αμερικανικούς τεχνολογικούς και χρηματοπιστωτικούς κολοσσούς, όπως Amazon, Google, Microsoft, Mastercard και Visa. Στόχος είναι η ενίσχυση της «ψηφιακής» και «νομισματικής κυριαρχίας» της Ε.Ε., στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου μείωσης της εξάρτησης από αμερικανικά οπλικά συστήματα, τεχνολογίες και εμπορικές σχέσεις. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η εξάρτηση από τις ΗΠΑ καθιστά την Ευρώπη ευάλωτη σε πολιτικές και οικονομικές πιέσεις, καλώντας τους ηγέτες της Ε.Ε. να αντιδράσουν αποφασιστικά.
Η συζήτηση για τη δημιουργία ψηφιακού ευρώ αποκτά επείγοντα χαρακτήρα, καθώς σχεδόν τα δύο τρίτα των συναλλαγών στη ζώνη του ευρώ πραγματοποιούνται μέσω αμερικανικών συστημάτων πληρωμών. Πολλές χώρες της Ε.Ε. δεν διαθέτουν καν εθνικές εναλλακτικές. Η ανησυχία εντάθηκε όταν η Ουάσιγκτον χρησιμοποίησε την πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες ως εργαλείο κυρώσεων, ακόμη και εναντίον διεθνών δικαστικών λειτουργών.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι τέτοιες πρακτικές αποκαλύπτουν πόσο περιορισμένη είναι η ευρωπαϊκή κυριαρχία στον ψηφιακό χώρο. Παράλληλα, η απειλή επιβολής δασμών από τις ΗΠΑ σε περίπτωση φορολόγησης των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών ενίσχυσε τις ευρωπαϊκές ανησυχίες. Ορισμένες κυβερνήσεις, όπως η γαλλική, έχουν ήδη αντικαταστήσει αμερικανικές πλατφόρμες με εγχώριες για λόγους ασφάλειας δεδομένων.
Ωστόσο, η απεξάρτηση αποδεικνύεται δύσκολη. Η ευρωπαϊκή τεχνολογική βιομηχανία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγόμενες τεχνολογίες –σε ποσοστό άνω του 80%– ενώ το μερίδιο της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά ICT έχει μειωθεί δραματικά την τελευταία δεκαετία. Παρά τις φιλοδοξίες για ανάπτυξη στην τεχνητή νοημοσύνη, πολλά μεγάλα ευρωπαϊκά έργα υλοποιούνται σε συνεργασία με αμερικανικές εταιρείες.
Οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί επιχειρούν να καθησυχάσουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όμως παραμένει το ερώτημα κατά πόσο μπορούν να αρνηθούν αιτήματα της αμερικανικής κυβέρνησης για πρόσβαση σε δεδομένα. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ε.Ε. για την κυριαρχία και την αυτονομία μπορεί τελικά να αποβεί επιζήμια και για τις δύο πλευρές.
