Το τέλος του 2025 βρίσκει τις ευρωπαϊκές τράπεζες να σκληραίνουν τα κριτήρια δανεισμού, την ώρα που η ΕΚΤ ετοιμάζεται να αποφασίσει για τα επιτόκια και η αβεβαιότητα από τις εμπορικές πολιτικές φουντώνει ξανά.

Οι τράπεζες της ευρωζώνης έκλεισαν το 2025 με μια απροσδόκητη κίνηση: αυστηροποίησαν τα πιστωτικά κριτήρια για τις επιχειρήσεις, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι η ανησυχία για την οικονομία επιστρέφει. Η κίνηση αυτή, όπως καταγράφεται στην Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων της ΕΚΤ, έρχεται σε μια στιγμή όπου η Φρανκφούρτη ετοιμάζεται να αποφασίσει για τα επιτόκια και η αγορά προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει τις προθέσεις της.

Γιατί σφίγγουν τα κριτήρια

Η ΕΚΤ αποδίδει την αυστηροποίηση σε δύο παράγοντες:

αυξημένες ανησυχίες για τις προοπτικές των επιχειρήσεων
χαμηλότερη ανοχή των τραπεζών στον κίνδυνο

Σχεδόν οι μισές τράπεζες δηλώνουν ότι οι αλλαγές στις εμπορικές πολιτικές –και η αβεβαιότητα που τις συνοδεύει– αποτελούν «σημαντικό» παράγοντα πίεσης. Και το μήνυμα για το 2026 δεν είναι πιο αισιόδοξο: αναμένουν νέα, έστω ήπια, αυστηροποίηση στο πρώτο τρίμηνο.

Η ΕΚΤ παρακολουθεί στενά

Οι τάσεις στις χορηγήσεις αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την ΕΚΤ, καθώς δείχνουν πόσο αποτελεσματικά περνούν οι μειώσεις επιτοκίων στην πραγματική οικονομία. Παρότι τον Δεκέμβριο οι αξιωματούχοι έκριναν ότι η μετάδοση παραμένει ομαλή, ζήτησαν αυξημένη επαγρύπνηση λόγω του κινδύνου απότομης διόρθωσης στις αγορές.

Τέσσερις οικονομολόγοι της ΕΚΤ σημείωσαν πρόσφατα ότι η ανάκαμψη της πιστωτικής δραστηριότητας είναι πιο αργή από προηγούμενους κύκλους, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό ρόλο του τραπεζικού δανεισμού στη στήριξη της πραγματικής οικονομίας.

Οι τράπεζες «μαζεύουν» τη στρόφιγγα: Αιφνιδιαστική αυστηροποίηση χορήγησης δανείων πριν την ΕΚΤ και νέοι φόβοι για την οικονομία

Η οικονομία αντέχει – αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν

Παρά τους αντίθετους ανέμους, η ευρωζώνη έκλεισε το τέταρτο τρίμηνο με ανάπτυξη 0,3%, ξεπερνώντας τις προσδοκίες. Η επίδοση αυτή ενισχύει το σενάριο διατήρησης των επιτοκίων αμετάβλητων στη συνεδρίαση της Πέμπτης.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα από τις εμπορικές πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ παραμένει ένας παράγοντας που μπορεί να ανατρέψει τις ισορροπίες.