NEETs στην Ευρώπη: Η γενιά που μένει «εκτός» εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης
Αυξάνεται ο αριθμός των νέων 15–34 ετών που αποσύρονται από την αγορά – Η Ελλάδα στο 4ο χειρότερο ποσοστό της ΕΕ
Ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός νέων ηλικίας 15 έως 34 ετών στην Ευρώπη επιλέγει –ή αναγκάζεται– να μείνει εκτός εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης. Πρόκειται για τους NEETs, μια κατηγορία που δεν αφορά μόνο την ανεργία, αλλά αποτυπώνει τις δυσκολίες μετάβασης από το σχολείο στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα για οικονομικά ευάλωτους νέους και γυναίκες. Η Ελλάδα καταγράφει το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα παραμένει έντονο παρά τη μείωση των δεικτών μετά την περίοδο της λιτότητας.
Η ενίσχυση των ευέλικτων μορφών εργασίας αποτελεί βασικό παράγοντα πίσω από το φαινόμενο. Όταν η ευελιξία λειτουργεί υπέρ των εργοδοτών, συχνά οδηγεί σε παραίτηση εργαζομένων, ενώ όταν εφαρμόζεται προς όφελος των ίδιων των εργαζομένων μπορεί να αποτελέσει κίνητρο επιστροφής στην αγορά. Σύμφωνα με έρευνα της International Workplace Group, το υβριδικό μοντέλο εργασίας θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγικότητα και να επαναφέρει εξειδικευμένους εργαζόμενους, καθώς το κόστος μετακίνησης αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για πολλούς.
Οι προσωπικές ιστορίες νέων στην Ελλάδα φωτίζουν τις διαφορετικές όψεις του προβλήματος. Ο 25χρονος Νίκος, που εργάστηκε από τα 18 του και βρέθηκε άνεργος στα 24, δηλώνει ότι προτιμά να μείνει στο πατρικό του χωρίς εισόδημα παρά να δουλεύει ατελείωτες ώρες με χαμηλές απολαβές. Αντίστοιχα, η 29χρονη Αθηνά, παρότι πτυχιούχος, εγκατέλειψε την τελευταία της δουλειά λόγω οικονομικής και ψυχολογικής πίεσης, επισημαίνοντας τις υπερβολικές απαιτήσεις και το «multitasking» που συχνά ισοδυναμεί με κάλυψη δύο θέσεων σε μία.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Eurobank, οι NEETs στην Ελλάδα παραμένουν στο 14,2%, πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 11,1%. Το παράδοξο είναι ότι στη χώρα μας τα υψηλότερα ποσοστά εμφανίζονται στους νέους με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη αυτή η κατηγορία έχει τα χαμηλότερα ποσοστά αποχής από την αγορά εργασίας.
Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας προειδοποιεί ότι χωρίς επαρκείς ευκαιρίες παραγωγικής απασχόλησης, οι χώρες κινδυνεύουν να χάσουν το δημογραφικό τους πλεονέκτημα. Οι NEETs παγκοσμίως φτάνουν τα 260 εκατομμύρια, με τα ποσοστά να αγγίζουν το 27,9% στις χώρες χαμηλού εισοδήματος. Η ILO εκτιμά επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εντείνει τις προκλήσεις, ειδικά για μορφωμένους νέους που αναζητούν εξειδικευμένες θέσεις.
Στην Ευρώπη, η εικόνα είναι ανομοιογενής. Η Ρουμανία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό NEETs (20%), ακολουθούμενη από Ιταλία και Λιθουανία, ενώ Ολλανδία, Σουηδία και Μάλτα έχουν ήδη πετύχει τον στόχο της ΕΕ για μείωση κάτω από το 9% έως το 2030. Στην Ιταλία, το πρόβλημα είναι εντονότερο στον Νότο και στις μεγάλες πόλεις, όπου τα ποσοστά ξεπερνούν το 16%.
