Σε στεγαστική κρίση η Ευρώπη!
Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλευτικού Συμβουλίου Στέγασης καταγράφει τη βαθύτερη κρίση κατοικίας των τελευταίων δεκαετιών
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή στεγαστική κρίση, καθώς οι τιμές κατοικιών και ενοικίων έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα που ξεπερνούν κατά πολύ τις οικονομικές δυνατότητες εκατομμυρίων πολιτών. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συμβουλευτικού Συμβουλίου Στέγασης, την περίοδο 2010–2024 οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 55,4%, ενώ τα ενοίκια σημείωσαν άνοδο 26,7%. Σε ορισμένα κράτη-μέλη οι αυξήσεις ξεπέρασαν ακόμη και το 200%, μετατρέποντας τη στέγη από κοινωνικό αγαθό σε επενδυτικό προϊόν.
Η κρίση πλήττει ιδιαίτερα τα φτωχότερα νοικοκυριά, τα οποία σε αρκετές χώρες δαπανούν σχεδόν το 40% του εισοδήματός τους για στεγαστικά έξοδα, ποσοστό πολύ υψηλότερο από το διεθνώς αποδεκτό όριο του 25%. Παράλληλα, σχεδόν το 50% των νέων ηλικίας 18–34 εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του, αδυνατώντας να αποκτήσει οικονομική αυτονομία.
Αίτια της κρίσης
- Η αντιμετώπιση της κατοικίας ως χρηματιστηριακό προϊόν, με έντονη παρουσία επενδυτικών κεφαλαίων και πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης.
- Η συσσώρευση ακινήτων που παραμένουν κενά για τη διατήρηση της αξίας τους, περιορίζοντας την προσφορά.
- Το φαινόμενο του εξευγενισμού, που μεταμορφώνει ολόκληρες συνοικίες αλλά εκτοπίζει χαμηλόμισθους κατοίκους.
- Η γεωγραφική διχοτόμηση: απλησίαστα αστικά κέντρα και αγροτικές περιοχές σε υποτίμηση και πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Οι προτάσεις του Συμβουλίου
Η έκθεση περιλαμβάνει 75 συστάσεις για μια νέα ευρωπαϊκή στεγαστική στρατηγική. Κεντρική προτεραιότητα τίθεται η εξάλειψη της αστεγίας έως το 2030, με ενίσχυση του μοντέλου «Στέγαση Πρώτα» και θέσπιση ενιαίων προτύπων ποιότητας. Προτείνεται επίσης:
- Εισφορά από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας.
- Ευρωπαϊκή οδηγία κατά των διακρίσεων στη στέγη και ισχυρότερη προστασία των ενοικιαστών.
- Αξιοποίηση δημόσιας γης μέσω τραπεζών γης και αυστηρότερη ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
- Ανακαίνιση υφιστάμενων κατοικιών και ανάπτυξη πράσινων γειτονιών, με στόχο τη βιώσιμη αστική αναζωογόνηση.
Η προοπτική
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προβλέπει ότι το 2025 η προσφορά κατοικιών θα καλύψει μόλις το 50% της ετήσιας ζήτησης, την ώρα που εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα παραμένουν κενά ή υποαξιοποιημένα. Το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι η κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με νέες κατασκευές, αλλά απαιτείται συνολική αλλαγή παραδείγματος: περιορισμός της κερδοσκοπίας, προστασία των ευάλωτων, βιώσιμη αναζωογόνηση και δημιουργία ενός διαφανούς συστήματος παρακολούθησης στεγαστικών δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ.
