Σαρωτικό νέο πλαίσιο για ΠΟΠ & ΠΓΕ: Πρόστιμα έως 300.000€ και αυστηροί έλεγχοι
Η Ελλάδα ενεργοποιεί ένα νέο, αυστηρότερο καθεστώς ελέγχου για τα προϊόντα ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΠΙΠ, επιχειρώντας να θωρακίσει την αγορά απέναντι σε παραπλανητικές πρακτικές και νοθεία που υπονομεύουν την αξιοπιστία του κλάδου.
Αφετηρία: Το πανευρωπαϊκό διατροφικό σκάνδαλο
Η ανάγκη για ενίσχυση των ελέγχων αναδείχθηκε μετά την τεράστια επιχείρηση της Europol το 2024, όπου αποσύρθηκαν 22.000 τόνοι τροφίμων και 850.000 λίτρα ποτών, ενώ εξαρθρώθηκαν 11 εγκληματικά δίκτυα. Στο στόχαστρο βρέθηκαν και προϊόντα υψηλής αξίας όπως ελαιόλαδο και κρασιά ΠΟΠ.
Η οικονομική σημασία των ΠΟΠ & ΠΓΕ
Τα προϊόντα γεωγραφικής ένδειξης αποτελούν πυλώνα της ευρωπαϊκής αγροδιατροφικής οικονομίας:
- Πωλήσεις άνω των €75 δισ. ετησίως
- 15% των εξαγωγών του κλάδου
- Τιμές έως και τριπλάσιες από μη πιστοποιημένα προϊόντα
- 1,2 εκατ. επιχειρήσεις εξαρτώνται από το σύστημα
Τι προβλέπει το νέο ελληνικό πλαίσιο
Με βάση τον νόμο 5136/2024, θεσπίζεται ένα αυστηρό σύστημα εποπτείας σε όλη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίας. Κεντρικά σημεία:
- ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ: αναλαμβάνει τον πλήρη έλεγχο από την πρώτη ύλη έως το ράφι.
- Έμφαση στο e-commerce: για πρώτη φορά εντατικοί έλεγχοι σε e-shops, marketplaces και social media.
- Κλιμακούμενα πρόστιμα:
- Έως €200.000 για παραβάσεις παραγωγής
- Έως €300.000 για παραπλανητική εμπορία/επισήμανση
- Έως €150.000 στο ηλεκτρονικό εμπόριο (διπλασιασμός σε υποτροπή)
- Έως €50.000 για παρεμπόδιση ελέγχου
- Κυρώσεις λειτουργίας: αναστολή πιστοποιητικού 2 μηνών έως 2 ετών, ακόμη και οριστική ανάκληση.
- Άμεση απόσυρση προϊόντων και δέσμευση παρτίδων.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και το παράδειγμα της Γαλλίας
Η ΕΕ προστατεύει περίπου 4.000 ονομασίες μέσω του eAmbrosia. Η Γαλλία, με από τα πιο αυστηρά συστήματα, επιβάλλει:
- Ποινές έως 2 χρόνια φυλάκιση
- Πρόστιμα έως €300.000 ή έως 10% του ετήσιου τζίρου
- Έως €750.000 για παραβάσεις μέσω διαδικτύου
- Απαγόρευση άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας έως 5 έτη
Το μεγάλο ερώτημα
Παρά το αυστηρό πλαίσιο, η αγορά αναμένει να δει αν οι έλεγχοι θα εφαρμοστούν συστηματικά — το διαχρονικό κενό που, σύμφωνα με παραγωγούς, επιτρέπει τη νοθεία και στρεβλώνει τον ανταγωνισμό.
