O Τσαβδαρίδης και οι άριστοι στην… άγνοια
O Τσαβδαρίδης και οι άριστοι στην… άγνοια
Η κυβέρνηση των αρίστων και η αριστεία της άγνοιας
Από το ROOM 301, mononews.gr
Εδώ και καιρό είχα σκοπό να γράψω κάτι παρόμοιο για έναν μεταχρονολογημένο κυβερνητικό αιφνιδιασμό και αφορμή μου έδωσε η «καρατόμηση» ενός ακόμα υφυπουργού από την κυβέρνηση. Πάμε λοιπόν:
Υπάρχει μια αξιοθαύμαστη σταθερά στην επταετή διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη: η ικανότητα του Μεγάρου Μαξίμου να αιφνιδιάζεται. Να πληροφορείται τελευταίο όσα συζητούνται επί μήνες, να ανακαλύπτει έκπληκτο όσα όφειλε να ελέγχει και να αποπέμπει με την αυστηρότητα του ανυποψίαστου εκείνους που μέχρι χθες περιέβαλε με την εμπιστοσύνη του.
Τελευταίο επεισόδιο, η αποχώρηση του υφυπουργού Ανάπτυξης Λάζαρου Τσαβδαρίδη. Η υπόθεση της φερόμενης εικονικής συμμετοχής της κόρης του σε πρωταθλήτρια ομάδα χάντμπολ, με ενδεχόμενο όφελος την πρόσθετη μοριοδότηση για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο, προκάλεσε καταγγελίες, δημοσιογραφικές αποκαλύψεις και τελικώς την παραίτησή του. Οι εξηγήσεις του κρίθηκαν ανεπαρκείς από τον πρωθυπουργό. Νόμιμες μπορεί να ήταν οι ενέργειές του, αλλά ήταν ηθικές;
Είναι πράγματι παρήγορο ότι υπάρχει ακόμη ένα όριο στην κυβερνητική ανοχή. Αρκεί, βεβαίως, να προηγηθεί η δημοσιοποίηση της υπόθεσης. Γιατί υπουργοί αποχωρούν, υποθέσεις διαφθοράς πληθαίνουν, οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη και μόνο η κυβερνητική έκπληξη παραμένει ακλόνητη.
Το ερώτημα δεν είναι αν η υπόθεση Τσαβδαρίδη συνιστά παραβίαση των κανόνων. Αυτό οφείλουν να το διερευνήσουν τα αρμόδια όργανα. Το πολιτικό ερώτημα είναι βαθύτερο: τι είδους αντίληψη περί ισότητας έχει καλλιεργηθεί όταν καταγγέλλεται ότι ένα παιδί μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα όχι χάρη στην προσπάθειά του, αλλά χάρη στην ιδιότητα του πατέρα του;
Και τι απομένει από την περίφημη αξιοκρατία, όταν η καταγγελλόμενη αδικία αφορά ακριβώς τον μηχανισμό που υποτίθεται ότι επιβραβεύει την αριστεία;
Αλλά η ιστορία δεν αρχίζει ούτε τελειώνει σε ένα γήπεδο χάντμπολ.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ
Προηγήθηκε ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Ένας οργανισμός που υποτίθεται ότι υπηρετούσε τον πραγματικό μόχθο της ελληνικής υπαίθρου και βρέθηκε στο επίκεντρο ερευνών για παράνομες επιδοτήσεις, εικονικές εκτάσεις και δηλώσεις ζωικού κεφαλαίου. Και εδώ αρχίζει η πραγματική πολιτική αριθμητική.
