ΣτΕ: «Φρένο» στην επέκταση προσωπικής ευθύνης για χρέη εταιρειών από ΦΠΑ
Το Ανώτατο Δικαστήριο ξεκαθαρίζει ποιοι φέρουν αλληλέγγυα ευθύνη – Τι σημαίνει η απόφαση για διοικούντες και πραγματικούς δικαιούχους
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έθεσε σαφή όρια στην προσωπική ευθύνη φυσικών προσώπων για οφειλές ανωνύμων εταιρειών που προκύπτουν από μη απόδοση ΦΠΑ και φόρου κύκλου εργασιών. Με την απόφαση 2482/2025, το ΣτΕ έκρινε ότι η αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη αφορά αποκλειστικά τα πρόσωπα που ορίζει ρητά ο νόμος, επισημαίνοντας ότι οι σχετικές διατάξεις έχουν εξαιρετικό χαρακτήρα και δεν επιδέχονται διασταλτική ερμηνεία .
Υπόχρεοι θεωρούνται μόνο οι διευθυντές, διαχειριστές, διευθύνοντες σύμβουλοι, εκκαθαριστές και νόμιμοι εκπρόσωποι. Το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η ανάθεση ειδικών καθηκόντων εκπροσώπησης –μέσω καταστατικού ή εταιρικής απόφασης– σε πρόσωπο που δεν κατέχει μία από αυτές τις ιδιότητες δεν αρκεί για να θεμελιώσει προσωπική ευθύνη. Με βάση αυτή την κρίση, το ΣτΕ απάλλαξε πρόεδρο Δ.Σ. εταιρείας, στον οποίο είχαν ανατεθεί καθήκοντα εκπροσώπησης, χωρίς όμως να αποδεικνύεται ότι ασκούσε ρόλο διευθύνοντος συμβούλου ή διαχειριστή .
Παράλληλα, το Ανώτατο Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η χρήση παρένθετων προσώπων δεν μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο αποφυγής ευθυνών. Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν την ουσιαστική εικόνα της εταιρείας και όχι μόνο την τυπική δομή της, διερευνώντας ποιος ασκεί πραγματικό έλεγχο και ποιος αποκομίζει το ουσιαστικό όφελος από τη λειτουργία της. Εφόσον εντοπιστεί φυσικό πρόσωπο που καθοδηγεί την εταιρική δραστηριότητα, μπορεί να χαρακτηριστεί πραγματικός δικαιούχος ανεξάρτητα από το πώς εμφανίζεται τυπικά στο εταιρικό σχήμα .
Η απόφαση αναδεικνύει και τις συνέπειες που μπορεί να επιφέρει η απόκρυψη πραγματικού δικαιούχου μέσω παρένθετων προσώπων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πρόστιμα, αμφισβήτηση καταχωρίσεων στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, εκτεταμένοι φορολογικοί έλεγχοι και ενεργοποίηση κυρώσεων σε περιπτώσεις ενδείξεων φοροδιαφυγής, απόκρυψης περιουσίας ή νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες .
Η απόφαση του ΣτΕ αποτελεί σημαντικό ορόσημο για τη φορολογική πρακτική, καθώς αποσαφηνίζει τα όρια της προσωπικής ευθύνης και ενισχύει την ασφάλεια δικαίου για τα στελέχη των εταιρειών, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ισχυρά εργαλεία για την αντιμετώπιση πραγματικών περιπτώσεων καταστρατήγησης.
