Μισθοί vs ακρίβεια: Πώς η αύξηση 36% στα τρόφιμα «καταπίνει» το εισόδημα των νοικοκυριών
Η δεκαετής έκρηξη τιμών, η πραγματική αγοραστική δύναμη και τα στοιχεία που δείχνουν γιατί οι αυξήσεις μισθών δεν φτάνουν στην τσέπη των εργαζομένων
Η ακρίβεια στα τρόφιμα έχει εξελιχθεί στη μεγαλύτερη και πιο επίμονη πίεση για τα ελληνικά νοικοκυριά. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, από το 2016 έως το 2025 οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 36%, μεταβάλλοντας δραματικά το κόστος της καθημερινότητας. Η αύξηση αυτή δεν μπορεί να εξεταστεί απομονωμένα, καθώς συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία οι μισθοί ανέκαμψαν, αλλά όχι αρκετά ώστε να καλύψουν το κύμα ανατιμήσεων.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για την περίοδο 2020–2025 δείχνουν ότι οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας επέστρεψαν σε θετικούς ρυθμούς μετά την πανδημία. Οι αυξήσεις κυμάνθηκαν από 1,6% έως 5,8%, με το 2024 να καταγράφει την υψηλότερη άνοδο. Ωστόσο, την ίδια στιγμή ο αποπληθωριστής του ΑΕΠ – ένας βασικός δείκτης γενικής αύξησης τιμών – εκτινάχθηκε στο 6,3% το 2022 και το 2023, πριν υποχωρήσει σταδιακά. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος των αυξήσεων στους μισθούς εξανεμίστηκε από το αυξημένο κόστος ζωής.
Η πίεση στα τρόφιμα είναι ακόμη πιο έντονη, καθώς πρόκειται για δαπάνη που δεν μπορεί να αναβληθεί. Τα νοικοκυριά έχουν περιορισμένα περιθώρια να μειώσουν τις αγορές βασικών αγαθών, με αποτέλεσμα η αναντιστοιχία μεταξύ εισοδήματος και τιμών να γίνεται άμεσα αισθητή, ιδιαίτερα στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Η καθημερινή επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ αποτυπώνει με σαφήνεια το χάσμα ανάμεσα στις ονομαστικές αυξήσεις και την πραγματική αγοραστική δύναμη.
Παράλληλα, η παραγωγικότητα της εργασίας παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις, επηρεάζοντας το μοναδιαίο κόστος εργασίας. Μετά την πτώση του 2020, η παραγωγικότητα ανέκαμψε, αλλά όχι με σταθερό ρυθμό. Όταν οι μισθοί αυξάνονται ταχύτερα από την παραγωγικότητα, το κόστος για τις επιχειρήσεις ανεβαίνει, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις που συχνά μεταφέρονται στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Το μοναδιαίο κόστος εργασίας στην Ελλάδα αυξήθηκε σημαντικά από το 2023 έως το 2025, γεγονός που ενισχύει την εικόνα μιας οικονομίας όπου οι μισθοί ανεβαίνουν, αλλά η ακρίβεια προηγείται. Η σωρευτική αύξηση 36% στα τρόφιμα εξηγεί γιατί πολλοί εργαζόμενοι δεν βλέπουν ουσιαστική βελτίωση στην καθημερινότητά τους, παρά τις αυξήσεις στις αποδοχές τους.
Η πραγματική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι οι μισθολογικές αυξήσεις να υπερβαίνουν σταθερά την άνοδο του κόστους ζωής και να στηρίζονται σε υψηλότερη παραγωγικότητα. Διότι η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου δεν κρίνεται από το πόσο αυξάνεται ένας μισθός, αλλά από το πόσα μπορεί πραγματικά να αγοράσει.