Πόσα χρόνια μπορεί να λειτουργεί ένας μηχανισμός πριν γίνει αντιληπτός από τους αρμόδιους; Πόσες καταγγελίες απαιτούνται για να κινηθούν οι ελεγκτικές υπηρεσίες; Πόσοι προϊστάμενοι, διοικητές, υπουργοί και επιτελικοί παράγοντες μπορούν να δηλώνουν άγνοια για όσα συμβαίνουν μέσα στο πεδίο της ευθύνης τους; Και, κυρίως, πόσες φορές μπορεί να επαναλαμβάνεται η ίδια δικαιολογία προτού πάψει να είναι δικαιολογία και γίνει ομολογία διοικητικής αποτυχίας;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν εξελέγη υποσχόμενος απλώς μια καλύτερη διαχείριση. Επένδυσε πολιτικά στην υπεροχή των προσώπων, στην τεχνοκρατική επάρκεια, στην επιτελική οργάνωση, στον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού. Η «κυβέρνηση των αρίστων» δεν υπήρξε μια ασήμαντη διαφημιστική πινελιά. Ήταν θεμελιώδες στοιχείο της πολιτικής του ταυτότητας.
Επομένως, δεν μπορεί σήμερα να ζητεί να κρίνεται σαν πρωθυπουργός που δεν γνώριζε, δεν ενημερωνόταν, δεν προλάβαινε. Η επιτελικότητα δεν μπορεί να διεκδικεί όλα τα εύσημα όταν κάτι λειτουργεί και να αποποιείται κάθε ευθύνη όταν κάτι καταρρέει. Δεν γίνεται το κράτος να έχει έναν εγκέφαλο στις επιτυχίες και δεκάδες ανεξάρτητα, ανεξέλεγκτα μέλη στις αποτυχίες.
Και ύστερα είναι οι υποκλοπές. Τα Τέμπη. Οι δικαστικές και κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Υποθέσεις διαφορετικής φύσης και βαρύτητας, που δεν επιτρέπεται να εξισώνονται ούτε νομικά ούτε ηθικά, αλλά συναντώνται σε ένα κρίσιμο σημείο: στην απαίτηση για λογοδοσία, διαφάνεια και ουσιαστικό έλεγχο της εξουσίας.
Οι θεσμοί λειτουργούν;
Η κυβέρνηση επικαλείται, κάθε φορά, τη λειτουργία των θεσμών. Και ορθώς, πρέπει να λειτουργούν οι θεσμοί. Μόνο που η λειτουργία τους δεν αποτελεί προσωπική χάρη της κυβέρνησης προς τους πολίτες. Είναι υποχρέωση της Δημοκρατίας. Ούτε η απομάκρυνση ενός υπουργού εξαντλεί την πολιτική ευθύνη ούτε η παραπομπή μιας υπόθεσης στη Δικαιοσύνη απαλλάσσει αυτομάτως όσους είχαν την αρμοδιότητα της πρόληψης.
Και φτάνουμε στην παράξενη σύμπτωση του πολιτικού ημερολογίου.
Όσο πλησιάζουν οι εκλογές, τόσο πυκνώνουν οι αποκαλύψεις και οι δικαστικές εξελίξεις. Όχι επειδή αποδεικνύεται ότι κάποιος συντονίζει τα σκάνδαλα με την κάλπη. Οι έρευνες έχουν τη δική τους χρονική διαδρομή, συχνά πολυετή. Αλλά επειδή οι υποθέσεις που σήμερα φτάνουν στο φως αφορούν, σε αρκετές περιπτώσεις και πρακτικές παλαιότερων ετών. Πού βρίσκονταν λοιπόν οι μηχανισμοί ελέγχου όσο όλα αυτά συνέβαιναν ή καταγγέλλονταν;
Αν οι παρατυπίες ήταν άγνωστες, έχουμε πρόβλημα ανικανότητας. Αν υπήρχαν προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν, έχουμε πρόβλημα ευθύνης. Αν υπήρξε συνειδητή συγκάλυψη, τότε πρόκειται για ζήτημα άλλης, βαρύτερης τάξεως, που απαιτεί αποδείξεις και δικαστική διερεύνηση.
