Περσικός Κόλπος: Η κρίση βαθαίνει και το τέλος απομακρύνεται;;
Γιατί η διεθνής αγορά πλανάται αν πιστεύει ότι η ομαλότητα θα επιστρέψει σύντομα…
Παρά την αισιοδοξία που δείχνουν οι αγορές, η κρίση στον Περσικό Κόλπο όχι μόνο δεν πλησιάζει στο τέλος της, αλλά εξελίσσεται σε μια αργή, πολυεπίπεδη «καραμπόλα» με επιπτώσεις που θα διαρκέσουν πολύ περισσότερο από το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η παραγωγή αργού έχει ήδη υποστεί σοβαρό πλήγμα, τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι πραγματικές συνέπειες θα φανούν μέσα στις επόμενες εβδομάδες, καθώς τα τάνκερ που είχαν αποπλεύσει πριν την κλιμάκωση έχουν πλέον φτάσει στον προορισμό τους.
Το σενάριο μιας γρήγορης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένει θεωρητικά πιθανό, αλλά πρακτικά δύσκολο. Οι κόκκινες γραμμές των δύο πλευρών απέχουν πολύ, ενώ η αμοιβαία καχυποψία καθιστά κάθε διαπραγμάτευση εξαιρετικά εύθραυστη. Η πρόσφατη ανακοίνωση περί «μερικού ανοίγματος» των Στενών από την Τεχεράνη, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να ρυθμίζουν την κυκλοφορία σε συγκεκριμένες ζώνες, έδειξε ότι ακόμη και τα μικρά βήματα συνοδεύονται από περίπλοκους όρους και κινδύνους.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να πιέσουν το Ιράν μέσω ναυτικού αποκλεισμού, μια στρατηγική που λίγοι αναλυτές θεωρούν βιώσιμη. Η Ουάσιγκτον έχει μικρότερο πολιτικό χρόνο από την Τεχεράνη, καθώς η άνοδος των τιμών και η πίεση στις συμμαχικές οικονομίες μπορεί να αποδειχθούν πιο επιβαρυντικές από τις συνέπειες του αποκλεισμού για το ιρανικό καθεστώς. Καθώς ο χρόνος περνά, αυξάνεται ο κίνδυνος επανάληψης των εχθροπραξιών, με στόχο να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη σε υποχώρηση.
Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι ζημιές στις ιρανικές πυραυλικές δυνάμεις είναι μικρότερες από τις αρχικές εκτιμήσεις και ότι το καθεστώς έχει τη δυνατότητα να αντέξει έναν δεύτερο γύρο συγκρούσεων. Η προοπτική νέων καταστροφών σε Ιράν και γειτονικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες θα επιβαρύνει δραματικά την παγκόσμια οικονομία, ανεξάρτητα από το ποιος θα επικρατήσει στο πεδίο.
Ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, μια συμφωνία-πλαίσιο θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να τηρηθεί. Μια «γενναιόδωρη» συμφωνία προς την Τεχεράνη θα προκαλέσει αντιδράσεις σε Ισραήλ, χώρες του Κόλπου και ισχυρούς κύκλους στις ΗΠΑ. Αντίθετα, μια «σκληρή» συμφωνία που θα ικανοποιεί τους αντιπάλους του Ιράν δύσκολα θα γίνει αποδεκτή από την Τεχεράνη. Η πιθανότητα παραβίασης οποιασδήποτε συμφωνίας παραμένει υψηλή.
Πέρα όμως από τη γεωπολιτική διάσταση, η κρίση έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας. Όπως η πανδημία αποκάλυψε την ευαλωτότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων σε απρόβλεπτα γεγονότα, έτσι ο πόλεμος στον Κόλπο ανέδειξε πόσο εκτεθειμένος είναι ο κόσμος σε γεωπολιτικές αναταράξεις που αφορούν τα ορυκτά καύσιμα. Η συζήτηση για ενεργειακή αυτάρκεια και πράσινη μετάβαση αποκτά νέα ένταση, ενώ η μάχη για κρίσιμες πρώτες ύλες αναμένεται να ενταθεί.
Τέλος, η στρατιωτική διάσταση της κρίσης ανοίγει νέα ερωτήματα για την ισορροπία δυνάμεων. Η δυσκολία των ναυτικών υπερδυνάμεων να επιβάλουν τη θέλησή τους σε ηπειρωτικά κράτη, η άνοδος των drones και των πυραυλικών συστημάτων και ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας με επίκεντρο την Ταϊβάν συνθέτουν ένα νέο παγκόσμιο τοπίο. Ακόμη κι αν η κρίση στον Περσικό αποκλιμακωθεί, θα αποτελεί απλώς το τέλος της αρχής μιας νέας εποχής γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
