Ο Άρειος Πάγος “ανοίγει” το παράθυρο στις προθεσμίες υπέρ των πιστωτών…
Άρειος Πάγος: Πώς τα lockdown του Covid-19 παρέτειναν τις προθεσμίες των πιστωτών – Ξαναδικάζεται υπόθεση του Νόμου Κατσέλη
Tο Ανώτατο Δικαστήριο «πάγωσε» τον χρόνο των δικαστικών προθεσμιών λόγω των lockdown και ανοίγει ξανά τον φάκελο προστασίας ζευγαριού δανειοληπτών, ζητώντας εξονυχιστικό έλεγχο για το αν υπήρχε δόλος κατά τον υπερδανεισμό
Στο μικροσκόπιο του Αρείου Πάγου μπήκαν οι προϋποθέσεις προστασίας των δανειοληπτών που είχαν υπαχθεί στον «Νόμο Κατσέλη» (Ν. 3869/2010), με αφορμή μια νέα απόφαση του Δ’ Πολιτικού Τμήματος (Αριθμός 287/2026). Το Ανώτατο Δικαστήριο έκανε δεκτή την αίτηση αναίρεσης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, ακυρώνοντας την απόφαση του Πρωτοδικείου Λευκάδας που παρείχε πλήρη προστασία σε ζευγάρι δημοσίων υπαλλήλων, καθώς εντόπισε κενά και αντιφάσεις στην αιτιολόγηση της δικαστικής απόφασης. Παράλληλα, η απόφαση εστιάζει στις δικαστικές προθεσμίες, επιβεβαιώνοντας ότι το διάστημα που τα δικαστήρια παρέμειναν κλειστά λόγω της πανδημίας του Covid-19 λειτουργεί ως «πάγωμα» του χρόνου υπέρ των πιστωτών.
Το χρονικό της υπόθεσης
Η δικαστική διαμάχη ξεκίνησε το 2014, όταν ένα ζευγάρι από τη Λευκάδα (ένας σχολικός φύλακας και μία νοσοκόμα), με συνολικές οφειλές που άγγιζαν τις 174.000 ευρώ, ζήτησε τη ρύθμιση των χρεών του και την εξαίρεση της κύριας κατοικίας του (διαμέρισμα 75 τ.μ.) από την εκποίηση.
Το Ειρηνοδικείο το 2017 και το Πρωτοδικείο Λευκάδας το 2020 δικαίωσαν τους δανειολήπτες. Οι δικαστές έκριναν τότε ότι το ζευγάρι περιήλθε σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής χωρίς δική του υπαιτιότητα (χωρίς δόλο), αποδίδοντας την οικονομική τους στενότητα στις μνημονιακές μειώσεις των μισθών και στο γεγονός ότι ο σύζυγος είχε τεθεί προσωρινά σε καθεστώς διαθεσιμότητας.
Οι αντιφάσεις που οδήγησαν στην ανατροπή
Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων προσέφυγε στον Άρειο Πάγο, προβάλλοντας την ένσταση του «ενδεχόμενου δόλου». Υποστήριξε, δηλαδή, ότι οι δανειολήπτες προχώρησαν σε υπερδανεισμό γνωρίζοντας εξ αρχής ότι οι οικονομικές τους δυνατότητες δεν επαρκούσαν για την εξυπηρέτηση τόσων υποχρεώσεων.
Ο Άρειος Πάγος έκανε δεκτούς τους ισχυρισμούς του πιστωτή, κρίνοντας ότι η απόφαση του Πρωτοδικείου στερούνταν νόμιμης βάσης, καθώς εμφάνιζε σημαντικά ελλείμματα στην τεκμηρίωσή της.
Αρχικά, διαπιστώθηκε πλήρης έλλειψη συγκεκριμένων στοιχείων, καθώς η απόφαση δεν κατέγραφε αναλυτικά το ακριβές ύψος των μηνιαίων βιοτικών αναγκών του ζευγαριού ούτε το συνολικό ποσό των δόσεων που έπρεπε να καταβάλλουν, ώστε να προκύπτει με σαφήνεια η μόνιμη αδυναμία πληρωμής από τη σύγκριση με τα εισοδήματά τους.
Επιπλέον, εντοπίστηκε αντιφατική αιτιολογία για το ζήτημα του δόλου. Ενώ το Πρωτοδικείο αναγνώριζε ότι οι δανειολήπτες είχαν αναλάβει μεγάλο αριθμό δανείων, απέκλεισε τη δολιότητα θεωρώντας ως βασική αιτία της κατάρρευσης τη διαθεσιμότητα του συζύγου. Ωστόσο, ο Άρειος Πάγος επεσήμανε την αντίφαση ότι η ίδια η απόφαση δεχόταν πως η διαθεσιμότητα αυτή ήταν εντελώς προσωρινή, αφού διήρκεσε μόλις 8 μήνες, μετά τους οποίους ο υπάλληλος επέστρεψε κανονικά στην εργασία του με τον μισθό του.
Πώς ο Covid-19 παρέτεινε το δικαίωμα παρέμβασης των πιστωτών
Ένα ιδιαίτερο νομικό ενδιαφέρον της απόφασης αφορά τη νομιμότητα του χρόνου άσκησης της αναίρεσης. Αν και η προσβαλλόμενη απόφαση είχε εκδοθεί το 2020 και η αίτηση του Ταμείου κατατέθηκε το 2023, ξεπερνώντας την τυπική διετή καταχρηστική προθεσμία, ο Άρειος Πάγος έκρινε την αίτηση απολύτως εμπρόθεσμη.
Εφαρμόζοντας τις έκτακτες νομοθετικές ρυθμίσεις, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2020 έως τον Απρίλιο του 2021, κατά το οποίο η λειτουργία των πολιτικών δικαστηρίων είχε ανασταλεί λόγω των lockdown, δεν συνυπολογίζεται στις νόμιμες προθεσμίες, δίνοντας έτσι το πράσινο φως για την εξέταση της υπόθεσης.
Η επόμενη μέρα για τους δανειολήπτες
Μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου, η δικαστική προστασία του ζευγαριού παύει να ισχύει. Η υπόθεση παραπέμπεται εκ νέου για εκδίκαση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λευκάδας, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή.