Σε καμία από τις τρεις περιπτώσεις, πάντως, δεν αρκεί ένα δελτίο Τύπου περί αποδοχής παραίτησης.
Η κυβέρνηση των αρίστων μοιάζει πλέον να έχει επινοήσει ένα ιδιότυπο τεκμήριο αθωότητας για τον εαυτό της: κάθε πρόβλημα είναι ατομικό, κάθε αποτυχία μεμονωμένη, κάθε παραίτηση απόδειξη αποφασιστικότητας. Το σύνολο ουδέποτε ευθύνεται για τα μέρη του.
Μόνο που η πολιτική δεν είναι λογιστική εταιρεία για να διαγράφει κάθε προβληματική εγγραφή και να εμφανίζει άθικτο τον ισολογισμό της.
Ο πρωθυπουργός δικαιούται να μη γνωρίζει κάθε πράξη κάθε συνεργάτη του. Δεν δικαιούται όμως να μετατρέπει αυτή την άγνοια σε μόνιμη μέθοδο διακυβέρνησης.
Διότι, τελικά, το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι οι «άριστοι» αποδεικνύονται ενίοτε λιγότερο άριστοι από όσο διαφημίστηκαν.
Είναι ότι εκείνος που τους επέλεξε εμφανίζεται διαρκώς ως ο τελευταίος που το μαθαίνει.
Και σε μια κυβέρνηση που διαφημίστηκε ως επιτελική, η διαρκής άγνοια δεν είναι άλλοθι. Είναι αποτυχία του ίδιου του επιτελείου. Και βεβαίως το κορίτσι δεν φταίει σε τίποτα, να τα λέμε αυτά…
Δύο παραιτήσεις τον χρόνο από την κυβέρνηση
Ξέρετε τι άλλο κάνει εντύπωση; Οι συχνές «παραιτήσεις» μελών του υπουργικού σχήματος από τότε, δηλαδή από το 2019, που κυβερνά η ΝΔ . Πάνω από 16 «παραιτήσεις» μελών της κυβέρνησης έγιναν στα επτά χρόνια διακυβέρνησης της ΝΔ, δηλαδή δύο και πλέον κάθε χρόνο. Κάποιοι πλήρωσαν εμπλοκή σε σκάνδαλα και συμμετοχή σε «εκδηλώσεις» με επιχειρηματίες, άλλοι τιμωρήθηκαν για συμπεριφορές ή επέλεξαν να φύγουν μόνοι για λόγους ευθιξίας. Ορισμένοι μάλιστα «καρατομήθηκαν» δύο φορές!
Δεν έλειψαν βεβαίως και εκείνες οι περιπτώσεις προσώπων, που εγκατέλειψαν τα καθήκοντά τους για καθαρά προσωπικούς λόγους, μη συνδεόμενους με τις πολιτικές εξελίξεις. Ωστόσο εκείνο που μετρά είναι ότι σε ένα επιτελικό κράτος γίνονταν συνεχώς καρατομήσεις με το κυρίως επιχείρημα ότι το… νόμιμο δεν είναι και ηθικό.
Ας πάρουμε από την αρχή της «παραιτήσεις», ξεκινώντας όχι από την τελευταία του υφυπουργού Τσαβδαρίδη (για την οποία σας έγραφα παραπάνω), αλλά για την προτελευταία, αυτήν του… εθελοντή διευθυντή του πρωθυπουργού Μιχάλη Μπεκίρη, ο οποίος, όπως ελέχθη, δεν είχε υποβάλει πόθεν έσχες (όπως επιβάλλεται στους κάθε αξιωματούχους), ούτε όμως υπήρχε κανένας διορισμός του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Αλλά ο πρώτος που εγκατέλειψε αυτήν την κυβέρνηση (διορθώνω που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την κυβέρνηση) ήταν, στις 5.12.19, ο υφυπουργός Εξωτερικών Αντώνης Διαμαντάρης. Αιτία; Ένα δημοσίευμα για το βιογραφικό του. Και ακολούθησαν οι Χρήστος Ταραντίλης, κυβερνητικός εκπρόσωπος στις 28.2.21 για οικογενειακούς λόγους. Ο Σπήλιος Λιβανός υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης στις 7.2. 2022 για αναφορά στις φονικές πυρκαγιές του 2007 περί…«εποποιίας».
