Ρωσία: Ετοιμάζει δορυφορικό δίκτυο τύπου Starlink για τον έλεγχο drones
Το πρόγραμμα Rassvet φιλοδοξεί να τεθεί σε λειτουργία από το 2027, προσφέροντας στη Μόσχα δυνατότητες δορυφορικής επικοινωνίας και ελέγχου μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε μεγάλες αποστάσεις
Την ανάπτυξη ενός δικού της δορυφορικού δικτύου επικοινωνιών, αντίστοιχου με το Starlink του Έλον Μασκ, επιταχύνει η Ρωσία, επιδιώκοντας να ενισχύσει σημαντικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες στον πόλεμο με την Ουκρανία. Το πρόγραμμα, με την ονομασία Rassvet, βασίζεται σε ένα δίκτυο ευρυζωνικών δορυφόρων χαμηλής γήινης τροχιάς, επίγειων σταθμών και ειδικών τερματικών, με στόχο να επιτρέψει τον έλεγχο drones σε πραγματικό χρόνο και σε μεγάλες αποστάσεις. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, το σύστημα θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία από το 2027.
Η δημιουργία του δικτύου θα μπορούσε να αλλάξει τις δυνατότητες των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, διευκολύνοντας τη μετάδοση εικόνας και δεδομένων σε μεγάλες αποστάσεις, ακόμη και βαθιά μέσα στην ουκρανική επικράτεια. Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, το σύστημα θα μπορούσε να υποστηρίξει επιθέσεις εναντίον κινούμενων στόχων και να παρέχει δεδομένα στοχοποίησης σε πυραυλικά συστήματα. Ο πρώην σύμβουλος άμυνας και πληροφοριών της Ουκρανίας Ολεξάντρ Ντανιλιούκ προειδοποιεί ότι η σύνδεση των επιθετικών drones με ένα τέτοιο δίκτυο θα μπορούσε να αυξήσει την ακρίβεια και την αποτελεσματικότητα των επιθέσεων, καθιστώντας δυσκολότερη την προστασία στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών.
Οι πιθανές επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην Ουκρανία. Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ένα πλήρως λειτουργικό δορυφορικό δίκτυο θα μπορούσε να προσφέρει δυνατότητες χειρισμού drones σε οποιοδήποτε σημείο καλύπτει, δημιουργώντας πρόσθετες ανησυχίες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ο στρατιωτικός αναλυτής Ρομπ Λι αναφέρθηκε στις πιθανές εφαρμογές του συστήματος ακόμη και σε επιχειρήσεις δολιοφθοράς ή τρομοκρατικές ενέργειες. Αντίστοιχα, ειδικοί εκτιμούν ότι η βασική προτεραιότητα της Ρωσίας είναι η εξασφάλιση απευθείας μετάδοσης εικόνας με χαμηλή καθυστέρηση για επιθετικά και αναγνωριστικά drones.
Το πρόγραμμα Rassvet ξεκίνησε το 2020 ως πολιτικό εγχείρημα, με αρχικό στόχο την παροχή πρόσβασης στο διαδίκτυο σε απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσίας. Ωστόσο, η ανάγκη δημιουργίας ενός εγχώριου συστήματος αντίστοιχου του Starlink ενισχύθηκε μετά τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι ρωσικές δυνάμεις στις πρώτες εβδομάδες της εισβολής στην Ουκρανία. Η ανάγκη έγινε ακόμη πιο επιτακτική στις αρχές του 2026, όταν η SpaceX απενεργοποίησε μη καταχωρισμένα τερματικά Starlink που χρησιμοποιούσε παράνομα η Ρωσία. Την υλοποίηση του προγράμματος ανέλαβε η ιδιωτική εταιρεία Bureau 1440, ενώ το 2025 οι ρωσικές αρχές δεσμεύτηκαν να χρηματοδοτήσουν το 40% του εκτιμώμενου κόστους, το οποίο ανέρχεται σε 514,7 δισ. ρούβλια ή περίπου 6,2 δισ. δολάρια.
Παρά τις φιλοδοξίες της Μόσχας, η ανάπτυξη του δικτύου αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες. Οι εκτοξεύσεις δορυφόρων έχουν καθυστερήσει σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, ενώ οι δοκιμές συνδεσιμότητας δείχνουν ότι το σύστημα μπορεί προς το παρόν να παρέχει σύνδεση έως και τρεις ώρες ημερησίως, με συνεχόμενο χρονικό διάστημα περίπου 50 λεπτών. Η ουκρανική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών έχει αναφέρει ότι το Rassvet χρησιμοποιήθηκε πάνω από την Ουκρανία για αρκετές ώρες έως τα τέλη Ιουλίου, ωστόσο οι σημερινές δυνατότητές του δεν θεωρούνται ακόμη επαρκείς για πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίηση στο πεδίο της μάχης. Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι η ανάγκη ύπαρξης επαρκούς αριθμού δορυφόρων, ώστε να διατηρείται συνεχής σύνδεση με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθώς αυτοί κινούνται σε τροχιά.
Η Bureau 1440 έχει εκτοξεύσει μέχρι στιγμής 32 δορυφόρους παραγωγής, από τους οποίους δύο έχουν χαθεί. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί δίκτυο με περισσότερους από 250 δορυφόρους σε ύψος περίπου 800 χιλιομέτρων έως το 2027. Ωστόσο, ο αναλυτής Πάβελ Λούζιν εκτιμά ότι για την επίτευξη του σχεδιασμού θα απαιτούνταν τουλάχιστον 16-17 επιπλέον εκτοξεύσεις, κάτι που θεωρεί δύσκολο να ολοκληρωθεί μέσα στο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, αρκετοί από τους δορυφόρους έχουν σταθεροποιηθεί σε χαμηλότερη τροχιά, περίπου στα 510 χιλιόμετρα, επιλογή που ενδέχεται να διευκολύνει τη χρήση μικρότερων επίγειων τερματικών.
Ένα ακόμη σοβαρό εμπόδιο είναι η εξάρτηση από την κινεζική τεχνολογία και τα εισαγόμενα εξαρτήματα. Παρά τις προσπάθειες της Bureau 1440 να χρησιμοποιήσει εγχώρια ηλεκτρονικά συστήματα, έρευνα του Center for Defense Reforms εντόπισε πληρωμές της εταιρείας προς προμηθευτές σε ξένο νόμισμα, ύψους σχεδόν 68 εκατ. δολαρίων το 2025. Πολλοί από τους προμηθευτές φέρονται να συνδέονται με την Κίνα, ενώ εργαζόμενοι της εταιρείας πραγματοποίησαν επαγγελματικά ταξίδια σε κινεζικά κέντρα διαστημικής τεχνολογίας και βιομηχανικής παραγωγής, καθώς και στην Ταϊβάν και την Ιαπωνία. Παράλληλα, η FAB Rassvet, εταιρεία του ομίλου Bureau 1440, βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις από τον Οκτώβριο του 2024.
Την ίδια στιγμή, οι δυτικοί περιορισμοί στην εφοδιαστική αλυσίδα του προγράμματος χαρακτηρίζονται από το Center for Defense Reforms κατακερματισμένοι και ασυντόνιστοι. Από τους 21 βασικούς προμηθευτές του Rassvet, μόνο πέντε βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις, ενώ η έρευνα επισημαίνει ότι οι εταιρείες που εντάσσονται σε μαύρες λίστες μπορούν να αντικαθίστανται από άλλους προμηθευτές. Οι αναλυτές εκτιμούν επίσης ότι η αναχαίτιση ενός τέτοιου δικτύου δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς οι παρεμβολές έχουν περιορισμένη εμβέλεια και υψηλό κόστος, ενώ η κατάρριψη δορυφόρων θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένη δημιουργία διαστημικών συντριμμιών. Παρά τις τεχνικές και χρηματοδοτικές δυσκολίες, η Μόσχα συνεχίζει την προσπάθεια ανάπτυξης του Rassvet, το οποίο ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των εγχώριων διαστημικών δυνατοτήτων της Ρωσίας.