Επιπλέον παραιτήθηκε, στις 12. 3. 2021 για προσωπικούς λόγους ο Νίκος Σταθόπουλος γ.γ. Μεταφορών. Ηχηρή παραίτηση ήταν του Κώστα Αχ. Καραμανλή, υπουργού Μεταφορών στην 1.3.2003 αναλαμβάνοντας την πολιτική ευθύνη για την τραγωδία των Τεμπών.
Να μην ξεχάσω και άλλη ηχηρή παραίτηση, ίσως την πιο ηχηρή, του Γρηγόρη Δημητριάδη στις 5.8.2022 για την υπόθεση των υποκλοπών. Ακόμα η παραίτηση του Σταύρου Παπασατύρου, υπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ (28.3. 2024) για την παρουσία του σε κοινωνική εκδήλωση με επιχειρηματία.
Του Νότη Μηταράκη (28.7. 2023), υπουργού Προ-Πο, για δημοσίευμα ότι βρισκόταν σε κοσμικό νησί εν μέσω πυρκαγιών. (παρά το γεγονός ότι ήταν δικαιολογημένος). Του Γιάννη Μπρατάκου υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ που παραιτήθηκε στις 28.3.2024 για την παρουσία σε κοινωνική εκδήλωση με επιχειρηματίες.
Ακολουθούν οι παραιτήσεις (ή εξαναγκασμοί σε παραιτήσεις) των Ρούσου Κονιδάρη γ.γ. ΥΠΕΞ για λόγους υπηρεσιακής τάξης. Του Βασίλη Παπαγεωργίου στις 4.3. 2025 γ.γ. Πολιτικής Προστασίας για την τραγωδία των Τεμπών. Του υφυπουργού Εξωτερικών Κώστα Φραγκογιάννη για καθαρά λόγους υγείας, του Χρήστου Τριαντόπουλου στις 4.3. 25 υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης για την τραγωδία των Τεμπών. Και πάμε στο σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ:
Η παραίτηση 4 μελών του Υπουργικού Συμβουλίου, ήτοι του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, Μάκη Βορίδη και των υφυπουργών Τάσου Χατζηβασιλείου, Διονύση Σταμενίτη και Χρήστου Μπουκώρου, έπειτα από τις αποκαλύψεις της δικογραφίας που διαβιβάστηκε στη Βουλή, κρίθηκε αναπόφευκτη, αλλά προφανώς προκάλεσε, όπως ενθυμείστε, τριγμούς στο εσωτερικό του κυβερνητικού σχήματος. Ακολούθησαν Τσιάρας, Βαρτζόπουλος και Γιάννης Κεφαλογιάννης
Είναι πολλοί θα μου πείτε στα 7 χρόνια διακυβέρνησης της χώρας από την κυβέρνηση της ΝΔ οι παραιτήσεις είναι πολλές και το σημαντικότερο οι περισσότερες αντικαταστάσεις έγιναν εκ των έσω. Δηλαδή οι ίδιοι και οι ίδιοι ανελάμβαναν διαφορετικές θέσεις. Υπάρχει υφυπουργός που άλλαξε τρία υφυπουργεία και εμφανίζεται ως αναντικατάστατος στις πλήρωση θέσεων στις «καρατομήσεις». Άλλοι (όπως οι Χατζηβασιλείου και Βαρτζόπουλος) επανήλθαν στο κυβερνητικό σχήμα ως δικαίωση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, και άλλοι όπως οι Κεφαλογιάννης και Τσιάρτας ακόμα περιμένουν την δικαίωση κι αυτοί από την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ.
